- Αγγελική Δημοπούλου
Η Γιούλια Ιλούχα είναι Ουκρανή συγγραφέας, ποιήτρια και δημοσιογράφος. Η συλλογή διηγημάτων της Οι γυναίκες μου, που αναφέρεται στις γυναίκες του πολέμου, κέρδισε το βραβείο καλύτερου βιβλίου του BBC Ουκρανίας 2024 και αρκετές ακόμη διακρίσεις. Έχει μεταφραστεί σε επτά γλώσσες και είναι το πρώτο της βιβλίο που κυκλοφορεί στα ελληνικά, από τις Εκδόσεις Βακχικόν, σε μετάφραση της Βίκυς Πορφυρίδου, δίνοντάς μας την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.
Η συλλογή διηγημάτων Οι γυναίκες μου εκδόθηκε πρόσφατα στη χώρα μας. Πώς νιώθετε που μπορείτε να διηγηθείτε τις ιστορίες σας στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό;
Το βιβλίο Οι γυναίκες μου είναι το πρώτο βιβλίο στη ζωή μου που δεν σχεδίασα ή δεν ήθελα να γράψω. Θα προτιμούσα να ζω τη βαρετή μου ζωή στο Χάρκοβο, μια πόλη 40 χιλιομέτρων από τα ρωσικά σύνορα, χωρίς παρουσιάσεις και αναγνώσεις σε όλο τον κόσμο, αλλά και χωρίς πόλεμο στην Ουκρανία. Δυστυχώς, η Ρωσία επέκτεινε τον πόλεμο που ξεκίνησε εναντίον της Ουκρανίας το 2014 και εξαπέλυσε μια ολοκληρωτική εισβολή. Έτσι, τώρα, χαίρομαι που αυτό το βιβλίο έχει γραφτεί και που η ελληνική μετάφραση είναι η όγδοη μετάφρασή του σε ξένες γλώσσες. Μου δίνει φωνή και την ευκαιρία να πω στον κόσμο για τον τρομερό πόλεμο που διεξάγει η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας.
Λόγω του πολέμου, είναι δύσκολο να μιλήσουμε μόνο για λογοτεχνία. Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας μερικές σκέψεις σχετικά με αυτό;
Κατά τη γνώμη μου, είναι αδύνατον να διαχωρίσουμε τη λογοτεχνία από τον πόλεμο αυτή τη στιγμή. Επιπλέον, πιστεύω ότι το κύριο καθήκον του ουκρανικού πολιτισμού και της λογοτεχνίας ειδικότερα αυτή τη στιγμή είναι να υπενθυμίσει στον κόσμο ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και ότι η Ρωσία συνεχίζει να σκοτώνει Ουκρανούς κάθε μέρα.
Γιατί νιώσατε την ανάγκη να δώσετε φωνή ειδικά στις γυναίκες του πολέμου; Και τι είδους ιστορίες θα διαβάσουμε στο βιβλίο;
Η λογοτεχνία για τον πόλεμο γράφεται κυρίως από άνδρες και για άνδρες. Οι γυναικείες φωνές σε καιρό πολέμου συχνά περνούν απαρατήρητες και δεν ακούγονται. Εν τω μεταξύ, οι γυναίκες είναι μία από τις πιο ευάλωτες ομάδες κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Ταυτόχρονα, οι σύγχρονες γυναίκες σε καιρό πολέμου μπορεί να έχουν περισσότερο κοινωνικό ρόλο από τους άνδρες. Το βιβλίο μου περιέχει 40 ιστορίες· δεν είναι συγκεκριμένες προσωπικές ιστορίες μεμονωμένων Ουκρανών γυναικών, αλλά μάλλον αρχέτυπες εικόνες Ουκρανών γυναικών κατά τη διάρκεια του πολέμου. Κανένας από τους χαρακτήρες μου δεν έχει όνομα και κάθε ιστορία ξεκινά με τον ίδιο τρόπο: Η γυναίκα που... Δεν ήθελα να δημιουργήσω μια γκαλερί πατριωτικών γυναικείων εικόνων, οπότε το βιβλίο παρουσιάζει διαφορετικές γυναίκες: μια στρατιωτίνα, μια μητέρα, μια γυναίκα που κρύβει την ουκρανική σημαία από τους κατακτητές, μια γυναίκα που ψάχνει τον σύζυγό της, τον οποίο σκότωσαν οι Ρώσοι και έθαψαν σε έναν μαζικό τάφο, και ταυτόχρονα, μια προδότρια, μια συνεργάτιδα… Όλες, όπως ακριβώς στην πραγματική ζωή.
Είναι αδύνατον να διαχωρίσουμε τη λογοτεχνία από τον πόλεμο αυτή τη στιγμή.
Υπάρχει κάποια ιστορία που σας έχει συγκλονίσει και που νιώθετε ότι πρέπει να μοιραστείτε σε αυτή τη συνέντευξη;
Υπάρχει μια ιστορία που διαβάζω πάντα σε παρουσιάσεις στο εξωτερικό. Είναι μια ιστορία για μια γυναίκα που σκοτώθηκε από τη ρωσική κουλτούρα. Ξεκινά ως εξής: Η γυναίκα που περίμενε τον ερχομό του ρωσικού κόσμου βρισκόταν κάτω από τα ερείπια του ίδιου της του σπιτιού για δύο μήνες. Πρόκειται για το πώς η επέκταση του ρωσικού πολιτισμού ακολουθείται πάντα από ρωσικά τανκς και πώς η Ρωσία σκοτώνει τους πάντες, ακόμα και εκείνους που αγαπούν ένθερμα τη ρωσική κουλτούρα.
Στην περίπτωσή σας, πώς και με ποιον τρόπο επηρεάζει αυτή η σκληρή πραγματικότητα τη ζωή, τις ιστορίες και τη συγγραφή σας;
Μετά την ολοκληρωτική εισβολή, έχασα για λίγο την ικανότητα να γράφω. Ήμουν σε κατάσταση σοκ, εντελώς μουδιασμένη. Επανήλθα έπειτα από μία ερώτηση ενός Πολωνού δημοσιογράφου, ο οποίος, τον Μάρτιο του 2022, την ημέρα που οι Ρώσοι εξαπέλυσαν πυραυλική επίθεση στο Χάρκοβο σκοτώνοντας πολλούς ανθρώπους, μου ζήτησε να γράψω για τον πολιτισμό στο Χάρκοβο. Απάντησα ότι δεν είχε απομείνει πολιτισμός στο Χάρκοβο, υπήρχε μόνο αιματηρός πόλεμος και καθημερινοί θάνατοι, και έγραψα μια στήλη για τον πόλεμο. Τότε συνειδητοποίησα ότι ακόμη και οι πιο κοντινοί μας γείτονες δεν είχαν ιδέα τι συνέβαινε στην Ουκρανία και αποφάσισα να κάνω αυτό που ξέρω να κάνω καλύτερα: να γράψω για τον πόλεμο μέσα από το πρίσμα της λογοτεχνίας. Ελπίζω το βιβλίο μου να βοηθήσει τους ξένους να καταλάβουν τι συμβαίνει στην Ουκρανία, έστω και λίγο.
Πιστεύετε ότι οι λέξεις και η τέχνη μπορούν να συμβάλουν και με ποιον τρόπο σε μια σκληρή πραγματικότητα όπως ο πόλεμος;
Ύστερα από τριάμισι χρόνια πολέμου ευρείας κλίμακας, δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι οι λέξεις μπορούν να αλλάξουν οτιδήποτε, αλλά πρέπει τουλάχιστον να προσπαθήσουμε, αλλιώς όλα θα χάσουν το νόημά τους. Η Ουκρανία μάχεται, πράγμα που σημαίνει ότι θα μιλήσουμε για τον πόλεμο χρησιμοποιώντας όλα τα πιθανά μέσα, συμπεριλαμβανομένης της μυθοπλασίας.
Οι γυναίκες μου
Γιούλια Ιλούχα
μετάφραση: Βίκυ Πορφυρίδου
Εκδόσεις Βακχικόν
104 σελ.
ISBN 978-618-231-225-4
Τιμή 12,72€
https://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/25565-gioulia-ilouxa
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου