- Μαρία Χιδίρογλου
Η μελέτη της Μ. Hellner, αρχαιολόγου και ερευνήτριας, με τίτλο Ιστορία της αρχαιολογικής φωτογραφίας στην Ελλάδα: Φωτογράφιση μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και γλυπτών (1839-1980), εκδόθηκε στην Αθήνα από τον εκδοτικό οίκο Όταν (2023), με πρόλογο του Μανόλη Κορρέ, αρχιτέκτονα, πολιτικού μηχανικού, καθηγητή στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και ακαδημαϊκού.
Η εν λόγω πλούσια και συστηματική μελέτη συμβάλλει με ουσιαστικό τρόπο στην έρευνα της ιστορίας της αναλογικής, κυρίως ασπρόμαυρης, αρχαιολογικής φωτογραφίας στην Ελλάδα. Καλύπτει ένα χρονικό διάστημα σχεδόν 150 ετών, από το 1839 έως τη δεκαετία του 1980. Αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική προσθήκη στην ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα της αρχαιολογικής φωτογραφίας, το οποίο έχει μέχρι σήμερα ελάχιστα μελετηθεί στην Ελλάδα, σε αντίθεση με τη γενικότερη ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας. Το βιβλίο περιέχει άφθονα αρχαιολογικά στοιχεία, αναλυτικές αρχαιογνωστικές και φωτογραφικού περιεχομένου πληροφορίες, καθώς και παραδείγματα εκτενώς φωτογραφημένων αρχαιοτήτων σε ελληνικά μουσεία, με κορυφαία τα παραδείγματα ορισμένων εμβληματικών γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το βιβλίο αποτελείται απόδύο μέρη, τα οποία ακολουθούνται από τα συμπεράσματα και ένα επίμετρο.
Στο πρώτο μέρος, το κείμενο αναπτύσσεται ως χρονολογική εξιστόρηση μερικών από τους κύριους σταθμούς στην ιστορία της αρχαιολογικής φωτογραφίας. Το βιβλίο ξεκινά με μία σύντομη εισαγωγή στην ιστορία της φωτογραφίας και της φωτοχημείας. Στη συνέχεια αναλύεται το θέμα της σχέσης της φωτογραφίας με την αρχαιολογία, με μνεία των φιλάρχαιων ή και αρχαιολόγων περιηγητών της περιόδου στην Ελλάδα, με την εμφάνιση των Ελλήνων επαγγελματιών φωτογράφων, την ίδρυση και αύξηση του αριθμού των ξένων αρχαιολογικών σχολών στην Ελλάδα, με ανασκαφικό και ερευνητικό έργο σε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους. Κατά το δεύτερο μισό του 19ου και κατά τον 20ό αιώνα, όταν σταδιακά καθιερώνεται η αρχαιολογική φωτογραφία, ερευνήθηκαν ανασκαφικά σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι στην Ελλάδα, τόσο από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, όσο και από τις ξένες αρχαιολογικές πανεπιστημιακές σχολές και ιδρύματα, κατόπιν των σχετικών διοικητικών εγκρίσεων. Οι αρχαιολογικές έρευνες κατέδειξαν την αξία της φωτογραφικής απεικόνισης ως αναπόσπαστου στοιχείου της τεκμηρίωσης και το θέμα αυτό αναλύεται συστηματικά από τη συγγραφέα.
Η καλή αρχαιολογική φωτογραφία αποτελεί ένα πολυεπίπεδο και ερευνητικά πολυδύναμο αφήγημα, καλλιτεχνικής και εικαστικής αξίας, αλλά και ιστορικών, αρχαιολογικών και αρχαιογνωστικών συσχετισμών.
Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται και αναλύονται τρεις από τους βασικούς τομείς της αρχαιολογικής φωτογραφίας, όπως είναι η φωτογράφιση μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και γλυπτών. Η συγγραφέας αναλύει τρία εξέχοντα παραδείγματα μουσείων και αρχαιολογικών συνόλων: το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, την Ακρόπολη Αθηνών και τα ευρήματα από την ανασκαφή του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Ολυμπίας. Τα μουσειακά αυτά και ανασκαφικά παραδείγματα επιλέχθηκαν εύστοχα, καθώς αντιπροσωπεύουν τρεις από τους βασικούς τομείς της αρχαιολογικής φωτογραφίας της περιόδου της μελέτης –τη φωτογράφιση γλυπτών σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους, τη φωτογράφιση μνημείων στο περιβάλλον και τη φωτογράφιση ανασκαφών και τοπίων– και όλα ερευνώνται διεξοδικά και αξιέπαινα από τη συγγραφέα. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με την ενότητα των συμπερασμάτων, ένα επίμετρο και με την εκτενή βιβλιογραφία για τη μελέτη.
Γενικά, στο βιβλίο της M. Hellner παρουσιάζονται αναλυτικά οι επαγγελματίες φωτογράφοι αρχαιοτήτων, καθώς και τα κριτήρια φωτογράφισης αρχαιοτήτων και μνημείων, τα οποία στοιχειοθετούνται σταδιακά μέσα στη δεκαετία του 1960. Το βιβλίο περιλαμβάνει στοιχεία και πληροφορίες μέχρι και τη δεκαετία του 1980, όταν ξεκινά η εμφάνιση της ψηφιακής φωτογραφίας.
Η συγγραφέας εξετάζει με τον τρόπο αυτό όχι μόνον την ιστορική πορεία της ελληνικής αρχαιολογικής φωτογραφίας, αλλά και τα ιστορικά, αρχαιολογικά, κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα της εποχής, κατά την οποία αναπτύσσεται στην Ελλάδα η ασπρόμαυρη, αναλογική, αρχαιολογική φωτογραφία. Η μελέτη της καθίσταται επομένως πολύτιμη για το αναγνωστικό κοινό, καθώς εμπεριέχει πλούσιες πληροφορίες αναφορικά με την εξέλιξη της τέχνης της φωτογραφίας ως ιστορικής και αρχαιογνωστικής μαρτυρίας, αλλά και ως εικαστικού έργου τέχνης.
Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό (συνολικά 130 εικόνες) του βιβλίου, μέρος από το οποίο δημοσιεύεται και αναλύεται εδώ για πρώτη φορά, εμπλουτίζει με εξαιρετικό τρόπο τη μελέτη. Τα περιεχόμενα του βιβλίου είναι συστηματικά δομημένα, η αφήγηση είναι ευκρινής, γλαφυρή και εύστοχη, ενώ περιλαμβάνονται και πρακτικές συμβουλές φωτογράφισης. Τα παραπάνω καθιστούν το βιβλίο ιδιαίτερα εύχρηστο, παρά τον μεγάλο όγκο και το πλήθος των πληροφοριών του. Σε κάθε κεφαλαίο συνεξετάζονται τα ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα της αναφερόμενης εποχής, αλλά και ειδικότερα θέματα, όπως η αλληλεπίδραση φωτογραφίας και ιστορικής περιόδου, η σχέση ή και η ταύτιση φωτογράφων-αρχαιολόγων, η φωτογραφία ως ιστορικό τεκμήριο και πολλά άλλα. Πρόκειται για ένα πρακτικό εγχειρίδιο, στο οποίο μπορεί να ανατρέξει ο κάθε ενδιαφερόμενος.
Συνοπτικά, το βιβλίο της Μ. Hellner είναι πολύτιμο σε σχέση με πολλά και ποικίλα πεδία ανάγνωσης και πληροφόρησης. Απευθύνεται εύστοχα τόσο στο γενικό αναγνωστικό κοινό, όσο και σε εκπαιδευτικούς και ερευνητές, όπως αρχαιολόγους, ιστορικούς, φωτογράφους και καλλιτέχνες. Με την εν λόγω μελέτη γίνεται σαφές ότι η καλή αρχαιολογική φωτογραφία αποτελεί ένα πολυεπίπεδο και ερευνητικά πολυδύναμο αφήγημα, καλλιτεχνικής και εικαστικής αξίας, αλλά και ιστορικών, αρχαιολογικών και αρχαιογνωστικών συσχετισμών. Η αρχειακή αρχαιολογική φωτογραφία μπορεί στις μέρες μας, μεταξύ άλλων, να θεωρηθεί πηγή ιστορικού, μουσειολογικού και αρχαιογνωστικού περιεχομένου.
[Η Μαρία Χιδίρογλου είναι αρχαιολόγος, Δρ Κλασικής Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ, προϊσταμένη Τμήματος Διαχείρισης Επιστημονικών Αρχείων στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.]
Ιστορία της αρχαιολογικής φωτογραφίας στην Ελλάδα
Myrtia Hellner
Εκδόσεις Όταν
572 σελ.
ISBN 978-618-5563-28-8
Τιμή €28,00
https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/24382-hellner-istoria-arxaiologikis-fotografias-ellada
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου