- Κατερίνα Ζαμαρία
Η Πίπη η Φακιδομύτη αποτελεί κεντρικό χαρακτήρα σειράς παιδικών βιβλίων της Σουηδής συγγραφέως Άστριντ Λίντγκρεν. Συστήνει στα παιδιά την ηρωίδα της, το πιο ιδιαίτερο κορίτσι του κόσμου, χαρίζοντάς τους ανεμελιά και ελευθερία ως αντίδοτο στην καταπίεση και τον φόβο του πολέμου (αφού τα πρώτα βιβλία κυκλοφορούν το 1945-48).
Η Λίντγκρεν, στο πρόσωπο της Πίπης, δημιουργεί μια αντισυμβατική ηρωίδα – γεγονός πρωτοποριακό με βάση τις συνθήκες και τα πρότυπα της εποχής. Η Πίπη ζει χαρούμενη και ελεύθερη από τις κοινωνικές συμβάσεις, αγαπά τις φακίδες της και τα κουρελιασμένα ρούχα της, ενώ δεν κάνει την παραμικρή προσπάθεια να καταστείλει την άγρια φαντασία της ή να αποκτήσει καλούς τρόπους. Ειρωνεύεται τους αστυνομικούς, μισεί τον καθωσπρεπισμό, υπερασπίζεται τα αδύναμα παιδιά, αρνιέται να συμπεριφερθεί με βάση τις πολιτιστικές προσδοκίες για το πώς θα πρέπει να είναι η ζωή ενός παιδιού.
Η ίδια η Λίντγκρεν σημειώνει ότι «η Πίπη εκπροσωπεί τη δική μου παιδική λαχτάρα για ένα άτομο που έχει δύναμη, αλλά δεν την καταχράται». Η Πίπη είναι με κάποιον τρόπο, λοιπόν, το alter ego της Λίντγκρεν και ο Φίλιππος Μανδηλαράς στήνει μια γλυκιά ιστορία, που μας καλεί να ανακαλύψουμε τον μαγικό κόσμο αυτής της εμβληματικής προσωπικότητας της παιδικής λογοτεχνίας, που πίστεψε ότι όλα μπορούν να συμβούν!
Στο βιβλίο διαβάζουμε μια ιστορία μέσα στην ιστορία: μια ιστορία για τη μικρή Άστριντ, που αφήνεται στα χέρια της Πίπης για να ανακαλύψει τον κόσμο, αλλά και αντίστροφα, μια ιστορία για το πώς η Πίπη ενσαρκώνει αυτό που, κατά βάθος, είναι η Άστριντ.
Μια ιστορία για το πώς μπορείς να ταξιδεύεις σε ανοιχτές θάλασσες, ακόμα κι αν είσαι μέσα στην μπανιέρα σου.
Η Άστριντ είναι ένα κορίτσι που περνάει τη μέρα του στην μπανιέρα, γράφοντας και ζωγραφίζοντας στα τετράδια με τις σελίδες που δεν τελειώνουν ποτέ. Κι ονειρεύεται ταξίδια. Στα διπλανά σπίτια κατοικούν η Ανίκα, που σερβίρει ζεστό τσάι στις περαστικές αγριόπαπιες, κι ο Τομ Τομ, που προσπαθεί να φτιάξει το γευστικότερο παγωτό του κόσμου. Κι ονειρεύονται ταξίδια. Η Άστριντ, η Ανίκα και ο Τομ Τομ περιμένουν κάτι να συμβεί. Κάτι που θα τους ξεσηκώσει, θα τους ξεβολέψει και θα τους ταξιδέψει μακριά. Στο συγγραφικό της ταξίδι, η Άστριντ κάθε λίγο και λιγάκι επιστρέφει σε εκείνη τη σελίδα όπου πρωταγωνίστρια είναι «ένα ρέμπελο, γελαστό κορίτσι που μπορεί ως και τους γαλαξίες να γυρίσει με οτοστόπ», η Πίπη! Ώσπου μια μέρα η Πίπη θα εμφανιστεί στο μπάνιο κι όλοι μαζί θα ταξιδέψουν σ’ έναν κόσμο όπου όλα είναι δυνατά!
Ο Μανδηλαράς κλείνει το μάτι στον αναγνώστη και με μοναδικό τρόπο τού αποκαλύπτει ένα από τα πιο πολύτιμα μυστικά της συγγραφικής διαδικασίας, μια συνθήκη που κάνει ένα κείμενο να ξεχωρίζει. Είναι τότε που τα ηνία της αφήγησης τα αναλαμβάνει ο ίδιος ο ήρωας, με την παιδικότροπη φωνή του, το βλέμμα της αθωότητας ενός παιδιού, τη σκανταλιάρικη διάθεση της παιδικής ηλικίας και –κυρίως– με την αστείρευτη φαντασία, που μόνο τα παιδιά διαθέτουν. Αυτόν τον τρυφερό κόσμο, τον διαφορετικό κόσμο θα αποκαλύψει η Πίπη στην Άστριντ και την παρέα της. Αυτόν τον κόσμο αποκάλυψε και η Λίντγκρεν στα παιδιά και σε αυτόν τον κόσμο αποτίνει φόρο τιμής ο Μανδηλαράς.
Το βιβλίο του, λοιπόν, είναι ένα βιβλίο-ύμνος στη φαντασία, στην ικανότητα να μεταπλάθεις το παραμικρό ερέθισμα σε ιστορία. Μια ιστορία για το πώς μπορείς να ταξιδεύεις σε ανοιχτές θάλασσες, ακόμα κι αν είσαι μέσα στην μπανιέρα σου. Γιατί αν η Άστριντ-Πίπη έμαθε κάτι στα παιδιά, αυτό ήταν ότι μπορούν να ζήσουν τη ζωή τους όπως ακριβώς την επιθυμούν. Και πατώντας πάνω σε αυτό ο Μανδηλαράς αναδιηγείται με τον δικό του τρόπο το ταξίδι της Πίπης και των φίλων της ως μια περιπέτεια –πρόσκληση και πρόκληση, ταυτόχρονα– για να ανακαλύψει ο αναγνώστης τα όρια του δικού του κόσμου (υπάρχουν, άραγε;), τον δικό του τρόπο αντιμετώπισης των δυσκολιών, τον τρόπο για να κάνει το δικό του ταξίδι καλύτερο.
Παράλληλα, το βιβλίο είναι και ένα μήνυμα για τη δύναμη της παρέας –του μαζί–, για τη δύναμη του γέλιου, των φωνών και της σιωπής, για τη ζωή την ίδια που, σαν φουσκωτός κροκόδειλος, πλέει στην κοίτη ανεξερεύνητου ποταμού, για εκείνα τα συναισθήματα νοσταλγίας και απώλειας που κάνουν τα γυαλιά να θαμπώνουν. Ένα βιβλίο για τη μοναξιά, για την παιδική ηλικία, για τους παιδικούς μας ήρωες.
Κυρίως, όμως, είναι ένα μήνυμα αποδοχής και αγάπης για κάθε παιδί, όσο διαφορετικό κι αν φαντάζει στα μάτια των ενηλίκων, ένα μήνυμα ενάντια στο «καλούπωμα» που, ποικιλότροπα, υφίστανται τα παιδιά. Γιατί η πίστη των παιδιών που διατρανώνεται μέσα από το επαναλαμβανόμενο μοτίβο «τα πάντα μπορούν να συμβούν», νοηματοδοτεί την ιστορία, καθώς υπερβαίνει τα όρια του ονείρου και της φαντασίας και αξιοποιεί το «ποιος είμαι» ως μέσον επίτευξής τους.
Προτάσεις σύντομες, ευσύνοπτες, λέξεις που εικονοποιούν στο μυαλό των παιδιών όσα αφηγείται, τα κάνουν να νιώθουν την αλμυρή βροχή που πέφτει, όταν η Πίπη θυμάται τον μπαμπά της, τη γεύση του παγωτού βανίλια, το τσάι στη θεόρατη φορητή τσαγιέρα. Με τις γλωσσικές επιλογές του, ο Μανδηλαράς υμνεί τη δύναμη της φαντασίας. Ένας ενεστώτας (…στην μπανιέρα που βρίσκεται η Άστριντ και γράφει, γράφει, γράφει…) στο προτελευταίο σαλόνι, αντίθετα με τους ιστορικούς χρόνους των προηγούμενων σελίδων, αρκεί για να υποδηλώσει ότι η Άστριντ, αν και δεν απομακρύνθηκε ποτέ από την μπανιέρα της, έμαθε πως «όλα μπορούν να συμβούν όταν τα θέλεις τόσο, μα τόσο πολύ!».
Ο Βασίλης Κουτσογιάννης, για άλλη μια φορά, επιβεβαιώνει ότι έχει τη δύναμη να απογειώνει ένα κείμενο. Έχει την ικανότητα να το αφουγκράζεται και να το μετατρέπει σε ονειρικές εικόνες. Παίζει με τα πάντα… με τα χρώματα, με τα σχήματα, με τις εστιάσεις, τους όγκους, τις λεπτομέρειες. «Παγιδεύει» το βλέμμα με τη φαντασμαγορική εικονογράφηση, που αξιοποιεί τεχνικές (όπως αυτή του βιτρό και των ψηφιδωτών) και εγκιβωτίζει φιγούρες που παραπέμπουν σε άλλους διάσημους ήρωες της λογοτεχνίας για παιδιά (από τις αγριόχηνες του Νιλς Χόλγκερσον ως τον κροκόδειλο του Κάπτεν Χουκ, από τον αστεροειδή ενός μικρού πρίγκιπα ως τον Τομ Σόγιερ και το alter ego του, τον Χάκλμπερι Φιν).
Ένα βιβλίο που απευθύνεται σε παιδιά από 5 ετών, αλλά και σε εκείνους που κάποτε υπήρξαν παιδιά. Που κρύβει στις λέξεις και στις εικόνες του διαφορετικά κλειδιά κατανόησης, ανάλογα με την ηλικία κάθε αναγνώστη.
Η Άστριντ στην μπανιέρα
Φίλιππος Μανδηλαράς
εικονογράφηση: Βασίλης Κουτσογιάννης
Ίκαρος
48 σελ.
ISBN 978-960-572-778-9
Τιμή €13,30
https://diastixo.gr/kritikes/paidika/25505-astrid-sthn-mpaniera
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου