- Αλεξία Βλάρα
Η συγγραφέας Μαίρη Μαγουλά επιστρέφει με ένα ιστορικό μυθιστόρημα που αναμετριέται με τη μνήμη, την απώλεια και την ανθρώπινη αντοχή. Οι Σειρήνες του Βοσπόρου (εκδ. Χάρτινη Πόλη, 2025) μας μεταφέρουν στην Κωνσταντινούπολη της δεκαετίας του ’50, λίγο πριν και μετά τη νύχτα της 6ης προς 7η Σεπτεμβρίου 1955, όταν ο ελληνισμός της Πόλης βρέθηκε στο στόχαστρο της βίας και της τυφλής μισαλλοδοξίας. Με φόντο τα Σεπτεμβριανά, η συγγραφέας στήνει ένα πολυφωνικό αφήγημα, όπου οι προσωπικές ιστορίες των ηρώων μπλέκονται με το συλλογικό τραύμα ενός ολόκληρου κόσμου που ξεριζώθηκε.
Η Μαγουλά δεν επιδιώκει να γράψει ένα ιστορικό χρονικό, αλλά επιλέγει κάτι πιο απαιτητικό: να δώσει φωνή στους ανθρώπους πίσω από τα γεγονότα. Ο Στέφανος Βλαστός, η Βιολέτα Μοδινού, ο Ντιντιέ Μορέλ, η Αιμιλία Αμπατζόγλου, πρόσωπα μελαγχολικά, σημαδεμένα από τύψεις, έρωτες, απώλειες και ενοχές. Μέσα από τις δικές τους φωνές ξεδιπλώνεται ένα μωσαϊκό ζωών που συνδέονται με αόρατα νήματα, σαν ψίθυροι από τις Σειρήνες του Βοσπόρου που καλούν τον καθένα να αντικρίσει το παρελθόν του.
Η συγγραφέας επιτυγχάνει κάτι σπάνιο: μετατρέπει την Ιστορία σε βιωματική εμπειρία. Περιγράφοντας τη βία, την καταστροφή, τον τρόμο της νύχτας, τα αφήνει να περάσουν μέσα από τη φωνή και το βλέμμα των ηρώων, μέσα από τις σιωπές τους, τον φόβο, την ενοχή, την ελπίδα. Η αφήγηση κινείται ανάμεσα σε παρόν και παρελθόν, σε μια εναλλαγή πρωτοπρόσωπων και τριτοπρόσωπων αποσπασμάτων, που λειτουργούν σαν σπαράγματα μνήμης, άλλες φορές ονειρικά, άλλες εξομολογητικά. Έτσι, η Μαγουλά δεν αναπαριστά την εποχή, αλλά τη ζωντανεύει.
Εξερευνά με διεισδυτικότητα τη συνείδηση του ανθρώπου που χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του και προσπαθεί να σταθεί ξανά, μέσα σε μια νέα, άγνωστη πραγματικότητα.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην απεικόνιση της Πόλης. Η συγγραφέας κατορθώνει να αναπλάσει με ακρίβεια και ευαισθησία το πολυεθνοτικό μωσαϊκό των γειτονιών: Ταταύλα, Πέραν, Τζιχανγκίρι, Γαλατάς, Αγία Τριάδα, Μπεμπέκ. Οι ήχοι του μουεζίνη αναμειγνύονται με τις καμπάνες των εκκλησιών, οι φωνές των εμπόρων με τα τραγούδια των Ρωμιών πάνω από τα χαλάσματα. Αυτή η αντιστικτική ατμόσφαιρα, ο συνδυασμός της ομορφιάς και της απώλειας, αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες αρετές του βιβλίου. Μέσα από την προσεκτική χρήση της γλώσσας και τη λεπτή μουσικότητα των φράσεων, η συγγραφέας κατορθώνει να αποδώσει το πένθος χωρίς μελοδραματισμούς, με αξιοπρέπεια και βάθος.
Η αφήγηση στέκεται με τρυφερότητα απέναντι στους ήρωες, ακόμη και στους πιο αμφιλεγόμενους. Η Βιολέτα, θύμα και επιζήσασα ενός φρικτού γεγονότος, παλεύει ανάμεσα στην ντροπή και την ανάγκη να αγαπήσει ξανά· ο Στέφανος, άνδρας κουρασμένος από τη ζωή, βρίσκει στο πρόσωπο ενός ορφανού την τελευταία του ευκαιρία για λύτρωση· η Αιμιλία αναζητά στον απαγορευμένο έρωτα μια ανάσα ελευθερίας από τη σιωπή του γάμου· ο Ντιντιέ, ο παρατηρητής-ξένος, γίνεται ο καθρέφτης της αποξένωσης και της εσωτερικής σιωπής που διατρέχει την εποχή. Μέσα από αυτούς τους χαρακτήρες, η Μαγουλά εξερευνά με διεισδυτικότητα τη συνείδηση του ανθρώπου που χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του και προσπαθεί να σταθεί ξανά, μέσα σε μια νέα, άγνωστη πραγματικότητα.
Παράλληλα, το πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο δεν μένει στο περιθώριο. Οι συνέπειες των Σεπτεμβριανών, η σταδιακή εξόντωση του ελληνικού στοιχείου, οι απελάσεις του 1964, το αίσθημα εγκατάλειψης από την ελληνική Πολιτεία, όλα καταγράφονται χωρίς διδακτισμό, αλλά με μια ήρεμη οργή που υποβόσκει. Η συγγραφέας δείχνει κατανόηση και για την άλλη πλευρά, χωρίς να εξισώνει· καταγράφει τη συνύπαρξη Ρωμιών και Τούρκων, τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην καθημερινή συμβίωση και στην απειλή της διάρρηξης.
Οι Σειρήνες του Βοσπόρου είναι, τελικά, ένα μυθιστόρημα για τη μνήμη και για το τίμημα της λήθης. Οι ήρωες προσπαθούν να σωπάσουν τις Σειρήνες που τους καλούν πίσω, στα λάθη, στους φόβους και στα πάθη τους, αλλά κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το τραγούδι της μνήμης. Με γλώσσα καθαρή, ευαίσθητη και ακριβή, η Μαίρη Μαγουλά υπογράφει ένα έργο υψηλής συναισθηματικής έντασης, που φωτίζει με νηφαλιότητα και ανθρωπιά μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές του ελληνισμού της Πόλης. Ένα βιβλίο που δεν εξαντλείται στην ιστορική του διάσταση, αλλά απευθύνεται σε κάθε αναγνώστη που έχει γνωρίσει τη νοσταλγία, την απώλεια και τη βαθιά ανάγκη για λύτρωση.
Οι Σειρήνες του Βοσπόρου
Μαίρη Μαγουλά
Χάρτινη Πόλη
508 σελ.
ISBN 978-618-225-363-2
Τιμή €16,90
Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος.
https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/25518-seirines-tou-vosporou
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου