- Κατερίνα Ζαμαρία
Η λογοτεχνία του φανταστικού είναι ένα είδος που δημιουργεί κόσμους, χαρακτήρες και καταστάσεις που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα, εισάγοντας το αφύσικο στο φυσιολογικό. Με όχημα τη φαντασία χτίζει νέους κόσμους, συχνά με δικούς τους νόμους, ιστορία ή κοινωνικές δομές, εισάγει στοιχεία όπως η μαγεία, τα τέρατα ή άλλα αφύσικα φαινόμενα ή εξωλογικές συνθήκες.
Σύμφωνα με τη Σούζαν Κούπερ, «τα παιδιά είναι περισσότερο δεκτικά, ώστε να αποδεχτούν το φανταστικό σε σχέση με τους ενηλίκους. Τα παιδιά είναι το πιο ενθουσιώδες αναγνωστικό κοινό για το φανταστικό, καθώς είναι ακόμη ικανά να αποδεχτούν το μυστήριο και το παράξενο ως πραγματικό», κι αυτό γιατί στην παιγνιώδη εξ ορισμού παιδική ηλικία υπάρχει η ικανότητα «άρσης της δυσπιστίας» (suspension of disbelief). Έτσι, «τα παιδιά προσεγγίζουν συναισθηματικά το κείμενο και αποκωδικοποιούν τις συμπυκνωμένες εικόνες της φανταστικής λογοτεχνίας με διορατικό τρόπο». Ταυτόχρονα ο «άλλος» κόσμος, ο κόσμος της φαντασίας, δεν είναι η never-never land, αλλά η «χώρα» όπου οι χαρακτήρες αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα, τις ίδιες επιλογές και διλήμματα, όπως κι εμείς στον δικό μας κόσμο (Timmerman, 1983).
Κάθε σελίδα του μια έκπληξη, ένα οργιώδες κείμενο περιπέτειας, φαντασίας και τρόμου, που κόβει την ανάσα.
Στο βιβλίο του Κυριάκου Αθανασιάδη Φωτόσπαθα και Σαμουράι, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Στερέωμα, όλα αυτά είναι παρόντα. Ο Τζέραλντ είναι ένας εντεκάχρονος που δε νοιάζεται για τίποτα, αρέσκεται να βανδαλίζει, δεν έχει παρέες, είναι μελαγχολικός και –κάποτε– ονειρευόταν να γίνει συγγραφέας βιβλίων τρόμου και φαντασίας. Ζει στο Μπράντμπερι, μια πόλη αδιάφορη, βρόμικη, με ένα από τα χειρότερα πάρκα του κόσμου – με απεριποίητα μονοπάτια, αγκαθερούς θάμνους, μια λιμνούλα με γλιτσιασμένο νερό. Σε αυτό το πάρκο θα γνωριστεί καλύτερα με την Κρίστεν, που βρίσκεται στην πόλη μόλις έναν χρόνο. Είναι βλοσυρή, απρόσιτη, μοναχική, αλλιώτικη και αυθεντική, που αυτοπροσδιορίζεται ως ρονίν. Τα δυο παιδιά, φαινομενικά αντίθετα μεταξύ τους, κάτω από το προσωπείο που έχουν υιοθετήσει κουβαλούν το καθένα το δικό του ανομολόγητο τραύμα. Ο παράξενος κύριος Μπίσοπ, και το πίτμπουλ του, η Φογκ, θα γίνουν ο κρίκος που θα ενώσει τα δυο παιδιά. Όχι μόνο θα αναλάβουν τη φροντίδα του (μιας και φαίνεται να πάσχει από άνοια, εύρημα που επιτρέπει στον συγγραφέα να κινείται μεταξύ δύο κόσμων: του πραγματικού και του φανταστικού), αλλά θα αναλάβουν να κάνουν ό,τι μέχρι τότε έκανε εκείνος: θα γίνουν Κοσμοφύλακες.
Αναγκαία παρατήρηση: πιστώνεται στα θετικά του βιβλίου –όσο κι αν αυτό αρχικά ίσως ξενίζει– ότι τα πρόσωπα και ο τόπος δράσης θυμίζουν ξένο συγγραφέα. Αφενός γιατί τα μοτίβα δράσης του βιβλίου θα φάνταζαν παράταιρα στη δική μας ανθρωπογεωγραφία και αφετέρου γιατί η συγγραφική φαντασία δεν επιδέχεται συμβάσεις. Κάθε σελίδα του μια έκπληξη, ένα οργιώδες κείμενο περιπέτειας, φαντασίας και τρόμου, που κόβει την ανάσα. Ένα βιβλίο που ο καταιγιστικός του ρυθμός θυμίζει ταινία ή video game και γι’ αυτό είναι σίγουρο ότι με δυσκολία θα το αφήσουν από τα χέρια τους οι αναγνώστες.
Ένα πειρατικό καράβι και μια καταιγίδα, σκάλες που δεν τελειώνουν, μια γκρίζα χωματερή κι ένας μεταλλικός άνθρωπος-δολοφονική μηχανή, άλογα με πύρινα μάτια, ένας ανεμοστρόβιλος πουλιών με γαμψά νύχια και ράμφη ορθάνοιχτα, ένας δράκος που τα κατάμαυρα φτερά γύρω από τον λαιμό του, όταν πέφτουν, γίνονται σαυράνθρωποι με ένα αδηφάγο στόμα, μια πόρτα πίσω από έναν καθρέφτη που οδηγεί στην άβυσσο, ένα μαγικό ραβδί που ξορκίζει κάθε κακό, ένα δενδρόσπιτο-καταφύγιο.
Το βιβλίο στην ουσία του αποτελεί μια ιστορία ενηλικίωσης, καθώς ο Τζέραλντ και η Κρίστεν μέσα από τις περιπέτειες που ζουν οδηγούνται στην ανακάλυψη του εαυτού τους, στην υπέρβαση της εικόνας που μέχρι τώρα είχαν για τον εαυτό τους, για τον κόσμο αλλά και για τη θέση και τον ρόλο τους σε αυτόν. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο καθένας κουβαλά τη δική του μαγεία, τη δική του δύναμη. Ένα βιβλίο για τη δύναμη της φιλίας και της συνεργασίας. Αλλά και ένα βιβλίο, στον πυρήνα του οποίου λανθάνουν φιλοσοφικοί προβληματισμοί που συνδέονται με τις ανθρώπινες επιλογές και τη στάση ζωής (όπως η αναφορά στην άβυσσο, που ευθέως παραπέμπει στη νιτσεϊκή θεωρία πως «όποιος παλεύει και μάχεται με τα τέρατα, θα πρέπει να προσέξει να μη γίνει και ο ίδιος τέρας… γιατί όταν κοιτάζεις για πολλή ώρα την άβυσσο, θα σου ανταποδώσει το βλέμμα») και μια διεισδυτική παρατήρηση για την κοινωνία χωρίς να εκπίπτει σε κήρυγμα. Ένα βιβλίο στο οποίο διακρίνεται και η ικανότητα του συγγραφέα να αξιοποιεί επιστημονικά δεδομένα της ψυχολογίας σχετικά με το υποσυνείδητο και τα όνειρα για ζητήματα που σχετίζονται με τη διαχείριση του πόνου, του φόβου, του θυμού, της απώλειας, των συναισθηματικών προβολών της παιδικής ηλικίας μέσα από τον επιτυχημένο συνδυασμό λεκτικού και οπτικού λόγου.
Πίσω από κάθε περιπέτεια, ο έμπειρος ενήλικος αναγνώστης (δεν υπάρχει περίπτωση να μη μαγευτεί και αυτός) θα διακρίνει πλειάδα διακειμενικών στοιχείων. Από ταινίες όπως Οι φύλακες του Γαλαξία ή το Inception, από βιβλία όπως Ο άρχοντας των δακτυλιδιών με τα άλογα των Νάζγκουλ, τον Αγριότοπο του John Killian με τους ανθρώπους-πουλιά, τον Χάρι Πότερ και τις ατελείωτες σκάλες του Χόγκουαρτς, την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων (άλλο ένα βιβλίο ενηλικίωσης), η οποία μετά την πτώση της σε μία λαγότρυπα περιπλανιέται σε έναν φανταστικό κόσμο. Θα διακρίνει αναφορές στον ηθικό κώδικα «Μπουσίντο» των σαμουράι, αλλά και στο συγγραφικό σύμπαν του Μπόρχες, όπου η ανάμειξη του πραγματικού με το φανταστικό (το άπειρο, οι καθρέφτες, οι λαβύρινθοι…) «αναγκάζει» τον αναγνώστη, σαν τα παιδιά, να προσεγγίζει το κείμενο χωρίς να βασίζεται στην αξιοπιστία της εμπειρίας, αλλά να αφήνεται στις μεταμορφώσεις και τις παραμορφώσεις που γεννά η ονειροπόληση.
«Τα παραμύθια είναι πέρα για πέρα αληθινά. Όχι μόνο επειδή μας λένε ότι υπάρχουν δράκοι. Αλλά γιατί μας λένε ότι οι δράκοι μπορούν να νικηθούν» υποστηρίζει ο Νιλ Γκέιμαν στο Σπίτι στην ομίχλη. Ο κόσμος της φαντασίας είναι μέρος μιας συνέχειας που ξεκινά από τον χώρο της άμεσης εμπειρίας. Κάθε βήμα σε αυτόν εμπλουτίζει τον κόσμο του παιδιού, δίνοντάς του νέες προοπτικές θέασης του κόσμου, επεκτείνοντας τα όριά του και οδηγώντας το –μέσα από ένα ιδιότυπο παίζειν– στην ενηλικίωση, καθώς τα έργα της λογοτεχνίας του φανταστικού, όπως και το βιβλίο του Αθανασιάδη, εκπορεύονται από την ανθρώπινη εμπειρία και σχετίζονται με την ανθρώπινη ύπαρξη.
Φωτόσπαθα και Σαμουράι
Οι Κοσμοφύλακες #1
Κυριάκος Αθανασιάδης
Εκδόσεις Στερέωμα
328 σελ.
ISBN 978-618-5617-50-9
Τιμή €16,50
https://diastixo.gr/kritikes/efivika/25551-fotospatha-samurai
https://diastixo.gr/
