- Σιδέρης Ντιούδης
Η αφήγηση του ελληνικού 20ού αιώνα σε graphic novel. Αυτός θα μπορούσε να ήταν ο τίτλος της φιλόδοξης σειράς του έμπειρου κομίστα Θανάση Πέτρου, που αριθμεί πλέον πέντε βιβλία: Οι όμηροι του Γκαίρλιτς: Μια απίστευτη, αληθινή ιστορία διχασμού και πολέμου, 1922: Το τέλος ενός ονείρου, 1923: Εχθρική πατρίδα, 1936: Ετοιμόρροπη δημοκρατία, 1941: Αυστηρά συσκότισις. Όπως υποδηλώνουν και οι τίτλοι, πρόκειται για ημερομηνίες-ορόσημα της ελληνικής ιστορίας και ο ανά χείρας τόμος αφορά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς τον Απρίλιο του 1941 και την τριπλή κατοχή της από Γερμανούς-Ιταλούς-Βούλγαρους έως τον Οκτώβριο του 1944 και την απελευθέρωσή της.
Όπως και στα προηγούμενα βιβλία, έτσι και εδώ παρακολουθούμε τον Γιώργο Αμπατζή, που βρίσκεται πλέον στη Θεσσαλονίκη· εκεί όπου βρίσκει δουλειά σε ένα καρεκλάδικο και δημιουργεί οικογένεια με μια χήρα μητέρα δύο παιδιών. Η αφήγηση ξεκινάει με την Ιταλία να κηρύσσει τον πόλεμο στην Ελλάδα: «Στις 15 Αυγούστου, της Παναγίας, είχε τορπιλιστεί το καταδρομικό Έλλη στο λιμάνι της Τήνου. Όλοι λέγανε πως ήταν δουλειά των Ιταλών, αλλά η κυβέρνηση έκανε την πάπια. Τα μαντάτα μάς ήρθαν ξημερώματα στις 28 Οκτωβρίου. Μας ξύπνησαν οι σειρήνες και οι καμπάνες. Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!». Βομβαρδίζονται η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, αλλά «από τα μέσα του Νοέμβρη ξεκίνησε η αντεπίθεσή μας και πλέον οι Ιταλοί υποχωρούσαν».
Σημαντικό επίτευγμά του είναι ότι σε μόλις 100 σελίδες καταφέρνει να αποτυπώσει τα πολλά και κρίσιμα γεγονότα της εποχής, με σχεδιαστική ευστοχία και δωρικό κείμενο.
Στις 9 Απριλίου του 1941 οι Γερμανοί μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη και είναι παραπάνω από αισθητή η παρουσία τους στους δρόμους της πόλης. Κλείνουν σχολεία, επιχειρήσεις, εφημερίδες και προχωρούν σε κατάσχεση: «Τελικά οι Γερμανοί κατάσχεσαν τα πάντα από παντού! Καύσιμα, σιτηρά, όσπρια, δημητριακά, λάδια, ζάχαρη, καπνά, μέταλλα, ορυκτά, χαρτί, σαπούνι. Όλα ήταν για τον στρατό τους!». Οι άνθρωποι προσπαθούν να επιβιώσουν και οι μαυραγορίτες πλουτίζουν: «Απ’ την αγορά έλειπαν τα πάντα. Οι τιμές ανέβαιναν κι άρχισε η μαύρη αγορά. Ο κόσμος ξεβρακωνόταν για να πάρει έναν τενεκέ νοθευμένο λάδι και οι μαυραγορίτες έκαναν τις λίρες μασούρια». Η πείνα και η εξαθλίωση γιγαντώνονται και πολλοί πεθαίνουν απ’ την ασιτία.
Το καλοκαίρι του 1942 οι Γερμανοί συγκεντρώνουν τους άντρες Εβραίους της πόλης: «Φορούσαν τα καλά τους και γύρω γύρω ήταν χωροφύλακες και Γερμανοί στρατιώτες. Οι Γερμανοί, γελώντας, τους έκαναν καψόνια. Τους έβαζαν να κάνουν γυμναστικές ασκήσεις, τούμπες, να χοροπηδάνε, να κυλιούνται, να σέρνονται κάτω». Ο εκτοπισμός τους ξεκινάει και φορτώνονται σε τρένα με άγνωστο προορισμό: «Κι έτσι, σε λίγους μήνες, μέχρι τα μέσα Αυγούστου, όλοι οι Εβραίοι, κοντά στις 50.000 ψυχές, που άλλοτε ήταν το μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης, εξαφανίστηκαν από προσώπου γης».
Ξεκινάει η Αντίσταση, αλλά και ο πόλεμος Ελλήνων με Έλληνες. «Σιγά-σιγά γέμισε η πόλη με συνθήματα από αντιστασιακές οργανώσεις. Φανατίστηκε ο κόσμος. Αντί όμως όλοι να τα βάλουν με τους Γερμανούς, άρχισαν να φαγώνονται μεταξύ τους. Γιατί ποιος θα έκανε κουμάντο όταν θα έφευγαν οι Γερμανοί;». Η Θεσσαλονίκη απελευθερώνεται: «Στις 30 Οκτωβρίου του 1944, βαρούσαν όλες οι καμπάνες. Όλη η πόλη ξεχύθηκε στους δρόμους να πανηγυρίσει», αλλά: «Μας ξημέρωνε μια νέα μέρα... δεν ξέραμε ότι η χαρά της λευτεριάς θα γινόταν πικρό φαρμάκι...».
Ιστορική ακρίβεια και μεράκι χαρακτηρίζουν και αυτήν τη δουλειά του Θανάση Πέτρου. Σημαντικό επίτευγμά του είναι ότι σε μόλις 100 σελίδες καταφέρνει να αποτυπώσει τα πολλά και κρίσιμα γεγονότα της εποχής, με σχεδιαστική ευστοχία και δωρικό κείμενο. Τα χρώματα που κυριαρχούν είναι το καφέ, το μπεζ και το γκρίζο, που δίνουν τη σκοτεινιά της εποχής. Σημειωτέον ότι στο τέλος της έκδοσης υπάρχει επιλογικό σημείωμα του κομίστα και εκτενής βιβλιογραφία.
1941: Αυστηρά συσκότισις
Θανάσης Πέτρου
Ίκαρος
112 σελ.
ISBN 978-960-572-731-4
Τιμή €16,60
Σιδέρης Ντιούδης ποιητής και κριτικός βιβλίου
https://diastixo.gr/kritikes/texnes/25258-austira-suskotisis
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου