- Ανθούλα Δανιήλ
H Ελένη Παπαγιάννη, καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, μας παρουσιάζει την πρόσφατη εργασία της, με τίτλο: Γλυπτά ρωμαϊκών χρόνων: Ευρήματα στον Νομό Κιλκίς. Η μελέτη άρχισε το 2014 και ολοκληρώθηκε το 2019. Τα γλυπτά φυλάσσονται στις αποθήκες της Εφορείας Αρχαιοτήτων με προορισμό την οριστική τοποθέτησή τους στην εν εξελίξει προέκταση του Αρχαιολογικού Μουσείου. Η συγγραφέας εκφράζει τις ευχαριστίες της σε ένα πλήθος συνεργατών της, πράγμα που αποδεικνύει το μέγεθος της επίτευξης, τον κόπο και την ευγενή φιλοδοξία των αρχαιολόγων να φέρουν στο φως τα καλλιτεχνήματα του παρελθόντος. Να δώσουν μια δεύτερη ζωή σε έργα που φιλοξένησε στα σπλάχνα της η γη του Κιλκίς.
Η Μακεδονία πέρασε στους Ρωμαίους το 146 π.Χ., οπότε και τα γλυπτά χρονολογούνται από τότε κι έπειτα. Κάποιων, ωστόσο, η προέλευση παραμένει άγνωστη. Γενικώς, όλα προέρχονται από το «ηρώο» του Παλατιανού, μεταξύ του όρους Πάικου και του Αξιού ποταμού. Η λέξη «Αμφαξίτις» ως τοπόσημο προβληματίζει τους ειδικούς, αν σημαίνει «οδός και από τις δύο πλευρές του ποταμού». Ωστόσο, αυτή η λωρίδα πρέπει να ήταν σημαντικό πέρασμα που ενώνει την ενδοχώρα με τις παράκτιες περιοχές, οπότε εικάζεται η ακμή της περιοχής και δικαιολογείται η παραγωγή των γλυπτών. Ειδικότερα, τα γλυπτά έχουν εντοπιστεί στον Ευρωπό, κοντά στην αρχαία πόλη Ευρωπία. Βεβαίως, έχουν εντοπιστεί και πολλά άλλα σε γειτονικές θέσεις, πράγμα που δείχνει τη σημασία της χώρας σε αρχαιότερους της ρωμαϊκής κατάκτησης χρόνους.
Οι αρχαιολόγοι θα το βρουν χρήσιμο, εφόσον φέρνει νέο υλικό στο φως, ανοίγει όμως και ένα παράθυρο σε κάθε ενδιαφερόμενο για τα «άνθη της πέτρας», όπως λέει και ο Γιώργος Σεφέρης.
Η Παπαγιάννη αναφέρεται διεξοδικά στα γλυπτά, τα περιγράφει με τις απαιτούμενες λεπτομέρειες, τη λειτουργία τους. Αρχαϊκός Κούρος, επιτύμβια στήλη, ανάγλυφο και άλλα ευρήματα αποδεικνύουν τη σημασία της περιοχής και πριν από τη Ρωμαιοκρατία, ονοματίζονται οι θέσεις και τι βρέθηκε πού. Ας αναφέρουμε απλώς την πόλη της Μορρύλου –ενεπίγραφα μνημεία που έχουν εντοπιστεί μιλούν γι’ αυτήν–, που συνδέεται με ιερό του Ασκληπιού. Τα καταγεγραμμένα γλυπτά ανήκουν σε όλες τις κατηγορίες ανάγλυφης και ολόγλυφης πλαστικής· απεικονίσεις θεών, θνητών, επιτύμβιες στήλες, βωμοί, σαρκοφάγοι, αναθηματικά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο Απόλλων κιθαρωδός, της ύστερης ελληνιστικής εποχής, αλλά κοντά στα κλασικά πρότυπα. Θραύσμα από άγαλμα του Ασκληπιού, ενδεδυμένη Αφροδίτη, κορμός με λεοντή, Διόνυσος με νευρίδα, άλλες μορφές του Διονύσου, ιματιοφόροι ανδρικοί κορμοί.
Η Ελένη Παπαγιάννη παραθέτει πληροφορίες πολλές για κάθε έκθεμα· για τον Απόλλωνα κιθαρωδό, σχετικά με τον εικονογραφικό του τύπο, την υψηλή καλλιτεχνική του ποιότητα και τις προσεκτικές επισκευές από τις οποίες εικάζει την αναθηματική του λειτουργία. Για τον κορμό με τη λεοντή, πιστεύει πως δείχνει αγόρι σαν Ηρακλή και όχι τον Ηρακλή, που ήταν πολύ αγαπητός στη Μακεδονία. Για τα γυναικεία αγάλματα λέει πως έχουν πλαστεί στον δημοφιλή τύπο της Ηρακλειώτισσας κ.ά.
Το βιβλίο έχει Βιβλιογραφία ελληνική και ξένη, φωτογραφημένα όλα τα ευρήματα και πλούσιο υποσελίδιο υπομνηματισμό, πράγμα που το καθιστά, αν και είναι ειδικού επιστημονικού ενδιαφέροντος, προσιτό σε κάθε αναγνώστη. Οι αρχαιολόγοι θα το βρουν χρήσιμο, εφόσον φέρνει νέο υλικό στο φως, ανοίγει όμως και ένα παράθυρο σε κάθε ενδιαφερόμενο για τα «άνθη της πέτρας», όπως λέει και ο Γιώργος Σεφέρης, αν μπορούμε να πούμε πως τα ευρήματα αυτά είναι άνθη που γεννά η ελληνική γη.
Γλυπτά ρωμαϊκών χρόνων
Ευρήματα στον Νομό Κιλκίς
Ελένη Παπαγιάννη
University Studio Press
184 σελ.
ISBN 978-960-12-2678-1
Τιμή €24,00
Η Ανθούλα Δανιήλ είναι δρ Φιλολογίας, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών και μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/25426-glupta-romaikon-xronon
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου