Francesca Diotallevi: «Με τη δική σου ματιά μονάχα»

 

Μαρία Δριμή

 

 

Το 2007, σε μια δημοπρασία στο Σικάγο, δημοπρατήθηκε το περιεχόμενο πέντε ντουλαπιών μιας αποθήκης που έμενε ξενοίκιαστη. Εκεί, ο νεαρός Τζον Μαλούφ, γιος παλαιοπώλη, αγόρασε περίπου τρεις χιλιάδες αρνητικά φωτογραφιών και πολλές εκατοντάδες ανεμφάνιστα φιλμ, έγχρωμα και ασπρόμαυρα. Όταν ολοκλήρωσε την επεξεργασία τους, βρέθηκε μπροστά σε ένα μοναδικής αξίας καλλιτεχνικό έργο, φωτογραφίες δρόμου από τη Νέα Υόρκη, το Σικάγο και το Λος Άντζελες. Φτωχοί μεροκαματιάρηδες, καλοντυμένοι αστοί, παιδιά και γέροι, χαμογελαστοί περαστικοί και άλλοι που κοιτάζουν αγριεμένοι τον φακό: η ζωή του δρόμου σε όλες τις ποικιλίες της, ένα μωσαϊκό ανθρώπων με φόντο το αστικό περιβάλλον των αμερικανικών μεγαλουπόλεων. Ο Μαλούφ αναζήτησε τον/τη δημιουργό των φωτογραφιών – γινόταν λόγος για μια ηλικιωμένη κυρία, όμως το παλιό συμβόλαιο ενοικίασης της αποθήκης είχε υπογραφεί με ψεύτικο ονοματεπώνυμο. Δυο χρόνια αργότερα, το 2009, κατάφερε να εντοπίσει τη μυστηριώδη γυναίκα από τη νεκρολογία της που δημοσιεύτηκε στη ChicagoTribune το 2009. Επρόκειτο για τη φωτογράφο δρόμου Βίβιαν Μάιερ (1926-2009), που είχε τραβήξει πάνω από 150.000 φωτογραφίες ανθρώπων και κτιρίων στη Νέα Υόρκη, το Σικάγο και το Λος Άντζελες, καθώς και σε διάφορες χώρες στις οποίες είχε ταξιδέψει.

Τράβηξα τόσο πολλές φωτογραφίες, για να μπορέσω να βρω τη θέση μου στον κόσμο. Αυτή η φράση, γραμμένη πρόχειρα στο περιθώριο ενός χαρτιού που βρέθηκε ανάμεσα στα προσωπικά αντικείμενα της Μάιερ, είναι μια από τις ελάχιστες εξακριβωμένες πληροφορίες, αφού το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της παραμένει άγνωστο. Έτσι, η συγγραφέας Φραντσέσκα Ντιοταλέβι αντιμετώπισε σημαντική δυσκολία και πραγματοποίησε μεγάλη έρευνα, προκειμένου να συγκεντρώσει επαρκή στοιχεία για τη συγγραφή μιας μυθιστορηματικής βιογραφίας της Βίβιαν Μάιερ. Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα στη χώρα μας από τις Εκδόσεις Κάμινος, με ελληνικό τίτλο Με τη δική σου ματιά μονάχα και σε πολύ καλή μετάφραση από την Άννα Παπασταύρου.

Καταφέρνει να αποτυπώσει τα χαρακτηριστικά των σπουδαίων καλλιτεχνών: την εγρήγορση, την επιμονή, το πάθος, τη λοξή ματιά και την αδυναμία τους να χωρέσουν στον κόσμο με την ησυχία και τη σιγουριά που επιδιώκουν οι συνηθισμένοι άνθρωποι.

Η Φραντσέσκα Ντιοταλέβι συγκαταλέγεται ανάμεσα στους/στις πιο ταλαντούχους/-ες συγγραφείς της γενιάς της και δίκαια έχει κερδίσει μία θέση στην ιταλική λογοτεχνία του 21ου αιώνα. Ανάμεσα στα έργα της: L'ultimo Mago (Neri Pozza 2024), Amedeo, je t’aime (Mondadori Electa, 2015), Dentro soffia il vento (Neri Pozza, 2016), βιβλίο που κέρδισε το βραβείο Premio Neri Pozza στην κατηγορία «Νέοι» (2016) και το βραβείο Premio letterario nazionale Grotte della Gurfa (2017). Το βιβλίο Με τη δική σου ματιά μονάχα (Dai tuoi occhi solamente, Neri Pozza, 2018) ήταν υποψήφιο για το σημαντικό βραβείο Premio Strega, ενώ απέσπασε τα βραβεία Premio Letterario Giovanni Comisso under 35 – Rotary Club Treviso (2019), Premio Manzoni al Romanzo Storico (2019), Premio Lucio Mastronardi Citta di Vigevano (2019) και Premio Letterario Basilicata-Premio Speciale di Narrativa (2019).

H Ντιοταλέβι έχει στηριχτεί στις λιγοστές και αποσπασματικές πληροφορίες που μπόρεσε να συλλέξει για τη ζωή της Μάιερ, αφού δεν βρέθηκαν ημερολόγια ούτε επιστολές, ενώ οι υπάρχουσες μαρτυρίες γύρω από το πρόσωπό της ήταν αντικρουόμενες. Φαίνεται ότι η Βίβιαν Μάιερ ζούσε οχυρωμένη πίσω από τον φακό της Rolleiflex της, ιδιοποιούμενη με τις φωτογραφίες της στιγμές από τις ζωές άγνωστων περαστικών ή προσώπων του οικείου περιβάλλοντός της. Ό,τι ξέρουμε με περισσότερη βεβαιότητα για εκείνη είναι οι εικόνες που περνούσαν αστραπιαία μπροστά από τα μάτια της, πριν τις κρύψει το κλείστρο της φωτογραφικής μηχανής.

Εξαιτίας της έλλειψης βιογραφικού υλικού, η αφήγηση της Ντιοταλέβι είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν λογοτεχνικής φαντασίας. Η συγγραφέας σκιαγραφεί το πορτρέτο της Μάιερ με ζοφερές πτυχές, μίζερα παιδικά χρόνια με ασταθές οικογενειακό περιβάλλον και συχνές αλλαγές κατοικίας, διαταραγμένη σχέση με τη μητέρα της, σεξουαλική παρενόχληση από τον σύντροφο της γιαγιάς της και ανάμεσα σε όλα αυτά, ευτυχώς, η παρουσία της φωτογράφου Ζαν, που ήταν το μόνο φωτεινό πρόσωπο στον δυσάρεστο παιδικό κόσμο της μικρής Βίβιαν. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ενήλικη Βίβιαν εργάστηκε επί συναπτά έτη ως νταντά σε πλούσιες οικογένειες και αυτό εξηγεί την ευαίσθητη ματιά της στην παιδική ηλικία, όπως αυτή έχει αποτυπωθεί στις φωτογραφίες παιδιών που περιλαμβάνονται στο έργο της.

Το βιβλίο της Φραντσέσκα Ντιοταλέβι διαβάζεται απνευστί. Εκτός από το πορτρέτο της Μάιερ, ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να ξεναγηθεί στον γοητευτικό κόσμο της φωτογραφίας, μιας τέχνης που έχει την ιδιότητα να μεταφέρει στην αιωνιότητα τις ασήμαντες στιγμές της καθημερινότητας, που για τους κατόχους τους περνούν χωρίς να αφήνουν ίχνη. O Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν (Henri Cartier-Bresson) έλεγε ότι η φωτογραφία είναι η στιγμιαία αναγνώριση, σε κλάσματα δευτερολέπτου, της σημασίας ενός γεγονότος. […] Η Βίβιαν αναρωτήθηκε αν όλοι τους, εκείνη τη στιγμή, συνειδητοποιούσαν το παρόν. Η Μάιερ δεν αγαπά τις στημένες φωτογραφίες, τις εκβιασμένες πόζες, παρατηρεί γύρω της σαν κατάσκοπος και στέκεται αποφασιστικά και ταυτόχρονα με τρυφερότητα σε εκείνες τις μοναδικές αυθόρμητες εκφράσεις και χειρονομίες που της προκαλούν ενδιαφέρον, ίσως και ενδόμυχα κάποια ζήλια, επειδή λείπουν από τη δική της ζωή:

Οι άνθρωποι πόζαραν μπροστά στη ζωή, όπως μπροστά σ’ έναν φακό· τις στιγμές όμως που θεωρούσαν πως δεν τους έβλεπες, αποκάλυπταν την πιο αυθεντική τους πλευρά, τη μοναδική πλευρά στην οποία άξιζε τον κόπο να σταθείς.

Το αποτέλεσμα αυτής της εκλεπτυσμένης παρατήρησης αποτυπώνεται στις φωτογραφίες της ως αλήθεια, αυθεντικότητα, απουσία επιτήδευσης και γι’ αυτό το έργο της έχει σημαντικό κοινωνιολογικό, ιστορικό και δημοσιογραφικό ενδιαφέρον. Όπως συμβαίνει με κάθε ταγμένο καλλιτέχνη, η φωτογραφία ήταν για τη Μάιερ αυτοσκοπός, τρόπος ζωής, αλλά και τυραννία. Η Ντιοταλέβι μεταφέρει με γλαφυρότητα στον αναγνώστη τον δημιουργικό πυρετό και τη συγκίνηση της έμπνευσης, που τρέφει και ταυτόχρονα κατατρώει τους μεγάλους καλλιτέχνες:

Μόλις τις τραβούσε, οι φωτογραφίες έπαυαν να την ενδιαφέρουν. Κοιτάζοντάς τες, η Βίβιαν δεν ένιωθε παρά μονάχα απογοήτευση. Πού τελείωνε η μαγεία που αναλωνόταν τη συγκεκριμένη στιγμή της λήψης; Εκείνη η στιγμή της έντασης και της δημιουργικής έκστασης ήταν αδύνατον να αιχμαλωτιστεί.

Μάλλον δεν θα αποκαλυφθεί ποτέ κατά πόσο αυτή η μυθιστορηματική βιογραφία προσέγγισε στενά την ιδιαίτερη προσωπικότητα της Βίβιαν Μάιερ, αφού η ίδια δεν θέλησε να αφήσει πίσω της ίχνη της δικής της ζωής, παρά αρκέστηκε στις χιλιάδες στιγμές αγνώστων που απαθανάτισε στις φωτογραφίες της, κρυμμένες τελικά κι αυτές από το φως. Σίγουρα, όμως, με αυτό το γοητευτικό βιβλίο, η Φραντσέσκα Ντιοταλέβι μάς ταξιδεύει στην εποχή της αναλογικής φωτογραφίας, όπου κάθε λήψη είχε ξεχωριστή στόχευση, δύναμη και διάρκεια. Επιπλέον, με αφετηρία την αινιγματική «νταντά με τη φωτογραφική μηχανή», η Ντιοταλέβι καταφέρνει να αποτυπώσει τα χαρακτηριστικά των σπουδαίων καλλιτεχνών: την εγρήγορση, την επιμονή, το πάθος, τη λοξή ματιά και την αδυναμία τους να χωρέσουν στον κόσμο με την ησυχία και τη σιγουριά που επιδιώκουν οι συνηθισμένοι άνθρωποι.

Σημειωτέον ότι το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών και οι Εκδόσεις Κάμινος προσκαλούν το αναγνωστικό κοινό σε μία συνάντηση με τη Φραντσέσκα Ντιοταλέβι την Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου, στις 18:30, στο Αμφιθέατρο του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου (Πατησίων 47). Με τη συγγραφέα θα συνομιλήσουν η Σάντυ Σακορράφου, ερευνήτρια Ιστορίας της Επιστήμης, και η μεταφράστρια του βιβλίου, Άννα Παπασταύρου.

 

Με τη δική σου ματιά μονάχα
Francesca Diotallevi
μετάφραση: Άννα Παπασταύρου
Εκδόσεις Κάμινος
232 σελ.
ISBN 978-618-87005-3-6
Τιμή €18,02

Η Μαρία Δριμή είναι ιατρός εντατικολόγος και ασχολείται με την πεζογραφία και το θέατρο

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/25704-me-ti-diki-sou-matia-monaxa

https://diastixo.gr/ 

Θεόδωρος Παπακώστας: «Ένας Αιγύπτιος, ένας Βαβυλώνιος και ένας Βίκινγκ μπαίνουν σε ένα μπαρ»

 

Απόστολος Σπυράκης

 

  

Στην Αίγυπτο του θρυλικού αρχιτέκτονα Ιμχοτέπ, που έχτισε την πρώτη πυραμίδα, μας ταξιδεύει κατ’ αρχάς το βιβλίο του Θεόδωρου Παπακώστα Ένας Αιγύπτιος, ένας Βαβυλώνιος και ένας Βίκινγκ μπαίνουν σε ένα μπαρ, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Key Books. Στην Αίγυπτο του Σεθ, του πιο ισχυρού από όλους τους θεούς, που κάθε βράδυ σκοτώνει «τον μοχθηρό Άποφι, το ερπετό που απειλεί να φάει τη βάρκα του ήλιου ώστε να μην ξημερώσει η μέρα». Κι από την Αίγυπτο μας ταξιδεύει στην αρχαία Μεσοποταμία, η οποία έχει απαθανατιστεί πάνω στις πήλινες πλάκες όπου χάραζαν οι πολίτες όλα τα έγγραφά τους, όπως για παράδειγμα τη διαμαρτυρία ενός χαλκέμπορου πριν από χιλιάδες χρόνια σ’ έναν προμηθευτή του: «Μου είπες θα μου δώσεις καλής ποιότητας χαλκό. Αλλά δεν το έκανες. Έδωσες χαλκό στον υπηρέτη μου Σιτ Σιν και του είπες, αν θες να τον πάρεις πάρ’ τον, αλλιώς φύγε. Για ποιον με πέρασες και μου φέρεσαι τόσο υποτιμητικά;». Στη Μεσοποταμία των ηγετών που φέρουν τους πιο ευφάνταστους τίτλους, όπως για παράδειγμα «ο βασιλιάς των τεσσάρων γωνιών του κόσμου», του περίφημου νομοθέτη Χαμουραμπί και του Ασουρμπανιπάλ, που ίδρυσε την εκπληκτική βιβλιοθήκη της Νινευή, όπου βρέθηκαν «πάνω από 30.000 πινακίδες με κείμενα όλων των ειδών και μας χάρισαν ανεκτίμητες γνώσεις για την ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό». Κι από τη Μεσοποταμία το ταξίδι του αρχαιολόγου συνεχίζεται προς τον βορρά, στη χώρα των Βίκινγκς, που έζησαν σε μέρη κακοτράχαλα και ανέπτυξαν τον πολιτισμό τους βασισμένοι στην αγάπη τους για τη θάλασσα, που τους έδινε πάντα τη δυνατότητα να διευρύνουν τους ορίζοντές τους και να γνωρίζουν τα πιο απίθανα μέρη, όπως λόγου χάρη τη μακρινή Αμερική, που πρώτοι αυτοί ανακάλυψαν 500 χρόνια πριν από τον Χριστόφορο Κολόμβο.

Το εύρημα που χρησιμοποιεί ο ευφυής αρχαιολόγος για να αφηγηθεί τις ιστορίες και τη μυθολογία αυτών των λαών είναι η συζήτηση σ’ ένα μπαρ.

Το εύρημα που χρησιμοποιεί ο ευφυής αρχαιολόγος για να αφηγηθεί τις ιστορίες και τη μυθολογία αυτών των λαών είναι η συζήτηση σ’ ένα μπαρ. Καθισμένος μπροστά σ’ έναν πάγκο εξηγεί σε μια φίλη του τα χαρακτηριστικά και τη μυθολογία τούτων των πολιτισμών πίνοντας μπίρα, ένα ποτό που δεν επιλέγεται τυχαία αλλά χαρακτηρίζει και τους τρεις αυτούς λαούς, καθώς τους άρεσε να την καταναλώνουν για να ευθυμήσουν και να τραγουδήσουν τα κατορθώματα των ηρώων που πρωταγωνιστούσαν στους μύθους τους. Αν θέλαμε να κρατήσουμε τα τρία σπουδαιότερα χαρακτηριστικά κάθε πολιτισμού, θα λέγαμε ότι οι Αιγύπτιοι ξεχωρίζουν για τον σκοτεινό και περίπλοκο κόσμο που έφτιαξαν καταργώντας τα σύνορα ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. Οι λαοί της Μεσοποταμίας μάς κληροδότησαν μια εκπληκτική λογοτεχνική παράδοση, όπου ζωντανεύουν όλα τα στοιχεία της ζωής και της φύσης, ο άνεμος κι η καταιγίδα, τα δάση και τα ποτάμια, οι αρρώστιες και οι καταστροφές, όλα αποκτούν θρυλικές μορφές που παλεύουν μέχρι να επικρατήσει το καλό ή το κακό. Από τη μεριά τους οι Βίκινγκς μάς άφησαν μια εκπληκτική κληρονομιά μέσα από τις σάγκες και τα έπη που κατέγραψαν τα άγρια θαλασσινά ταξίδια τους σ’ έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η επιβλητική παρουσία του Όντιν, του μονόφθαλμου θεού της σοφίας, αλλά και του Λόκι, του σκοτεινού δαίμονα της σκανδιναβικής μυθολογίας.

Επιχειρώντας να παρουσιάσει την ιστορία με τρόπο εκλαϊκευμένο και προσιτό στο ευρύ κοινό, ο Δρ Θεόδωρος Παπακώστας έγραψε αλλά δύο βιβλία, ένα εκ των οποίων, το Αρχαιολογία, αγάπη μου… έλα πάρε με από δω (εκδ. Key Books, 2022), έγινε μπεστ σέλερ σηματοδοτώντας την επιτυχία της έμπνευσης και της προσπάθειάς του. Σε τούτο το τρίτο βιβλίο της σειράς συνεχίζει να εξερευνά την πορεία των «πλασμάτων που σηκώθηκαν στα δυο άκρα και έπιασαν εργαλεία, έβγαλαν φωνή και κατέληξαν να δημιουργήσουν περίπλοκους πολιτισμούς». Την πορεία των πλασμάτων που δεν διέφεραν από μας και μπορούσες να τους συναντήσεις είτε στα πλινθόκτιστα ταβερνεία της Βαβυλώνας είτε στα καπηλειά της Ισλανδίας, όπου σήκωναν στο αέρα «αμέτρητα ποτήρια με την ίδια απλή και πανανθρώπινη σκέψη: Στην υγειά μας».

 

Ένας Αιγύπτιος, ένας Βαβυλώνιος και ένας Βίκινγκ μπαίνουν σε ένα μπαρ
Θεόδωρος Παπακώστας
εικονογράφηση: Πέτρος Χριστούλιας
Key Books
304 σελ.
ISBN 978-618-5914-27-1
Τιμή €17,71

Ο Απόστολος Σπυράκης είναι συγγραφέας και κριτικός

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/25702-enas-aigiptios-enas-babilonios-enas-biking

https://diastixo.gr/  

«Μεγαλώνοντας παιδιά στην ψηφιακή εποχή» και «Γονιός, κυνηγός, τροφοσυλλέκτης»

 

Κατερίνα Ζαμαρία

 

 

«Μεγαλώνοντας παιδιά στην ψηφιακή εποχή» του Πέτρου Ρούσσου

Καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας και Κυβερνοψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, διευθυντής του Εργαστηρίου Πειραματικής Ψυχολογίας, που ασχολείται ερευνητικά πάνω από 30 χρόνια τώρα με την αλληλεπίδραση παιδιών, εφήβων και ενηλίκων με τις ψηφιακές τεχνολογίες, εστιάζοντας στις επιπτώσεις που έχουν στις νοητικές διεργασίες, στη μάθηση και στη συμπεριφορά μας, ο Πέτρος Ρούσσος είναι ο κατάλληλος άνθρωπος να μιλήσει για ένα από τα μείζονα θέματα της εποχής.

Το βιβλίο του Μεγαλώνοντας παιδιά στην ψηφιακή εποχή κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Gutenberg: Πόσο χρόνο περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες; Είναι ασφαλή στο διαδίκτυο; Πώς επηρεάζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την αυτοεικόνα και τις σχέσεις τους; Μπορεί η τεχνολογία να ενισχύσει τη μάθηση ή μήπως τελικά βλάπτει τη συγκέντρωση και την κριτική τους σκέψη; Και το πιο σημαντικό: πώς μπορούν οι γονείς να γίνουν καθοδηγητές και όχι απλώς παρατηρητές στον ψηφιακό κόσμο των παιδιών τους;

Με την τεχνολογία να έχει εισχωρήσει σε κάθε πτυχή της ζωής των παιδιών και των εφήβων, επηρεάζοντας τον τρόπο που επικοινωνούν, μαθαίνουν, δημιουργούν και ψυχαγωγούνται, ο συγγραφέας επιχειρεί να φωτίσει τις πολλές και διαφορετικές πλευρές ενός φαινομένου που απασχολεί όλο και περισσότερο τους εμπλεκόμενους με παιδιά. «Η τεχνολογία μοιάζει με τη θάλασσα: δεν είναι λύση να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από αυτήν. Η λύση είναι να τους μάθουμε να κολυμπούν με ασφάλεια» υποστηρίζει ο συγγραφέας.

Όταν μιλάμε για κινδύνους στο διαδίκτυο, οφείλουμε να αποφύγουμε την εύκολη λύση της μονοδιάστατης εξήγησης και αυτό ο συγγραφέας φαίνεται να το συμμερίζεται. Με τρόπο εμπεριστατωμένο αλλά και με ισόρροπη προσέγγιση, αποφεύγει τη δαιμονοποίηση της τεχνολογίας αλλά δίνει έμφαση στο πώς εκείνοι που πλαισιώνουν τα παιδιά και τους εφήβους θα τους καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη και την αυτονομία. Η επιστημονική προσέγγιση, με παράθεση δεδομένων αλλά και παραδειγμάτων από την καθημερινότητα των νεαρών χρηστών, καθιστούν την ανάγνωση προσβάσιμη και ελκυστική από κάθε αναγνώστη (ακόμα και έφηβοι 15+ μπορούν να το διαβάσουν).

Στα μικρής αλλά πλήρους ανάλυσης κεφάλαια του βιβλίου παρουσιάζονται όλα τα θέματα που σχετίζονται με τις οθόνες. Οι θετικές χρήσεις της τεχνολογίας, οι κίνδυνοι από τη χρήση των κινητών και του διαδικτύου, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ο αντίκτυπός τους στα παιδιά, τα οφέλη και οι προκλήσεις από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, το ψηφιακό αποτύπωμα και η διαδικτυακή φήμη, οι νομικές και ηθικές διαστάσεις του φαινομένου.

«Η τεχνολογία μοιάζει με τη θάλασσα: δεν είναι λύση να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από αυτήν. Η λύση είναι να τους μάθουμε να κολυμπούν με ασφάλεια».

Ο συγγραφέας ξεκινά από τη βασική παραδοχή ότι η ψηφιακή εποχή είναι μια εποχή που γεννά φόβους αλλά και προκλήσεις. Διευκρινίζει, ωστόσο, πόσο σημαντικό είναι όχι μόνο να έχει κάποιος επίγνωση των «τεράτων» του ψηφιακού κόσμου, αλλά να αποκτήσει και τα εργαλεία και τις γνώσεις για τον εντοπισμό και την αποφυγή τους. Τονίζει –και έχει σημασία αυτό– ότι ο ψηφιακός κόσμος λειτουργεί σαν καθρέφτης μιας κοινωνίας στην οποία η επιθετικότητα, η αποξένωση, η ανασφάλεια, η έλλειψη ορίων, προϋπήρχαν· η τεχνολογία και το διαδίκτυο, όμως, μεγεθύνουν και τα καθιστούν πιο ορατά και πιο ακραία. Απομυθοποιεί την κυρίαρχη αντίληψη ότι η ευκολία με την οποία τα σημερινά παιδιά χειρίζονται τα μέσα συνιστά δεξιότητα, που εν πολλοίς είναι. Κι αυτό γιατί συγχέεται με μια πλασματική αίσθηση ελευθερίας (που δεν υφίσταται, καθώς οι πλατφόρμες επιλέγουν πριν από εμάς για εμάς), αλλά και μια πλασματική αίσθηση επαρκούς γνώσης, καθώς θεωρούν πως το «σερφάρισμα» ισοδυναμεί με πληροφόρηση (που δεν είναι, καθώς ο εγκέφαλος λειτουργεί μεν ως σαρωτής πληροφοριών, αλλά όχι ως εργαλείο κριτικής ανάλυσης και εμβάθυνσης).

Στο βιβλίο επαναπροσδιορίζεται και η έννοια της γονεϊκότητας στην ψηφιακή εποχή. Ο συγγραφέας επισημαίνει κάτι που αποτελεί μια δυσάρεστη διαπίστωση των ημερών: όλο και περισσότεροι έφηβοι πάσχουν από μια μορφή «αθροιστικής αναπηρίας», που εκφράζεται με τη σταδιακή μείωση δεξιοτήτων ζωής, την αντιμετώπιση των δυσκολιών ή την προσαρμογή στις αλλαγές, και αποδίδεται στην εσφαλμένη τάση των γονιών να υπερπροστατεύουν τα παιδιά τους από φόβο μήπως βιώσουν άγχος ή αποτυχία. Ακριβώς γι’ αυτό θεωρεί την έλλειψη ψηφιακού γραμματισμού ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο για παιδιά και γονείς από το διαδίκτυο και τα κινητά. Τονίζει τη σημασία τού να κατέχουν οι γονείς τις γνώσεις, τα εργαλεία και τους τρόπους στήριξης των παιδιών, αναδεικνύοντας τη σημασία του διαλόγου και της συμμετοχής στην ψηφιακή ζωή των παιδιών τους, της εποπτείας της διαδικτυακής ζωής των παιδιών χωρίς να καταπατούν την ιδιωτικότητά τους.

Στο ίδιο μήκος κύματος επισημαίνει και τον καθοριστικό ρόλο του σχολείου (όχι μόνο ως χώρου παροχής γνώσεων, αλλά και ως θεσμού καλλιέργειας δεξιοτήτων απαραίτητων για τον 21ο αιώνα), όπως και της Πολιτείας στην ενίσχυση του ψηφιακού γραμματισμού των νέων, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως η αξιολόγηση των πληροφοριών, η προστασία της ιδιωτικότητας, η ασφαλής πλοήγηση. Καταλήγει, λοιπόν, στο συμπέρασμα πως η τεχνολογία «προκαλεί» όλους μας σε έναν συνολικό επαναπροσδιορισμό: την αναζήτηση της ισορροπίας μεταξύ της δαιμονοποίησης και της ενσωμάτωσης της τεχνολογίας στη ζωή μας. Και το βιβλίο κλείνει με ένα ουσιώδες ερώτημα: τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται διαρκώς, που δεν είναι πια εργαλείο αλλά περιβάλλον.

Ένα βιβλίο που επιβάλλεται να διαβαστεί από γονείς, εκπαιδευτικούς και ειδικούς ψυχικής υγείας, ένα βιβλίο που πρέπει να βρίσκεται σε κάθε σπίτι όπου υπάρχει έφηβος.

«Γονιός, κυνηγός, τροφοσυλλέκτης» της Michaeleen Doucleff

Η Μαϊκλίν Ντούκλεφ έχει διδακτορικό στη Χημεία, εργάζεται ως επιστημονική ανταποκρίτρια στο National Public Radio και το 2015 τιμήθηκε με το βραβείο George Foster Peabody για την κάλυψη της επιδημίας του ιού Έμπολα. Το βιβλίο της Γονιός, κυνηγός, τροφοσυλλέκτης, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Κατερίνας Χαλμούκου, ξεκινά με μια χαρακτηριστική αφήγηση: «Θυμάμαι τη στιγμή που έπιασα πάτο ως μητέρα. Ήταν ένα παγωμένο πρωινό του Δεκέμβρη, στις 5 η ώρα. Ήμουν ξαπλωμένη στο κρεβάτι, φορώντας το ίδιο φούτερ που φορούσα και την προηγούμενη μέρα. Είχα μέρες να λουστώ […] Όταν η Ρόζι ήταν μωρό, έκλαιγε πολύ […] Τώρα η Ρόζι ήταν πλέον τριών ετών και το κλάμα είχε μετουσιωθεί σε εκρήξεις θυμού… Ακόμα και το πιο απλό πράγμα –όπως το να ετοιμαστεί το πρωί για τον παιδικό σταθμό– είχε μετατραπεί σε καβγά…». Γιατί και γι’ αυτή –όπως και για πολλούς– η γονεϊκότητα αποδεικνύεται ένας εξαιρετικά δύσκολος ρόλος.

Πώς μεγαλώνουν οι πιο ευτυχισμένοι, συνεργάσιμοι και ισορροπημένοι άνθρωποι του κόσμου; Με αφορμή αυτό το ερώτημα, η συγγραφέας ξεκινά ένα ταξίδι σε τρεις κοινότητες ιθαγενών του πλανήτη. Συναντά οικογένειες Μάγια στο Μεξικό, οικογένειες Ινουίτ πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο και οικογένειες Χαντζάμπε στην Τανζανία. Βλέπει ότι αυτοί οι πολιτισμοί δεν έχουν τα ίδια προβλήματα με τα παιδιά που έχουν οι Δυτικοί γονείς.

Ζει μαζί τους, παρατηρεί τις οικογένειές τους και δοκιμάζει τις στρατηγικές τους στο δικό της παιδί. Ανακαλύπτει έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο ανατροφής: χωρίς φωνές, χωρίς εξουθενωτικούς καβγάδες, αλλά με σεβασμό, ηρεμία και αληθινή συνεργασία. Συνομιλεί με ψυχολόγους, νευροεπιστήμονες και ανθρωπολόγους, εξηγώντας πώς αυτές οι αρχαίες πρακτικές συνδέονται με όσα γνωρίζουμε σήμερα για την ψυχική υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών και πώς μπορούν, αξιοποιημένες μέσα στον σύγχρονο τρόπο ζωής, να συμβάλουν στη δημιουργία ευτυχισμένων, συνεργάσιμων, ισορροπημένων ανθρώπων.

Ένας πρακτικός οδηγός γεμάτος απλά, εφαρμόσιμα μαθήματα που μπορούν να μεταμορφώσουν την καθημερινότητα κάθε οικογένειας.

Κοινή παράμετρος των κοινοτήτων στις οποίες έζησε είναι το ότι οι γονείς χτίζουν μια σχέση με τα μικρά παιδιά που βασίζεται στη συνεργασία αντί για τον έλεγχο, στην εμπιστοσύνη αντί για τον φόβο και στις εξατομικευμένες ανάγκες αντί για τυποποιημένα αναπτυξιακά μοντέλα. Οι γονείς Μάγια γίνονται το παράδειγμα ανατροφής συνεργάσιμων παιδιών. Χωρίς να καταφεύγουν σε δωροδοκίες, απειλές ή πίνακες εργασιών, μεγαλώνουν «βοηθούς», συμπεριλαμβάνοντας τα παιδιά στις οικιακές εργασίες από τη στιγμή που μπορούν να περπατήσουν. Οι γονείς Ινουίτ έχουν αναπτύξει μια αξιοσημείωτα αποτελεσματική προσέγγιση για τη διδασκαλία της συναισθηματικής νοημοσύνης στα παιδιά. Όταν αυτά κλαίνε, χτυπούν ή συμπεριφέρονται άσχημα, οι γονείς Ινουίτ ανταποκρίνονται με μια ήρεμη, ευγενική συμπεριφορά που διδάσκει στα παιδιά πώς να ηρεμούν και να σκέφτονται πριν ενεργήσουν. Οι γονείς Χαντζάμπε αναφέρονται ως παράδειγμα για την ανατροφή παιδιών με αυτοπεποίθηση, που προστατεύει τα παιδιά από το άγχος και το στρες, τόσο συνηθισμένο πλέον μεταξύ των σημερινών παιδιών.

Στο μεγαλύτερο μέρος του το βιβλίο έχει χαρακτηριστικά μιας προσωπικής, αυτοβιογραφικής και γι’ αυτό ρεαλιστικής αφήγησης. Χωρίς επιστημονική ορολογία (που κι αυτή παρατίθεται όπου υπάρχει ανάγκη), εστιάζει σε παραδείγματα, που το καθιστούν ένα πρακτικό εργαλείο στα χέρια των γονιών. Στον πυρήνα του βιβλίου, η κυρίαρχη «συμβουλή» αφορά το πώς οι γονείς θα κάνουν τα παιδιά τους να νιώσουν, από την πρώτη στιγμή, ότι ανήκουν σε μια ομάδα, εξ ου και το ακρωνύμιο Team, που χρησιμοποιεί για να αποδώσει τις κατευθυντήριες γραμμές στην επίτευξη αυτού του στόχου:

T – Συντροφικότητα (συμπερίληψη, με τρόπους κατάλληλους για την ηλικία τους, στα πράγματα που κάνετε ως γονείς, όπως μαγειρική, κηπουρική κ.λπ.).

E – Ενθάρρυνση, ποτέ επιβολή (γεγονός που προϋποθέτει οι γονείς να κατανοούν πρωτίστως τα δικά τους συναισθήματα, να είναι οι ενήλικες στη σχέση και να σέβονται το επίπεδο της συναισθηματικής νοημοσύνης του παιδιού).

Α – Αυτονομία (εκπαίδευση, δηλαδή, στο πώς το παιδί δε θα εκτελεί τις γονικές εντολές, αλλά θα αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, αλλά και εκπαίδευση του γονιού, ταυτόχρονα, στο να μη θεωρεί ότι είναι ο ηγέτης στη σχέση του με το παιδί).

Μ – Ελάχιστη παρέμβαση (παροχή, δηλαδή, στο παιδί της δυνατότητας να διαθέτει ελεύθερο χρόνο για παιχνίδι και ανάπαυση και όχι ένα βαρυφορτωμένο πρόγραμμα με ατελείωτες δραστηριότητες, στο όνομα μιας καλύτερης επαγγελματικής αποκατάστασης στο μέλλον).

Μολονότι κάποια σημεία του βιβλίου ίσως ξενίσουν τους γονείς-αναγνώστες (για παράδειγμα, η ωραιοποίηση των πολιτισμών στους οποίους εστιάζει, αγνοώντας ζητήματα που στον δυτικότροπο πολιτισμό αποτελούν αντικείμενο συζήτησης, όπως το ότι η γονεϊκότητα αφορά και όλα τα φύλα), οι συμβουλές, οι προτάσεις, οι ιδέες και οι υποδείξεις σίγουρα θα φανούν χρήσιμες σε όποιον επιθυμεί να γνωρίσει και να εφαρμόσει εναλλακτικές προσεγγίσεις στην ανατροφή των παιδιών.

Εν κατακλείδι, το βιβλίο Γονιός, κυνηγός, τροφοσυλλέκτης είναι ένας πρακτικός οδηγός γεμάτος απλά, εφαρμόσιμα μαθήματα που μπορούν να μεταμορφώσουν την καθημερινότητα κάθε οικογένειας, να μας εμπνεύσουν να ξανασκεφτούμε τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας.

 

«Μεγαλώνοντας παιδιά στην ψηφιακή εποχή»
Κίνδυνοι, προκλήσεις και ευκαιρίες
Πέτρος Ρούσσος
Gutenberg
196 σελ.
ISBN 978-960-01-2697-6
Τιμή €17,00

 

Γονιός, κυνηγός, τροφοσυλλέκτης
Μυστικά για τη χαμένη τέχνη της ανατροφής ευτυχισμένων παιδιών
Michaeleen Doucleff
μετάφραση: Κατερίνα Χαλμούκου
Gutenberg
386 σελ.
ISBN 978-960-01-2613-6
Τιμή €22,00

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/25717-psifiakh-epoxi-gonios-kinigos

https://diastixo.gr/ 

«Παιδί μου, έχεις ταλέντο», «Συνδεδεμένοι γονείς» και «Born Digital»

 

Αλεξία Βλάρα

 

  

Οι Εκδόσεις Δίσιγμα μας έχουν συνηθίσει σε καλαίσθητες παρουσιάσεις και σε πολύ αξιόλογα βιβλία για δυνατούς αναγνώστες, με έμφαση στον άνθρωπο. Ξεχωρίσαμε και σας παρουσιάζουμε τρία από αυτά τα βιβλία, που αφορούν τη γονεϊκότητα.

«Παιδί μου, έχεις ταλέντο» – Σοφία Πρωτόπαπα & Βασίλης Μανουσάκης

Ως γονείς, είμαστε υπεύθυνοι να παρέχουμε στα παιδιά μας –και να τα βοηθούμε να καλλιεργούν– τα κατάλληλα εφόδια, ώστε να αντιμετωπίσουν τη ζωή. Το συγκεκριμένο εγχειρίδιο δείχνει σε όλους τους γονείς πόσο σημαντικό είναι να αναδείξουμε τα δυνατά σημεία των παιδιών μας, όχι με τρόπο αυταρχικό και απόλυτο, αλλά με έναν τρόπο καθοδηγητικό και ταυτόχρονα εκπαιδευτικό.

Το βιβλίο προσφέρει πολύ κατανοητά παραδείγματα και στοχασμούς, ενώ δίνει τη δυνατότητα στους γονείς να σημειώσουν τις σκέψεις τους και να μπουν στη διαδικασία αυτοπαρατήρησης που θέτουν οι συγγραφείς-θεραπευτές. Αποτελεί ένα σημαντικό δώρο για νέους γονείς αλλά και έναν πολύτιμο σύμμαχο για γονείς που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανατροφή των παιδιών τους.

Ο λόγος είναι σωστά δομημένος, με στοχαστικές παρατηρήσεις, ξεκάθαρες ενότητες και τις απαραίτητες παύσεις, ώστε η γνώση να μη γίνεται στείρα. Η καθοδήγηση, η συζήτηση, οι δυνατότητες προσέγγισης και αντιμετώπισης παρουσιάζονται με ευχάριστο και ουσιαστικό τρόπο.

Οι συγγραφείς στέκονται δίπλα στον γονιό, όχι κουνώντας του το δάχτυλο, αλλά αφουγκραζόμενοι και πολλές φορές συμπορευόμενοι μαζί του. Η βιβλιογραφία στο τέλος, όπως και τα βιογραφικά των συγγραφέων, δείχνουν πόσο σπουδαίοι σύμβουλοι είναι και πόσο μπορούν να μας βοηθήσουν, ώστε τα παιδιά μας να χτίσουν υγιή αυτοεκτίμηση και ψυχική ανθεκτικότητα.

Τα εν λόγω βιβλία μπορούν να σας βοηθήσουν να μάθετε, να ανακαλύψετε νέους ορίζοντες και να πλησιάσετε ουσιαστικά τα παιδιά σας.

«Συνδεδεμένοι γονείς» – John Palfrey & Urs Gasser

Ένας εξειδικευμένος οδηγός για γονείς σε έναν ψηφιακό κόσμο. Παρότι βιβλίο επιστημονικού χαρακτήρα, δεν έχει τη μορφή στείρας γνώσης, αλλά λειτουργεί ως οδηγός που κατευθύνει και προσανατολίζει τον γονέα στη σημερινή ψηφιακή εποχή. Ο σκοπός του βιβλίου δεν είναι να πιέσει ή να καταδικάσει τον γονέα, αλλά να τον συντροφεύσει και να του δείξει τα σημάδια που εμφανίζονται ήδη από πολύ μικρή ηλικία σχετικά με την εξάρτηση των παιδιών από την τεχνολογία.

Οι συγγραφείς παρουσιάζουν αρχικά ένα παράδειγμα, στη συνέχεια το αναλύουν και στο τέλος δίνουν ερωτήσεις, προτάσεις, προσεγγίσεις και βασικά συμπεράσματα που συνοψίζουν κάθε κεφάλαιο. Η εφηβεία παρουσιάζεται ως η πιο κρίσιμη περίοδος όσον αφορά την ψηφιακή επικινδυνότητα και τον έλεγχο της ψηφιακής ζωής των παιδιών. Ο απόλυτος έλεγχος ή η απομάκρυνση των παιδιών από την τεχνολογία δεν φέρνει πάντα τα επιθυμητά αποτελέσματα. Γι’ αυτό, ο συγκεκριμένος οδηγός βοηθά τους γονείς να κατανοήσουν τον τρόπο αντίληψης των παιδιών και, κυρίως, να έρθουν οι ίδιοι στη θέση τους.

Οι δύο συγγραφείς, έμπειροι στην τεχνολογία και στις επιδράσεις της στην ανάπτυξη, προσφέρουν πολύτιμες συμβουλές και επιστημονικά τεκμηριωμένες κατευθύνσεις. Με πλούσια βιβλιογραφία και παραπομπές σε ψυχολογικά, κοινωνικά και ερευνητικά άρθρα, ανοίγουν στους γονείς τα πιο ασφαλή μονοπάτια.

Καθώς η ψηφιακή τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτατο ρυθμό, είμαστε υποχρεωμένοι να αφουγκραστούμε και να υιοθετήσουμε κάθε δυνατή δικλείδα επικοινωνίας, ώστε να μη βρεθούμε προ εκπλήξεως. Ως γονείς –και ως άνθρωποι– οφείλουμε να κάνουμε αυτό το βιβλίο δώρο στον εαυτό μας.

«Born Digital» – John Palfrey & Urs Gasser

Πρόκειται για ένα πιο «βαρύ» επιστημονικό βιβλίο σε σχέση με τα άλλα δύο, καθώς μελετά σε βάθος τις σοβαρές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ψηφιακή δικτύωση στην υγεία και στην ανάπτυξη του παιδιού – από την ημέρα που γεννιέται μέχρι και την ενηλικίωσή του. Μέσα από παραδείγματα, το βιβλίο δίνει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να αντιληφθεί τη μαζική ανάπτυξη της τεχνολογίας, τα trends και τα ψηφιακά συστήματα που επηρεάζουν τους ανθρώπους ήδη από την πιο μικρή ηλικία.

Κάθε κεφάλαιο είναι δομημένο με αρχή, μέση και τέλος, ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθεί με ευκολία ζητήματα όπως οι ταυτότητες, οι σχέσεις, ο ακτιβισμός, οι κίνδυνοι. Με συνεντεύξεις, έρευνα και απτά παραδείγματα, οι συγγραφείς παρουσιάζουν τόσο τα οφέλη όσο και τα μειονεκτήματα της ψηφιακής εποχής.

Ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια είναι, κατά τη γνώμη μου, αυτό που αφορά το απόρρητο και τη χρήση του διαδικτύου: πόσο εύκολα δίνουμε πληροφορίες για τη ζωή μας και πόσο ολέθριες μπορεί να αποδειχτούν αυτές οι επιλογές στην ενήλικη ζωή. Η παρορμητικότητα και η αφέλεια της νεότητας μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες σε βάθος χρόνου.

 

Με αυτά τα τρία βιβλία ολοκληρώνεται ένας σημαντικός κύκλος γονεϊκού χαρακτήρα: πώς μπορούν οι γονείς –ή οι εν δυνάμει γονείς– να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες της ψηφιακής τεχνολογίας, να δεθούν με το παιδί τους, να αναδείξουν τα δυνατά του σημεία και να εξερευνήσουν τον ψηφιακό κόσμο με γνώμονα την ανάπτυξη και την πρόοδό του. Αν θέλετε να δώσετε μία ευκαιρία στον εαυτό σας να έρθει πιο κοντά με αυτή την πλευρά, τα εν λόγω βιβλία μπορούν να σας βοηθήσουν να μάθετε, να ανακαλύψετε νέους ορίζοντες και να πλησιάσετε ουσιαστικά τα παιδιά σας. Προσωπικά, με αυτά τα τρία βιβλία κλείνει για μένα ένα κεφάλαιο γνώσης και επιστημονικής κατάρτισης πάνω σε ένα σπουδαίο ζήτημα: το διαδίκτυο και η εισβολή της ψηφιακής τεχνολογίας στην πρώιμη ηλικία, το λεγόμενο digital childhood (ή «ψηφιακή παιδική ηλικία»).

 

Παιδί μου, έχεις ταλέντο
Ένα εγχειρίδιο καλλιέργειας για γονείς
Σοφία Πρωτόπαπα – Βασίλης Μανουσάκης
Δίσιγμα
192 σελ.
ISBN 978-618-202-268-9
Τιμή €20,00

 

Συνδεδεμένοι γονείς
Εξειδικευμένος οδηγός για γονείς σε έναν ψηφιακό κόσμο
John Palfrey – Urs Gasser
Επιστημονική επιμέλεια: Δωρόθεος Ορφανίδης
Μετάφραση: Χριστίνα Παπαντώνη
Δίσιγμα
248 σελ.
ISBN 978-618-202-284-9
Τιμή €20,00

 

Born Digital
Πώς μεγαλώνουν τα παιδιά στην ψηφιακή εποχή
John Palfrey – Urs Gasser
Επιστημονική επιμέλεια: Δωρόθεος Ορφανίδης
Μετάφραση: Μαρία Βαϊράμη
Δίσιγμα
320 σελ.
ISBN 978-618-202-290-0
Τιμή €20,00

Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/25703-paidi-talento-goneis-digital

https://diastixo.gr/ 

Trevanian: «Το καλοκαίρι της Κάτια»

 

Λεύκη Σαραντινού

 

 

«Όλα τα παιδιά πιστεύουν πως έχουν αιώνιο χρέος απέναντι στους γονείς τους, αλλά δεν είναι έτσι. Αν υπάρχει χρέος, το έχει ο γονιός στο παιδί που το έφερε σε έναν κόσμο γεμάτο πόνο, πόλεμο και μίσος, για μια στιγμή μόνο ικανοποίησης».

Ένα πολύ ιδιαίτερο ψυχολογικό και ατμοσφαιρικό θρίλερ, που εξερευνά τα μύχια της ανθρώπινης ψυχής, γράφει ένας πολυτάλαντος Αμερικανός συγγραφέας, ο οποίος γεννήθηκε το 1931 στη Νέα Υόρκη και απεβίωσε το 2005 στη Γηραιά Αλβιώνα. To αληθινό όνομα του συγγραφέα, που ήταν ευρέως γνωστός με το ψευδώνυμο Trevanian, ήταν Rodney William Whitaker. Διαβάζοντας Το καλοκαίρι της Κάτια (1983), το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Anubis, θα διαπιστώσουμε ότι ο Trevanian διέθετε μία πολύ δυνατή και ξεχωριστή πένα και ένα αδιαμφισβήτητο λογοτεχνικό χάρισμα, το οποίο διατηρείται και στην ελληνική μετάφραση του έργου από την Αιμιλία Χρονοπούλου.

Μέσα από μία στρωτή πρωτοπρόσωπη αφήγηση ο Ζαν-Μαρκ Μονζάν, ο πρωταγωνιστής του έργου, αναφέρεται εν έτει 1938 στο καλοκαίρι που πέρασε με την Κάτια, την κοπέλα που αγάπησε, το 1914, λίγο πριν από το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η συνάντησή τους γίνεται στο μικρό γαλλικό χωριό Σαλί-λε-Μπαν, όπου ο Ζαν-Μαρκ πηγαίνει για να υπηρετήσει ως γιατρός πλάι στον διάσημο και εκκεντρικό δόκτορα Γκρος. Ο δόκτωρ Γκρος διατηρεί ένα ψυχιατρείο-κλινική για γυναίκες και ο Ζαν-Μαρκ, ως νεαρός ασκούμενος γιατρός, καλείται να τον βοηθήσει στο έργο του.

Καταφέρνει με εξαιρετική μαεστρία να εντάξει την ιστορία σε μια ατμόσφαιρα θρίλερ και μυστηρίου, διατηρώντας την αγωνία του αναγνώστη ως το τέλος και προσφέροντάς του ένα συγκλονιστικό φινάλε.

Ο Ζαν-Μαρκ θα συναντήσει την Κάτια όταν αυτή θα τον βρει προκειμένου να εξετάσει τον αδελφό της, Πολ, που είχε ένα ατύχημα. Ο Ζαν-Μαρκ θα επισκεφθεί την Ετσεβερία, το κτήμα όπου μένει η Κάτια με τον αδελφό και τον πατέρα της, και σύντομα θα διαπιστώσει ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά με την ιδιόρρυθμη οικογένεια Τρεβίλ. Και τα τρία μέλη της οικογένειας παρουσιάζουν αντιφατική και περίεργη συμπεριφορά. Αυτό πάντως δεν εμποδίζει τον Ζαν-Μαρκ να ερωτευτεί την Κάτια, αλλά όσο περισσότερο αυτός συναντά τα άλλα μέλη της οικογένειάς της, τόσο βεβαιώνεται ότι η οικογένεια κρύβει κάποιο μυστικό.

Για ποιον λόγο η Κάτια δεν ανταποκρίνεται στον έρωτά του; Γιατί ο πατέρας της δεν πρέπει να μάθει τίποτε για το ειδύλλιό τους; Γιατί ο Πολ εφαρμόζει την τακτική «σκοτσέζικο ντους» στον Ζαν-Μαρκ και του φέρεται μία ψυχρά και μία καλοσυνάτα; Τι σκοτεινό κρύβεται στο παρελθόν της οικογένειας; Τελικά τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται και το θανάσιμο μυστικό που κρύβουν οι Τρεβίλ αποκαλύπτεται σταδιακά. Και φαίνεται πως το μυστικό τελικά δεν είναι μόνο ένα, αλλά περιλαμβάνει και πολλά θανάσιμα παρακλάδια…

Ο συγγραφέας καταφέρνει με εξαιρετική μαεστρία να εντάξει την ιστορία σε μια ατμόσφαιρα θρίλερ και μυστηρίου, διατηρώντας την αγωνία του αναγνώστη ως το τέλος και προσφέροντάς του ένα συγκλονιστικό φινάλε. Παράλληλα, μας προσφέρει άφθονες αφορμές για προβληματισμό στις σελίδες του βιβλίου του, αφού θίγει και μία σειρά διαχρονικών κοινωνικών θεμάτων: το χρέος που έχουν τα παιδιά προς τους γονείς τους, τις πληγές που ανοίγει στην ψυχή μιας γυναίκας μία τόσο αποτρόπαια πράξη όσο ο βιασμός, τις απαράδεκτες συνθήκες που επικρατούσαν στα ψυχιατρεία στις αρχές και τα μέσα του περασμένου αιώνα, αλλά και τον ανεκπλήρωτο έρωτα, τη σχιζοφρένεια και τις προκαταλήψεις των μικρών κοινωνιών.

Ο Ζαν-Μαρκ είναι Βάσκος στην καταγωγή και αυτό προσθέτει μία επίσης ενδιαφέρουσα πινελιά σε ένα έργο που κινείται βασικά γύρω από πέντε χαρακτήρες: τον Ζαν-Μαρκ, τον Πολ, την Κάτια, τον πατέρα τους και τον δόκτορα Γκρος. Έτερα πρόσωπα θα εμφανιστούν μονάχα στη μεγάλη βασκική γιορτή, όπου θα παρευρεθούν οι χαρακτήρες στο τέλος του βιβλίου, μία γιορτή που παρουσιάζει επίσης μεγάλο λαογραφικό ενδιαφέρον για τους αναγνώστες. Ο Ζαν-Μαρκ παρουσιάζεται ως ένας φιλοσοφημένος και στοχαστικός άνθρωπος, ευσυνείδητος στη δουλειά του και διατεθειμένος να δώσει τα πάντα σε εκείνη που αγαπά. Είναι όμως Βάσκος και λέγεται ότι οι Βάσκοι δεν ξεχνούν και δεν συγχωρούν… Αυτό θα μας μείνει, εν τέλει, ως επίγευση από τα γεγονότα ενός βιβλίου ευκολοδιάβαστου μεν, μα συγχρόνως εξαιρετικά διεισδυτικού στην ανθρώπινη ύπαρξη και ψυχή.

«Δεν είχα συναντήσει ποτέ καμία που να μοιάζει έστω και ελάχιστα στην Κάτια (στο μυαλό μου χρησιμοποιούσα ήδη το μικρό της όνομα). Είχα μαγευτεί από την αλλόκοτη ένωση δονκιχωτισμού και ωμής ειλικρίνειας της κουβέντας της, την εξυπνάδα και τη φρεσκάδα της σκέψης της, την απουσία συμβάσεων που δεν ήταν, όπως για τις περισσότερες κοπέλες, μια απελπισμένη προσπάθεια να φανούν πρωτότυπες με οποιοδήποτε κόστος».

 

Το καλοκαίρι της Κάτια
Trevanian
μετάφραση: Αιμιλία Χρονοπούλου
Anubis
280 σελ.
ISBN 978-618-5959-21-0
Τιμή €16,60

Η Λεύκη Σαραντινού είναι ιστορικός και συγγραφέας.

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/25723-to-kalokairi-tis-katia

 https://diastixo.gr/

Ισίδωρος Ζουργός: «Χάλκινα κατώφλια»

 

Τέσυ Μπάιλα

 

 

Το νέο μυθιστόρημα του Ισίδωρου Ζουργού, που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πατάκη με τον τίτλο Χάλκινα κατώφλια, καταλαμβάνει ιδιαίτερη θέση στο έργο του συγγραφέα. Έρχεται ύστερα από μια σειρά ιστορικών μυθιστορημάτων που εκτείνονται από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα –από τον Φράουστ και τα Αποσπάσματα από το βιβλίο του ωκεανού έως τις Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο, τις Λίγες και μία νύχτες, τις Ρετσίνες του βασιλιά, το Περί της εαυτού ψυχής– με τον συγγραφέα να εγκαταλείπει τον καταγεγραμμένο ιστορικό χρόνο για να εργαστεί με τον μυθικό κόσμο ως πρώτη ύλη και να αποδώσει έναν παράλληλο Τρωικό πόλεμο και μιαν άλλη Οδύσσεια, με το βλέμμα εστιασμένο αυτή τη φορά όχι στους ομηρικούς πρωταγωνιστές, αλλά σε όσους μέχρι τώρα έμεναν στο περιθώριο του ομηρικού κόσμου.

Ο Ζουργός δεν ενδιαφέρεται να ξαναγράψει την Ιλιάδα και την Οδύσσεια· δημιουργεί έναν εντελώς νέο, ενιαίο κόσμο και αφηγείται την ιστορία τους με αφετηρία ένα πρόσωπο επινοημένο από τον ίδιο, μια μορφή, η οποία όταν εισέρχεται στο στρατόπεδο των Αχαιών αποκτά ενεργό ρόλο και επηρεάζει το δίκτυο των σχέσεων, διαμορφώνει αποφάσεις, συμμαχίες, διαδρομές και συνέπειες. Το βιβλίο δεν αρκείται να «σχολιάσει» το έπος· επιχειρεί να το μετακινήσει, εστιάζοντας στις αθέατες μορφές που το διαμόρφωσαν.

Οι βασιλιάδες και οι οπλαρχηγοί δεν βρίσκονται πια στο κέντρο ως αυτονόητοι φορείς μεγαλείου. Η αφήγηση παρακολουθεί συστηματικά τους δούλους, τις δούλες, όσους υπάρχουν στα περιθώρια των ραψωδιών. Αυτοί αποκτούν όχι μόνο φωνή, αλλά και δικαίωμα ερμηνείας αυτή τη φορά, καθώς παρατηρούν, σχολιάζουν, συνδέουν τη βία με τις δομές εξουσίας, βλέπουν τους κυρίους τους χωρίς δέος, απογυμνωμένους από την επική τους διάσταση. Η σχέση των θεών με τους Αχαιούς απομυθοποιείται και όλα επαναπροσδιορίζονται πέρα από το πέπλο του αρχαίου μύθου, για να αναδειχθούν ακόμη περισσότερο.

H μεγαλοπρέπεια του έπους διυλίζεται από την εμπειρία του δούλου, όχι του κυρίαρχου.

Η επιλογή αυτή δεν είναι αποκομμένη από το προηγούμενο έργο του Ζουργού. Από την Ανεμώλια  μέχρι τις Ρετσίνες του βασιλιά και το Περί της εαυτού ψυχής, ο συγγραφέας έχει αποδείξει το σταθερό ενδιαφέρον του για τους ήρωες που στέκονται στο περιθώριο της καταγεγραμμένης Ιστορίας. Υπό αυτή την έννοια, το μυθιστόρημα Χάλκινα κατώφλια  λειτουργεί ως συμπύκνωση μιας τεχνικής με δεσπόζουσα αφήγηση στο πέρασμα της Ιστορίας από τη μικροϊστορία των απλών ανθρώπων

Η επιλογή τού αρχικά ανώνυμου ήρωα, που αποκτά όνομα εκ των υστέρων, δίνει εξαρχής τον τόνο. Η ταυτότητα δεν είναι δεδομένη, είναι κάτι που κατασκευάζεται, επιβάλλεται, καθίσταται αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το «αγόρι που ακούει Φωνές» δεν είναι μόνο μια χαρισματική φιγούρα. Η μητέρα που τον φυγαδεύει στον ναό της Λευκής Θεάς δεν τον σώζει απλώς, τον εισάγει σε έναν άλλον κύκλο εξουσίας, εκεί όπου η σωτηρία μπορεί να μετατραπεί σε άλλη μορφή ομηρίας και να καθορίσει το μέλλον.

Η διαδρομή από τον καταυλισμό των Παιόνων στον ναό, από τον ναό στην Τροία, κι από την Τροία στο στρατόπεδο των Αχαιών, στήνει έναν άξονα μετακινήσεων που ξεφεύγει από την ομηρική αφήγηση των δύο εμπλεκόμενων πλευρών του Τρωικού πολέμου. Ο άνθρωπος που ξεκινά έχοντας στην πλάτη του το στίγμα του διαφορετικού, του καταραμένου, ανάμεσα στους δικούς του, καταλήγει να είναι ο ενδιάμεσος των δύο στρατοπέδων, ο φορέας μιας βαθιάς διασύνδεσης, υπηρετώντας και τους Τρώες αλλά αργότερα και τους Αχαιούς, στέκεται δίπλα στον Οδυσσέα, συνομιλεί με τους βασιλιάδες της Ανατολής, γίνεται ο φορέας μιας διαπολιτισμικής ανταλλαγής και ερήμην του αλλάζει τον ρου της Ιστορίας. Ο αρχικός σεισμός δεν συνιστά μόνο μια μορφή καταστροφής, λειτουργεί ως τραύμα που αλλάζει για πάντα τον μικρό, κλειστό κόσμο του καταυλισμού και αναγκάζει τον ήρωα να βρει νέους δρόμους. Η φυσική καταστροφή συμπλέκεται με τη συλλογική δεισιδαιμονία: κάποιος που «ακούει Φωνές» μπορεί να γίνει αποδιοπομπαίος τράγος και η μητέρα, προσπαθώντας να προλάβει αυτή την εξέλιξη, προσπαθεί να τον σώσει από τους ανθρώπους.

Η «βάπτιση» σε Λύκαστο από τον Οδυσσέα, η ένταξή του στο περιβάλλον των «ευκλεών ηρώων», αλλά με θέση δούλου και συμβούλου, είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του έργου, καθώς από την αρχή αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης πως ο ήρωάς του είναι ένας άνθρωπος που βρίσκεται διαρκώς κοντά στο κέντρο λήψης αποφάσεων, αλλά βλέπει τα πάντα πιο προσγειωμένα και όχι μέσα από το φίλτρο του απαραίτητου κύδους, που δοκιμάζει τις αντοχές και τις αποφάσεις των ηρώων. Υπό το πρίσμα αυτό, το μυθιστόρημα αποκτά έναν αφηγηματικό άξονα όπου η μεγαλοπρέπεια του έπους διυλίζεται από την εμπειρία του δούλου, όχι του κυρίαρχου. Ο Λύκαστος από παρείσακτος γίνεται «πιστός δούλος και σύμβουλος», άρα εκτεθειμένος στην αντίφαση της οικειότητας με την εξουσία και της ταυτόχρονης απόλυτης εξάρτησης από αυτήν και συνάμα το μέσο με το οποίο ο συγγραφέας ανασυστήνει το μυθολογικό επεισόδιο από ασυνήθιστη οπτική γωνία πάνω στον ιδρυτικό μύθο της δυτικής Ιστορίας.

«Τι είναι τελικά αυτή η θάλασσα; Είναι η μήτρα που γέννησε τον Οδυσσέα, η μάνα του είναι. Μπορεί να είχε την αρρώστια του, να ήταν πια μεγάλος στα χρόνια, μπερδεμένος, κουρασμένος, ένοχος, ερωτευμένος με την Πηνελόπη, ό,τι και να ’ταν, πάνω απ’ όλα ήταν γιος της θάλασσας. Το πλοίο ήταν ο ίππος του, που το καβαλίκευε κι έτρεχε μαζί του χρόνια ατελείωτα μέσα στην αγκαλιά της. Είτε γυρνώντας στην Ιθάκη είτε πλέοντας προς την Ανατολή, αυτός θα ήταν πάντα ο γιος της. Κι εγώ, τι ήμουν εγώ; Ένας κωπηλάτης, ο οποίος όμως με το κουπί του είχε καταφέρει να αλλάξει τη ρότα αυτού του καραβιού», θα πει ο ίδιος ο Λύκαστος σε μια αποτίμηση της ζωής του.

Ο Λύκαστος παρουσιάζεται ως ένας αντιήρωας. Η επιλογή τόσο της εμφάνισής του όσο και της προσωπικότητάς του είναι ουσιαστικής σημασίας, καθώς ο Ζουργός αποσύρει από τον κεντρικό ήρωα το βάρος της ανδρείας και του κλέους και του αποδίδει ανθεκτικότητα, επιμονή, ένστικτο επιβίωσης, αλλά και μια λεβεντιά που διαφαίνεται στον τρόπο που αντιμετωπίζει τον κόσμο. Η «Φωνή» που ακούει επιτρέπει στον συγγραφέα να συνδέσει την προσωπική του διαδρομή με ένα λεπτό προφητικό υπόστρωμα, χωρίς να καταφεύγει σε εύκολη μαντεία ή θεοσημίες, προοικονομώντας γεγονότα που ήδη γνωρίζει ότι θα υπάρξουν, αλλά δίνοντάς τους μια νέα διάσταση, μια διάσταση αντιπολεμική.

Είναι η συνεπής συνέχεια ενός συγγραφέα που αρέσκεται να αναμετράται με την Ιστορία με έναν σταθερό τρόπο.

Ο πόλεμος δεν παρουσιάζεται ως σκηνή δόξας ούτε ως γεγονός διεκδίκησης προσωπικού κλέους, αλλά ως κατάσταση γενικευμένης φθοράς, όπου καμία ζωή δεν μένει άθικτη. Ο Λύκαστος αρνείται να μετατραπεί σε φορέα βίας, αρνείται να δοκιμάσει τη γεύση που έχει «το ανθρώπινο αλεύρι», αρνείται να γίνει μέρος ενός αποδομητικού μηχανισμού σύνθλιψης της ανθρώπινης μοίρας. Είναι ένας άνθρωπος που επιλέγει, όσο μπορεί, να μην υποκύψει στον κανόνα της πολεμικής κτηνωδίας και αποσύρεται όταν οι βιαιότητες σηματοδοτούν τις εξελίξεις, προσπαθώντας να διασώσει την ανθρωπιά μέσα του.

Διαλεγόμενος ο Ζουργός με έργα της αρχαίας γραμματείας αλλά και της σύγχρονης, από τον Ευριπίδη μέχρι τον Καζαντζάκη, αναδεικνύει με σαφήνεια πως η αντίστιξη ανάμεσα στις θεότητες, στα θρησκευτικά συστήματα, στις γεωγραφικές και πολιτισμικές κατευθύνσεις, στις κοινωνικές τάξεις είναι ο τρόπος να θέσει τα πάντα υπό αμφισβήτηση και να παρουσιάσει πώς ο ομηρικός κόσμος μπορεί να ιδωθεί και ως πεδίο συγκρούσεων ταυτοτήτων, όχι μόνο ως περιγραφή υπερρεαλιστικών κατορθωμάτων, κύδους και διαμόρφωσης ιστορικής και εθνικής συνείδησης.

Έχοντας κατακτήσει απολύτως τον έλεγχο του ρυθμού και της υφολογίας, ο Ζουργός γράφει με την ποιητική αισθητική που χαρακτηρίζει τα έργα του, επιμένοντας στην ακρίβεια, στην επιμελημένη αλληλουχία εικόνων και σκέψεων, στην αναδόμηση της ελληνικής γλώσσας και στη χρήση λέξεων που χάνονται αλλά στο κείμενό του βρίσκουν τη θέση που τους αρμόζει και εν τέλει διασώζονται.

«Πλησίαζε η άνοιξη, και ο αέρας μύριζε πια αλλιώς. Η ωροφόρος Δήμητρα άλλαζε τις εποχές, όπως έλεγε ένας ύμνος των Αχαιών, κι εγώ έψαχνα να βρω ποιος ήμουν και πώς θα ζούσα στο εξής. Πίστευα ακόμη ότι στο μέλλον θα γινόμουν κάτι περισσότερο από μια σκιά που τριγυρίζει σ’ ένα βρομερό στρατόπεδο».

Για τον αναγνώστη που γνωρίζει ήδη το έργο του Ισίδωρου Ζουργού, εκκινώντας από τον Φράουστ και μέχρι τις Παλιές και νέες χώρες, τα Χάλκινα κατώφλια  είναι η συνεπής συνέχεια ενός συγγραφέα που αρέσκεται να αναμετράται με την Ιστορία με έναν σταθερό τρόπο· με το βλέμμα στραμμένο στην Ιστορία και στον μύθο, αλλά πρόθυμο να τολμήσει νέα αφηγηματικά άλματα, δημιουργώντας σύνθετους κόσμους, αντιήρωες σε κεντρική θέση, διαρκή τριβή με την παράδοση. Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο αξιοποιεί το ομηρικό υλικό για να δηλώσει πώς η σύγχρονη ελληνική πεζογραφία μπορεί να σταθεί ισότιμα απέναντι στην κλασική Ιστορία της.

 

Χάλκινα κατώφλια
Ισίδωρος Ζουργός
Εκδόσεις Πατάκη
482 σελ.
ISBN 978-618-07-1420-3
Τιμή €20,90

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/25715-xalkina-katoflia

https://diastixo.gr/ 

Χρήστος Αστερίου: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

 

Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης

 

  

Ο Χρήστος Αστερίου γεννήθηκε το 1971 στην Αθήνα. Έχει δημοσιεύσει μυθιστορήματα, διηγήματα και νουβέλες. Επιμελήθηκε τις επιστολές του Δ.Π. Παπαδίτσα προς τον Ε.Χ. Γονατά Να μου γράφεις, έστω και βαδίζοντας (Εκδόσεις Πατάκη, 2001) και μετέφρασε βιβλία λογοτεχνίας από τα γερμανικά (Κρίστα Βoλφ, Χανς-Γκέοργκ Γκάνταμερ, Κλέμενς Ζετς κ.ά.). Το τελευταίο του βιβλίο, Η εγγαστρίμυθη φάλαινα, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη και μας έδωσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.

Πώς ξεκίνησε η ιδέα της συγγραφής του βιβλίου Η εγγαστρίμυθη φάλαινα;

Η πρώτη ιδέα, το πρώτο «εύρημα» αν θέλετε, ήταν ένα χωριό στο οποίο θα κατέφευγαν λοξοί καλλιτέχνες και το οποίο θα κατέληγε να γίνει αργότερα ένα απέραντο μουσείο. Σταδιακά προστέθηκαν και άλλα στοιχεία. Ποτέ, ωστόσο, δεν γνωρίζω πώς έρχονται οι καλές ιδέες. Ούτε πώς αναπτύσσονται. Αν το ήξερα, θα μπορούσα να επαναλάβω τη διαδικασία κατά το δοκούν.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι συμβολικός ή δηλώνει κάτι κυριολεκτικά;

Όλο το κείμενο είναι αλληγορικό και ως εκ τούτου και η εγγαστρίμυθη φάλαινα, το ιερό κήτος που γίνεται άθελά του ηθικός αυτουργός όσων συμβαίνουν στο χωριό Ορίμπε, στην πλωτή ουτοπία του δεύτερου μέρους και αλλού, είναι με τη σειρά της μια αλληγορική φιγούρα. Πρόκειται για το σύμβολο του Καλού, για τον φορέα του θεϊκού Λόγου, που γίνεται κίνητρο για μια σειρά από φόνους. Καταδεικνύεται έτσι ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να διαστρεβλώσει τα πάντα για να ικανοποιήσει τα πάθη του.

Το Ορίμπε, που είναι ένα μικρό χωριό, εξελίσσεται σε τόπο πρωτοπορίας και πανδαισίας της τέχνης. Ποια στοιχεία συμβάλλουν σε αυτό;

Για να γίνουν κατανοητά όσα συμβαίνουν στο έρημο χωριό, θα πρέπει κανείς να φτάσει ως το τέλος της ιστορίας και να καταλάβει ποιος είναι ο άγνωστος, μυστηριώδης άνδρας που καταφτάνει εκεί, ποια ευχή και κατάρα τον ακολουθεί. Είναι κάτι που έχει να κάνει με το ιερό βιβλίο που φέρνει μαζί του.

Το εστιατόριο γίνεται βιβλιοπωλείο. Μπορεί ο οραματιστής βιβλιοπώλης να γίνει κέντρο αναφοράς σε όλη την περιοχή στις δεδομένες συνθήκες;

Μια αλυσίδα από γεγονότα θα φέρουν σταδιακά μια πλειάδα καλλιτεχνών και επιστημόνων στον τόπο εκείνο, που αποκτά ξαφνικά μεγάλη φήμη και αρχίζει να ελκύει συγκεκριμένους τύπους ανθρώπων. Όμως, όσα περιγράφονται δεν αφορούν μόνο το παρελθόν ούτε είναι απίθανα. Πολλά από τα τεκταινόμενα στο Ορίμπε θα μπορούσαν να συγκριθούν με όσα συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο.

Ο άνθρωπος είναι ικανός να διαστρεβλώσει τα πάντα για να ικανοποιήσει τα πάθη του.

Γιατί στο χωριό υπάρχει η τάση μουσειοποίησης των πάντων;

Στον κύκλο της ζωής, ακόμα και οι ρηξικέλευθοι πρωτοπόροι μπορούν να μετατραπούν σε θιασώτες του συντηρητισμού. Στο χωριό αρχίζει κάποια στιγμή να κυριαρχεί το πάθος της διατήρησης μιας –θαυμάσιας κάποτε, αλλά περασμένης– κατάστασης και όχι αυτό της ανανέωσης. Επικρατεί ο εγωισμός των παλαιών. Κάπως έτσι το χωριό μετατρέπεται βήμα-βήμα σε ένα τεράστιο μουσείο, σε ένα αξιοθέατο για τουρίστες και παύει να είναι τόπος που υπηρετεί τους κατοίκους του.

Και, κάποια στιγμή, η κουρτίνα της ιστορίας ανοίγει. Κρυφά μυστικά αποκαλύπτονται. Κάπως έτσι δεν γίνεται και στην πραγματική ζωή;

Οι ιστορίες που έχουν κλιμακώσεις και ανατροπές είναι αυτές που έχουν πραγματικό ενδιαφέρον. Όσα συμβαίνουν στη μυθοπλασία θα μπορούσαν να βρουν το αντίστοιχό τους στην πραγματική ζωή. Από αυτή την άποψη, η απάντηση στο ερώτημά σας δεν θα μπορούσε παρά να είναι θετική.

Κατά πόσο μια παλιά ιστορία μπορεί με το πέρασμα του χρόνου να οδηγήσει σε αυτοδικία ή εκδίκηση;

Στις αναπτυγμένες, πολιτισμένες κοινωνίες θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο άνθρωπος μπορεί να ελέγξει τις ορμές του, να μη γίνει έρμαιο των παθών του και καταλήξει να αυτοδικήσει. Συχνά αποδεικνύεται πως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Ο κεντρικός ήρωας της Εγγαστρίμυθης φάλαινας  είναι ένας ιερωμένος που βρίσκεται μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα: να μείνει πιστός στον Λόγο του Θεού ή να τον παρακούσει για να μπορέσει να πάρει εκδίκηση.

Εξαιρετικό το διήγημα με τη φανταστική αλληλογραφία της Σάρας Μπερνάρ και του Ρασπούτιν. Πώς την εμπνευστήκατε;

Μου αρέσει το λογοτεχνικό «what if», τι θα μπορούσε να έχει συμβεί, ποιοι άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν συναντηθεί, να έχουν σχετιστεί μέσα στον χρόνο. Μου αρέσει επίσης το fin de siècle, η δόξα και η παρακμή της συγκεκριμένης περιόδου. Παρότι απολύτως φανταστική η αλληλογραφία των δύο προσώπων, της Σάρας Μπερνάρ και του Ρασπούτιν, περιέχει ιστορικά στοιχεία που είναι ακριβή. Οι δυο τους θα μπορούσαν να είχαν συναντηθεί και να είχαν ανταλλάξει αυτές ακριβώς τις επιστολές, αλλά όπως γνωρίζουμε κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

Στο διήγημα «Καύσωνας» γράφετε για κάποιο ζευγάρι που δοκιμάζει να ζήσει στη φύση. Ποιο είναι το κέρδος του ανθρώπου που ζει στη φύση;

Όπως και στη νουβέλα «Η εγγαστρίμυθη φάλαινα», έτσι και στο διήγημα «Καύσωνας» ο τόπος στον οποίο συμβαίνουν όλα είναι ένα έρημο χωριό μακριά από τον πολιτισμό. Δεν είναι τόσο η φύση που παίζει ρόλο στο διήγημα όσο η αίσθηση του καθήκοντος, η επιθυμία του ανθρώπου να διατηρήσει και να διαιωνίσει μια κατάσταση, να αναζητήσει και να βρει νόημα στα πλαίσια του βίου.

Πέρα από τη συγγραφή, είστε και μεταφραστής. Πώς συνδυάζετε αυτές τις δύο ιδιότητες;

Είμαι περιστασιακός μεταφραστής από τα γερμανικά και θεωρώ τη μετάφραση αφενός επίπονη και δύσκολη εργασία, αφετέρου πολύ δημιουργική και με σημαντικά οφέλη, ειδικά για όποιον παράλληλα είναι και συγγραφέας. Η ίδια η μετάφραση είναι μια πράξη αλτρουισμού και αγάπης. Αφήνει κανείς στην άκρη οτιδήποτε δικό του, για να αποδώσει στη γλώσσα του τα λογοτεχνικά επιτεύγματα κάποιου άλλου.

Ποιο βιβλίο διαβάσατε τελευταία και σας εντυπωσίασε;

Διάβασα παράλληλα δύο βιβλία του Κέβιν Μπάρι, συγκεκριμένα το Νυχτερινό πλοίο για Ταγγέρη  και Η καρδιά το καταχείμωνο. Και τα δύο με εντυπωσίασαν κυρίως για την εξαιρετικά δυνατή γλώσσα τους.

Τι θα προτείνατε στους αναγνώστες που θα διαβάσουν τη συνέντευξή σας;

Να διαβάσουν και την Εγγαστρίμυθη φάλαινα, ώστε να διαμορφώσουν προσωπική γνώμη για το βιβλίο. Τι άλλο θα μπορούσε να ζητήσει, άλλωστε, ένας συγγραφέας;

 

Η εγγαστρίμυθη φάλαινα
Χρήστος Αστερίου
Εκδόσεις Πατάκη
184 σελ.
ISBN 978-618-07-0974-2
Τιμή 11,90€

Ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης είναι συγγραφέας

https://diastixo.gr/sinentefxeis/ellines/25724-xristos-asteriou-sinentuxi-ston-elpidoforo-intzempeli

https://diastixo.gr/