- Θανάσης Λιακόπουλος
Ο Φερνάντο Αραμπούρου επανέρχεται μετά το ογκώδες –οκτακοσίων σελίδων– μυθιστόρημα Τα πετροχελίδονα και κατόπιν των άκρως επιτυχημένων Πατρίδα και Τα χρόνια της βραδύτητας, με ένα μυθιστόρημα μικρότερο σε όγκο αυτή τη φορά, μόλις 280 σελίδων, με τίτλο Το παιδί, και σε μια εξαιρετική και ρέουσα μετάφραση, και αυτή τη φορά, της δόκιμης και βραβευμένης Τιτίνας Σπερελάκη, όλα από τις Εκδόσεις Πατάκη.
Για άλλη μια φορά ο συγγραφέας παραμένει ανθρωποκεντρικός. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να του το αμφισβητήσουμε· ακόμα κι εδώ που, κάνοντας μια πιο σύγχρονη πεζογραφία, στηρίζει πάνω σε διάφορους άξονες την ιστορία του. Στην περίπτωση του Παιδιού, αυτό είναι πιο εμφανές απ’ ό,τι στα προηγούμενα έργα του: θεωρώντας πως και αυτό το βιβλίο του θα μείνει να διαβάζεται, έχει καταφέρει κάτι αξιομνημόνευτο τόσο τεχνικά όσο και πρακτικά. Πρακτικά το επισημαίνει η ElPaís: «Είναι απίστευτα δύσκολο να γράψει κανείς, αποφεύγοντας τον οδυρμό, για τον ρημαγμένο κόσμο που αφήνει πίσω ο χαμός ενός παιδιού, ο Αραμπούρου όμως τα κατάφερε». Θα συνομολογήσουμε στο έπακρο με αυτή τη διαπίστωση και οι παροικούντες τη συγγραφική Ιερουσαλήμ θα συμφωνήσουν περί τούτου.
Η ιστορία εκκινεί έπειτα από ένα πραγματικό γεγονός που συγκλόνισε τη Χώρα των Βάσκων και ολόκληρη την Ισπανία το 1980, την έκρηξη αερίου σε ένα δημοτικό σχολείο της Ορτουέγια, εν ώρα μαθημάτων, με θύματα 50 παιδιά, 2 δασκάλους και τον μάγειρα του σχολείου. Κι ενώ αρχικά οι υποψίες στράφηκαν κατά της ΕΤΑ, της αυτονομιστικής οργάνωσης των Βάσκων τότε, αποδείχτηκε πως η έκρηξη προήλθε από κάποιο φλόγιστρο που άναψε κοντά σε σωληνώσεις προπανίου. Ευφυώς αυτές τις επιμέρους πλην σημαντικές λεπτομέρειες αμυδρά τις αναφέρει ο Αραμπούρου. Και που ελάχιστη σημασία έχουν μπρος στο αποτέλεσμα, τον χαμό τόσων ψυχών και δη μικρών παιδιών. Ο συγγραφέας ξεκινά από τον Νικάσιο, τον παππού του Νούκο, ενός εκ των παιδιών που σκοτώθηκαν στο σχολείο, και ο οποίος επισκέπτεται τον εγγονό του κάθε Πέμπτη στο νεκροταφείο της Ορτουέγια. Μέσα από τη μορφή του παππού, που εξελικτικά αναδεικνύεται σε συγκλονιστική προσωπικότητα, ξετυλίγεται μια εκπληκτική οικογενειακή σάγκα με ήρωες την κόρη του Νικάσιο, Μαριάχε, και τον άντρα της, Χοσέ Μιγκέλ, τη γυναίκα του Νικάσιο, Καντελαρία, και φυσικά με επίκεντρο τον αδικοχαμένο Νούκο.
Έχει καταφέρει κάτι αξιομνημόνευτο τόσο τεχνικά όσο και πρακτικά.
Στην ουσία, αυτό που θέλει να μας δείξει ο Αραμπούρου μέσα από τη ματιά των ηρώων του, και πιο συγκεκριμένα του παππού Νικάσιο, δι’ ενός τραγικού συμβάντος όπως αυτό, είναι πως η πραγματική αγάπη δεν απολύεται από αυτή τη ζωή λόγω του θανάτου και πως μπορεί να συνεχίσει να υφίσταται εν ζωή μέσα από διάφορες αντιδράσεις, που σκοπό έχουν να διατηρήσουν τη μνήμη της. Αυτό ίσως να είναι και το δυτικότροπο μυστικό της συνέχειας της ζωής ύστερα από κάτι τόσο τραγικό, που έχει να κάνει με παιδιά. Πλην όμως αυτό το δυτικότροπο σχήμα φαίνεται να παρεκκλίνει εδώ διά μιας ανατολικόστροφης οπτικής με την αναγωγή της αγάπης σε κάτι πολύ πιο πνευματικό. Το μόνο που τυχόν μπερδεύει εδώ είναι η πρακτική αντίδραση του παππού Νικάσιο, που διατρέχει όλο το βιβλίο και που φυσικά αιτιολογείται και ερμηνεύεται κάπως έτσι.
Τεχνικά ο Αραμπούρου προχωράει σε κάτι πολύ σπάνιο για τα μέχρι τούδε λογοτεχνικά δεδομένα. Περιλαμβάνει μέσα στο κείμενο μια δεκάδα αποσπασμάτων σε πρώτο πρόσωπο, όπου το ίδιο το κείμενο σαν να έχει συνείδηση απευθύνεται στον συγγραφέα του. Οι εν λόγω παρεμβάσεις δηλώνονται με πλάγια γραφή. Στο εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέα στην αρχή του βιβλίου ξεκαθαρίζονται τα παραπάνω, όπως και το γιατί αποφάσισε να κρατήσει αυτές τις «παρεμβάσεις», οι οποίες σαφώς και εξυπηρετούν την αφήγηση. Μια αφήγηση που εκτείνεται σε 89 αναρίθμητα κεφάλαια, όλα πολύ μικρά σε μέγεθος, που δεν ξεπερνούν τις 2 έως 5 σελίδες το καθένα· 89 μικροκεφάλαια, λοιπόν, που δεν ακολουθούν γραμμικά την ιστορία και πώς άλλως, αφού εναλλάσσονται η τριτοπρόσωπη αφήγηση με διαφορετική εστίαση είτε στον Νικάσιο είτε στη Μαριάχε, με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Μαριάχε εσωτερική ή εξωτερική, όπως και με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του ίδιου του κειμένου. Και παρότι αυτό μπορεί να ακούγεται αναγνωστικά δύσκολο, το βιβλίο διαβάζεται με μεγάλη ευκολία και γίνεται πλήρως κατανοητό από την πρώτη μέχρι την τελευταία του σελίδα.
Το παιδί
Fernando Aramburu
μετάφραση: Τιτίνα Σπερελάκη
Εκδόσεις Πατάκη
288 σελ.
ISBN 978-618-07-1294-0
Τιμή €12,96
Ο Θανάσης Λιακόπουλος είναι συγγραφέας και κριτικός βιβλίου.
https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/25552-to-paidi
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου