Michael Morpurgo: «Ιστορίες από τον Σαίξπηρ»

 

Κατερίνα Ζαμαρία 

Το βιβλίο Ιστορίες από τον Σαίξπηρ του Μάικλ Μορπούργκο, η εξαιρετικά καλαίσθητη αυτή έκδοση από τα Ελληνικά Γράμματα, απευθύνεται σε παιδιά των μεγαλύτερων τάξεων του Δημοτικού και σε αυτά του Γυμνασίου, και αφορά δέκα θεατρικά έργα ειδικά προσαρμοσμένα για παιδιά, καλύπτοντας διαφορετικά είδη, από την τραγωδία και την κωμωδία έως το ιστορικό έπος, με εικονογράφηση από δέκα διαφορετικούς/-ές καλλιτέχνες/-ιδες. Ο Μάικλ Μορπούργκο, πολύ γνωστός συγγραφέας βιβλίων για παιδιά, μετατρέπει τα θεατρικά κείμενα σε πεζογραφία, εστιάζοντας στη δράση και την πλοκή, κάνοντάς τα να μοιάζουν με συναρπαστικά παραμύθια ή περιπέτειες, αποφεύγοντας τη δυσκολία της θεατρικής δομής, μολονότι στον πυρήνα τους διατηρούν στοιχεία που συνάδουν με το θεατρικό τους υπόβαθρο.

Είναι γνωστό πως στο πέρασμα των χρόνων υπήρξαν πολλές ιστορίες που βασίστηκαν στα έργα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Από το West Side Story (βασισμένο στο Ρωμαίος και Ιουλιέτα), το 10 Things I Hate About You (βασισμένο στο Ημέρωμα της Στρίγγλας), η σειρά «Sons of Anarchy» (με έντονες αναφορές στη δομή του Άμλετ) μέχρι και το The Lion King (βασισμένο, επίσης, στον Άμλετ). Γνωρίζοντας το πρωτότυπο, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν πως –κατά τη ρήση του Σεφέρη, στις Δοκιμές του– «δεν υπάρχει παρθενογένεση στην Τέχνη» και αυτό συνιστά έναν πρόσθετο λόγο να μυούνται τα παιδιά σε αυτήν, καθώς μπορεί να δώσει το έναυσμα να γίνουν και τα ίδια δημιουργοί.

Ο συγγραφέας επαναφηγείται τις ιστορίες του Σαίξπηρ με έναν νέο, σύγχρονο τρόπο, χρησιμοποιώντας τη σημερινή γλώσσα και εκσυγχρονίζοντας μια σειρά από εμβληματικά πρωτότυπα έργα για ένα αναγνωστικό κοινό μικρότερης ηλικίας. Παραμένοντας πιστός στο πρωτότυπο, συνδυάζει τις δικές του αναμνήσεις από τις κλασικές ιστορίες –συχνά διηγήσεις παλιών μύθων και θρύλων– με τα λόγια του Σαίξπηρ. Σχετικά με τη συγγραφή αυτής της συλλογής, λέει: «Πες μια συναρπαστική ιστορία, πες την καλά, και τα παιδιά θα σε ακούσουν με λατρεία. Άρα, σκέφτηκα, πες τις ιστορίες του Σαίξπηρ με τον δικό σου τρόπο, με ρυθμό και με πάθος. Να τις εννοείς τις ιστορίες όσο τις αφηγείσαι, ώστε τα παιδιά να μπορούν να δουν την αλήθεια μέσα σε αυτές, τη διασκέδαση και τον ενθουσιασμό, να ταυτιστούν με τους χαρακτήρες, να τους συμπονέσουν». Αυτές οι δέκα ιστορίες, λοιπόν, είναι αφετηρίες. Σε κάθε περίπτωση, είναι μια εισαγωγή στον Σαίξπηρ και δείχνουν ότι υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι ερμηνείας των σπουδαίων ιστοριών του.

Μετατρέπει τα θεατρικά κείμενα σε πεζογραφία, εστιάζοντας στη δράση και την πλοκή, κάνοντάς τα να μοιάζουν με συναρπαστικά παραμύθια ή περιπέτειες.

Κάποιος, ίσως, αναρωτηθεί για ποιο λόγο να διαβαστεί μια ιστορία του Σαίξπηρ σήμερα. Οι ιστορίες που επέλεξε ο Μορπούργκο, παρόλο που καλύπτουν διαφορετικά είδη, μοιράζονται ορισμένα θεμελιώδη στοιχεία που τις καθιστούν ιδανικές για παιδιά. Κατ’ αρχάς, καταπιάνονται με οικουμενικά και διαχρονικά θέματα, όπως η αγάπη, η φιλοδοξία, η προδοσία, η ζήλια και η δύναμη. Οι ιστορίες του, ως «καθρέφτης» της ανθρώπινης φύσης, επιτρέπουν να γνωρίσουμε σύνθετους χαρακτήρες και συμβάλλουν στο να κατανοήσουμε τις δικές μας πράξεις και συναισθήματα.

Μέσα, μάλιστα, από τους σύνθετους χαρακτήρες του –από τραγικούς ήρωες μέχρι κωμικούς απατεώνες– οι νεαροί αναγνώστες μαθαίνουν να μπαίνουν στη θέση του άλλου και να βλέπουν από διαφορετικές οπτικές γωνίες την πραγματικότητα. Θα μπορούσαμε μάλιστα να πούμε πως, επειδή στις ιστορίες του δεν προσφέρονται εύκολες λύσεις, «προκαλεί» τον αναγνώστη να σκεφτεί κριτικά για την ηθική, τη δικαιοσύνη και τις συνέπειες των επιλογών του. Κάθε ιστορία προσφέρει αφορμές για συζήτηση σχετικά με τις συνέπειες των πράξεων (για παράδειγμα η απληστία στον Μακμπέθ), λειτουργώντας ως μάθημα ζωής, μακριά από στείρους διδακτισμούς. Πολλά από τα επιλεγμένα έργα (όπως η Τρικυμία, το Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας και ο Μακμπέθ) περιλαμβάνουν μάγισσες, ξωτικά και φαντάσματα, στοιχεία μαγείας και μυστηρίου που, διαχρονικά, εξάπτουν τη φαντασία των παιδιών.

Στην Ελλάδα, ο Σαίξπηρ αποτελεί βασικό πυλώνα του ρεπερτορίου των μεγάλων σκηνών (όπως το Εθνικό ή το ΚΘΒΕ) και αντικείμενο συνεχών νέων μεταφράσεων και μελετών. Όπως χαρακτηριστικά έχει πει ο Κάρολος Κουν: «Ο Σαίξπηρ έχει μια μοναδική ικανότητα να “μπολιάζεται” σε διαφορετικές κουλτούρες, διατηρώντας τη δύναμή του».

Το συγκεκριμένο βιβλίο έχει και κάτι ακόμα, που λειτουργεί ως προστιθέμενη αξία. Ο Σαίξπηρ βασίστηκε πολύ στην αρχαία ελληνική γραμματεία (το σχήμα «Ύβρις-Άτις-Νέμεσις-Τίσις» αποτελεί την αρχαιοελληνική κοσμοθεωρία της ηθικής τάξης). Διαβάζοντας αυτές τις ιστορίες, ο νεαρός αναγνώστης ανακαλύπτει τη σύνδεση με τις ρίζες του δράματος, συνειδητοποιεί ότι οι ιδέες των αρχαίων τραγικών (Σοφοκλή, Ευριπίδη) ταξίδεψαν και επηρέασαν την παγκόσμια λογοτεχνία.

Εξάλλου, η γνωριμία με τον Σαίξπηρ αποτελεί ευκαιρία γνωριμίας των παιδιών με την κλασική λογοτεχνία, δημιουργώντας μια βάση που θα τα βοηθήσει να εκτιμήσουν την τέχνη και το θέατρο. Ειδικά σε μια εποχή που το διάβασμα έχει αντικατασταθεί με την υπέρμετρη χρήση της οθόνης, οι ιστορίες του Σαίξπηρ έρχονται να λειτουργήσουν ως αντίβαρο ψυχαγωγίας στην –συνήθως– κακής ποιότητας διασκέδαση που προσφέρεται στα σημερινά παιδιά. Και για όσους αναζητούν και τους –στενά χρησιμοθηρικούς και εκπαιδευτικούς– σκοπούς στην ανάγνωση ενός βιβλίου, ας προστεθεί στα υπέρ του και η μετάφραση της Βιολέττας Ζεύκη, που με λόγο προσεγμένο, πλούσιο και μεστό συνδράμει το τελικό αποτέλεσμα.

Εξίσου ιδιαίτερης αισθητικής και η «πολυφωνική» εικονογράφηση. Η ανάθεσή της σε δέκα διαφορετικούς/-ές καλλιτέχνες/-ιδες επιτρέπει στους αναγνώστες να αντιληφθούν πως και το εικαστικό βλέμμα με το οποίο κάποιος «διαβάζει» μια ιστορία συνδέεται άμεσα με το ύφος, την εικονογραφική ταυτότητα του/της δημιουργού, τον τρόπο με τον οποίο «συνομιλεί» με το κείμενο, επιβεβαιώνοντας την άποψη για την πολλαπλότητα της αναγνωστικής –και όχι μόνον– εμπειρίας.

Το βιβλίο περιλαμβάνει εισαγωγή από τον γνωστό σαιξπηρικό ηθοποιό Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, εμπλουτίζοντας την έκδοση και δίνοντας στους αναγνώστες μια σύγχρονη οπτική για το διαχρονικής αξίας έργο του Σαίξπηρ. Τα έργα που παρουσιάζονται είναι τα: Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας, Η τρικυμία, Το ημέρωμα της στρίγγλας, Βασιλιάς Ληρ, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, Άμλετ, Χειμωνιάτικο παραμύθι, Μακμπέθ, Ερρίκος Ε’, Δωδέκατη νύχτα.

«Οι ιστορίες αυτές είναι μέρος αυτού που είμαστε και αν ένας 10χρονος πάρει μια “γεύση” από Σαίξπηρ σήμερα, του ανοίγει μια πόρτα που θα μείνει ανοιχτή για όλη του τη ζωή», δηλώνει στο BBC ο συγγραφέας, προσθέτοντας πως: «Ελπίζω το βιβλίο μου να εμπνεύσει τα παιδιά όχι απλώς να μελετούν τον Σαίξπηρ, αλλά να απολαμβάνουν τα έργα του εκεί που ανήκουν: στη σκηνή».

 

Ιστορίες από τον Σαίξπηρ
Michael Morpurgo
εικονογράφηση: Συλλογικό έργο
μετάφραση: Βιολέττα Ζεύκη
Ελληνικά Γράμματα
320 σελ.
ISBN 978-960-191-111-3
Τιμή €17,90

https://diastixo.gr/kritikes/paidika/26171-michael-morpurgo-istories-apo-ton-shakespeare

https://diastixo.gr/ 

Στάθης Βλαχάκος – Θεόδωρος Χήρας: «Bleu»

 

Αλεξία Βλάρα

 

 

Το μυθιστόρημα Bleu των Στάθη Β. Βλαχάκου και Θεόδωρου Χρ. Χήρα αποτελεί μια τολμηρή και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συγγραφική απόπειρα, που αναβιώνει ένα πείραμα λογοτεχνικής δημιουργίας με βαθιά ιστορική και αισθητική συνείδηση. Στηριζόμενο σε μια ιδέα που είχε εμφανιστεί πρώτη φορά το 1958 με το Μυθιστόρημα των τεσσάρων, όπου τέσσερις εκπρόσωποι της Γενιάς του ’30, ο Άγγελος Τερζάκης, ο Στράτης Μυριβήλης, ο Ηλίας Βενέζης και ο Μ. Καραγάτσης, συνεργάστηκαν χωρίς συνεννόηση για την εξέλιξη της πλοκής, το Bleu ακολουθεί ένα ανάλογο μοντέλο, «μυθιστόρημα των δύο». Οι δύο συγγραφείς, αμφότεροι γιατροί και λογοτέχνες, αποφάσισαν να μοιραστούν την αφήγηση με αυστηρούς κανόνες: κανένας δεν γνώριζε την εξέλιξη της ιστορίας που συνέχιζε ο άλλος και κάθε κεφάλαιο γεννιόταν από το προηγούμενο, αξιοποιώντας το υλικό με όποιον τρόπο ήθελε ο συγγραφέας. Αυτή η διαδικασία δημιουργεί έναν πλούτο αφηγηματικών εκφάνσεων, που δίνει στο μυθιστόρημα έναν ρυθμό απρόβλεπτο αλλά ταυτόχρονα συνεκτικό.

Η ιστορία επικεντρώνεται στον Ζωρζ Λεκλέρ, έναν εκκολαπτόμενο Γάλλο συγγραφέα, με ρίζες στο επαρχιακό δουκάτο της Νορμανδίας. Η παιδική του ζωή, που κυλά ήρεμα μέχρι την εφηβεία, διακόπτεται από την αποφασιστικότητα της μητέρας του, μιας ακροβάτισσας, η οποία τον μεταφέρει στην Πόλη του Φωτός. Στην ενήλικη ζωή του, ο Ζωρζ περιπλανιέται στους δρόμους του Παρισιού, μέχρι που μια νύχτα παρασύρεται σε παραβατική συμπεριφορά, η οποία οδηγεί σε μια απροσδόκητη σύλληψη ενός διάσημου συγγραφέα, του Ζιλιέν Αστρίντ, εξαιτίας ψευδούς ταυτοποίησης DNA από τη γαλλική αστυνομία. Αυτό το στοιχείο της σύγχρονης επιστημονικής και νομικής μηχανικής, που επεμβαίνει στις ζωές των δύο αντρών, δημιουργεί μια ένταση γεμάτη ηθικά και ψυχολογικά διλήμματα, ενώ η ίδια η ζωή του κάθε ήρωα γίνεται εμμονικά εξαρτημένη από την πορεία του άλλου.

Ένα πλούσιο λογοτεχνικό ταξίδι, που αποδεικνύει ότι η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία μπορεί να αντλεί έμπνευση από κλασικά πειράματα, δίνοντας ταυτόχρονα μια νέα, τολμηρή και ανεξάρτητη φωνή.

Η αφήγηση διακρίνεται για τον πλούτο των χαρακτήρων και την εσωτερική τους πολυπλοκότητα. Ο Ζωρζ είναι μια φιγούρα που εσωκλείει τον αγώνα της ατομικής δημιουργίας, αλλά και της αντίστασης απέναντι σε κοινωνικές και οικογενειακές επιταγές. Ο Ζιλιέν, αντίθετα, είναι σχεδόν αντισυμβατικός ως προς τη στάση του απέναντι στην ευθύνη και την ενοχή, απολαμβάνοντας μια περίεργη αποδοχή της φυλάκισής του. Η αλληλεπίδραση των δύο αντρών, έστω και σε ελάχιστες στιγμές πραγματικού χρόνου, δημιουργεί μια αφηγηματική ένταση που κρατά τον αναγνώστη συνεχώς σε εγρήγορση, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει μια βαθιά μελέτη χαρακτήρων, σχέσεων και ταυτότητας.

Η γραφή των Βλαχάκου και Χήρα είναι εξαιρετικά ρέουσα και καλαίσθητη. Η εναλλαγή των αφηγηματικών φωνών δεν προκαλεί σύγχυση, αλλά αντίθετα πλουτίζει το έργο, καθώς κάθε κεφάλαιο φέρει τα μοναδικά χαρακτηριστικά του εκάστοτε συγγραφέα, δημιουργώντας μια διάδραση ύφους και πλοκής που μοιάζει με λογοτεχνικό παιχνίδι υψηλής ακρίβειας. Η πόλη του Παρισιού αποτυπώνεται με ζωντάνια και λεπτομέρεια, ενώ η Νορμανδία προσφέρει μια αντίστιξη επαρχιακής γαλήνης σε σχέση με τη μεγαλούπολη, ενισχύοντας την αίσθηση της διαδρομής του ήρωα από την αθωότητα στην ωριμότητα, από την αμηχανία στην υπευθυνότητα.

Το μυθιστόρημα λειτουργεί ταυτόχρονα ως λογοτεχνικό εγχείρημα και ως φιλοσοφική αναζήτηση, διερευνώντας θέματα όπως η ταυτότητα, η δημιουργικότητα, η ευθύνη και η σχέση των ανθρώπων με τις επιλογές τους. Η μέθοδος της συνεργασίας των δύο συγγραφέων, χωρίς συνεννόηση για την εξέλιξη της πλοκής, προσδίδει μια μοναδική αίσθηση αυθορμητισμού και απροσδόκητων ανατροπών, θυμίζοντας ταυτόχρονα τις πρωτοποριακές αναζητήσεις των μεγάλων λογοτεχνικών πειραμάτων του παρελθόντος.

Συνολικά, το Bleu είναι ένα έργο που συνδυάζει επιδέξια το ιστορικό και το σύγχρονο, το ατομικό και το συλλογικό, την πλοκή και την πειραματική γραφή. Είναι ένα μυθιστόρημα που ενθουσιάζει, προσελκύει και προκαλεί τον αναγνώστη προσφέροντας ένα πλούσιο λογοτεχνικό ταξίδι, που αποδεικνύει ότι η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία μπορεί να αντλεί έμπνευση από κλασικά πειράματα, δίνοντας ταυτόχρονα μια νέα, τολμηρή και ανεξάρτητη φωνή.

 

Bleu
Στάθης Βλαχάκος – Θεόδωρος Χήρας
Αρμός
272 σελ.
ISBN 978-960-615-789-9
Τιμή €16,50

Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος.

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/26188-stathis-vlachakos-theodoros-xiras-bleu

https://diastixo.gr/ 

Αλάα Αλ-Ασουάνι: «Τα δέντρα περπατούν στην Αλεξάνδρεια»

 

Φίλιππος Φιλίππου

 

 

Ο Αλάα Αλ-Ασουάνι (Κάιρο, 1957), που σπούδασε οδοντιατρική, άσκησε το επάγγελμά του στην πατρίδα του, ιδρυτικό μέλος του πολιτικού κινήματος Κιφάγια και πολέμιος του θρησκευτικού φανατισμού και της δικτατορίας, από το 2019 ζει στις ΗΠΑ. Έγινε παγκοσμίως γνωστός από το μυθιστόρημά του Το Μέγαρο Γιακουμπιάν (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, Εκδόσεις Πατάκη 2016), το πιο διαβασμένο βιβλίο του 21ου αιώνα που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο.

Το μυθιστόρημα Τα δέντρα περπατούν στην Αλεξάνδρεια, που κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες από τις Εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Γιάννη Στρίγκου, μας μεταφέρει στην Αίγυπτο τη δεκαετία του 1960, όταν κυβερνούσε ο Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, ο οποίος το 1952 είχε πρωταγωνιστήσει στο πραξικόπημα εναντίον του βασιλιά Φαρούκ. Η υποθεση αρχίζει τον Σεπτέμβριο του 1964, όταν στο εστιατόριο της Λήδας Αρτινού, όπου μετρ είναι ο Κάρλο, έχουν συγκεντρωθεί διάφορα πρόσωπα: ο ζωγράφος Ανάς, ο δικηγόρος Αμπάς, η σύζυγός του Νόα, ο Τόνυ, ιδιοκτήτης ενός εργοστασίου σοκολάτας, και η Σαντάλ, ιδιοκτήτρια ενός βιβλιοπωλείου. Συζητούν, σχολιάζουν την καθημερινότητα και συμφωνούν πως ο πρόεδρος Νάσερ, ο οποίος έχει αλλάξει τα πάντα στη χώρα και φιλοδοξεί να γίνει ο ηγέτης του αραβικού έθνους, είναι πολύ αγαπητός στον αιγυπτιακό λαό. Μιλούν για τις πολιτικές κινήσεις του καθεστώτος, κυρίως για το έργο του Νάσερ, ενώ μεταξύ τους αναπτύσσονται ποικίλα αισθήματα, φιλικά ή ερωτικά. Και ξαφνικά εμφανίζεται στην ιστορία ο Αντλί ο Μαύρος, μπράβος σε καμπαρέ, διακινητής χασίς, που είναι οπλισμένος με πιστόλι και μαχαίρι, διέπεται από τους δικούς του κώδικες ηθικής κι έχει τη δυνατότητα να επιλύει τα προβλήματα που ανακύπτουν. Συζεί με τη Νεάματ, χορεύτρια σε νυχτερινό κέντρο, ενώ η Σαντάλ δημιουργεί σχέση με τον Σελίμ, ένθερμο οπαδό του καθεστώτος.

Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, πολιτικό και κοινωνικό.

Κάποια στιγμή το εργοστάσιο σοκολάτας κρατικοποιείται στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης και τα πράγματα αρχίζουν να δυσκολεύουν, η κατάσταση ξεφεύγει: οι οικογένειες πένονται. Ο Ανάς, που δεν είναι συγγραφέας αλλά έχει τη δυνατότητα να καταγράφει τα γεγονότα, περιγράφει τη συμπεριφορά των κυβερνητικών στελεχών. Ο Νάσερ, που τελικά εξουδετέρωσε όλους τους συνεργάτες του στο πραξικόπημα κι έμεινε να κυβερνάει την Αίγυπτο μόνος του, για να προστατεύσει το καθεστώς του και τον εαυτό του, βεβαίως, ίδρυσε μια μυστική οργάνωση μέσα στο κόμμα του, η οποία καθοδηγεί την επανάσταση, συνεργάζεται με την αστυνομία και τον στρατό. Οι ένστολοι και οι μυστικοί προσπαθούν να αποτρέψουν τις πιθανές συνωμοσίες κατά του καθεστώτος, δεδομένου ότι τα κυβερνητικά στελέχη δεν είναι όλα υπέρ αυτού. Οι φυλακές είναι γεμάτες με πολίτες που δεν βαρύνονται με συγκεκριμένες πράξεις, απλώς θεωρούνται επικίνδυνοι.

Το βιβλίο περιγράφει ιστορικά γεγονότα, τις σχέσεις της Αιγύπτου με τα άλλα αραβικά κράτη αλλά και τις ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες είχαν επέμβει δυναμικά μαζί με το Ισραήλ, όταν το 1956 ο Νάσερ εθνικοποίησε τη διώρυγα του Σουέζ. Αναφέρεται επίσης στις σχέσεις των Ελλήνων της Αιγύπτου (αυτοπροσδιορίζονται ως Αιγύπτιοι ελληνικής καταγωγής) με τη χώρα που τους φιλοξενεί. Όταν αποσύρθηκαν οι πιλότοι της διώρυγας, οι Έλληνες πιλότοι συνέχισαν να εργάζονται επειδή θεωρούσαν ότι η Αίγυπτος ήταν η πατρίδα τους. Κι όταν η Αίγυπτος αντιμετώπισε την επίθεση της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και του Ισραήλ το 1956, οι Έλληνες τάχθηκαν με την πατρίδα τους και συγκρότησαν ένοπλη ομάδα για να την υπερασπίσουν.

Ο Αλ-Ασουάνι, ο οποίος είχε παραπεμφθεί σε στρατιωτικό δικαστήριο της Αιγύπτου για εξύβριση του προέδρου της χώρας, δεν κάνει προπαγάνδα κατά του καθεστώτος του Νάσερ –ο οποίος πέθανε ξαφνικά το 1970–, είναι λογοτέχνης. Απλώς, θυμίζει στους αναγνώστες την πολιτική κατάσταση στην πατρίδα του, όταν ο ίδιος ήταν μικρός. Αξιοποιώντας την αφηγηματική του δεινότητα, έγραψε ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, πολιτικό και κοινωνικό, γεμάτο αιχμές κατά της τότε κυβέρνησης και της καταπίεσης που επέβαλε στον αιγυπτιακό λαό στο όνομα του σοσιαλισμού – ο Νάσερ είχε καλές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση, μάλιστα το κόμμα του το είχε ονομάσει Σοσιαλιστική Ένωση.

 

Τα δέντρα περπατούν στην Αλεξάνδρεια
Αλάα Αλ-Ασουάνι (Alaa Al-Aswany)
μετάφραση: Γιάννης Στρίγκος
Εκδόσεις Πατάκη
488 σελ.
ISBN 978-618-07-0945-2
Τιμή €19,90

Ο Φίλιππος Φιλίππου είναι συγγραφέας.

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/26173-ta-dentra-perpatoun-stin-aleksandreia

https://diastixo.gr/ 

Σταύρος Χριστοδούλου: «Έξι λεπτά ακόμα»

 

Τέσυ Μπάιλα 

Βραβευμένος με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Union Prize for Literature) για το 2020, ο Σταύρος Χριστοδούλου επανέρχεται με ένα μυθιστόρημα που στηρίζεται στη συμπύκνωση του χρόνου και στην καθαρή, επίμονη προσήλωση στη φωνή της κεντρικής ηρωίδας του, για να καταθέσει έναν καταιγιστικό απολογισμό ζωής. Στο νέο του μυθιστόρημα η πρωταγωνίστρια, πρώην σταρ του λαϊκού κινηματογράφου, έξι λεπτά προτού αφήσει την τελευταία της πνοή ξετυλίγει μια ολόκληρη διαδρομή, από τα χρόνια της ανόδου μέχρι την παρακμή και την απομόνωση. Έξι λεπτά πριν τελειώσει για πάντα ο χρόνος – και η επιλογή του χρονικού αυτού πλαισίου δεν αποτελεί ένα εύρημα που σκοπεύει να εντυπωσιάσει, αλλά γίνεται ο τρόπος με τον οποίον ο Χριστοδούλου περιορίζει τον χρόνο και απελευθερώνει την εσωτερική διεργασία ενός ανθρώπου που ξέρει πως η ζωή του τελειώνει και επιδίδεται στην αποτίμησή της. Με αυτόν τον τρόπο, ο συγγραφέας απελευθερώνει τη μνήμη για να αναφανούν οι ενοχές και οι επιθυμίες, η αίσθηση δικαίου αλλά και η συνειδητοποίηση των επιλογών της ζωής. Το αποτέλεσμα είναι ένα κείμενο που διαβάζεται με αμείωτη ένταση και καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο τα γεγονότα εγγράφονται στη συνείδηση ενός ανθρώπου για πάντα.

Η ηρωίδα του βιβλίου είναι πρώην σταρ του λαϊκού κινηματογράφου. Ο συγγραφέας παρακολουθεί τα συναισθήματά της και την πορεία της, από τα πρώτα της βήματα μέχρι τα τελευταία, τα όνειρα, τις προσδοκίες και τις διαψεύσεις που βίωσε, τον έρωτα που τη σημάδεψε, την εποχή που τη δημιούργησε. Παράλληλα, χειρίζεται με ευαισθησία τις αντιφάσεις της προσωπικότητάς της. Η αφήγηση επικεντρώνεται σε μια γυναίκα με φιλοδοξίες τις οποίες δεν κρύβει, ούτε ωραιοποιεί την ανάγκη που νιώθει για αναγνώριση, τη δίψα της να φτάσει ψηλά, τις απογοητεύσεις που τη σημάδεψαν. Η μεγάλη πορεία από τα γυρίσματα στην Ιταλία μέχρι τις απόπειρες επανεμφάνισης στη χώρα της δεν παρουσιάζεται ως απλό χρονικό καριέρας, αλλά ως εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που πίστεψε ότι μπορεί να ζήσει σύμφωνα με τους κανόνες της σκηνής και όχι της πραγματικότητας. Με δεξιοτεχνία ο Χριστοδούλου δημιουργεί μια μυθιστορηματική πρωταγωνίστρια που βρίσκεται απέναντι από το νεανικό της πορτρέτο και λογοδοτεί για τα όνειρα και τα λάθη της με αμεσότητα, σαφήνεια και κυρίως ειλικρίνεια.

Ένα κείμενο που διαβάζεται με αμείωτη ένταση και καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο τα γεγονότα εγγράφονται στη συνείδηση ενός ανθρώπου για πάντα.

Η Μαρία Σαντά έχει έξι λεπτά ακόμα για να αναβιώσει η μνήμη της τις διαδρομές της ζωής της, ένα αυστηρό χρονικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ένας καθαρός μονόλογος που παρουσιάζει τη Μαρία από την Ιταλία μέχρι την επανεμφάνισή της στην Ελλάδα. Το επαγγελματικό ταξίδι λειτουργεί ως πεδίο όπου αποτυπώνονται η πειθαρχία, οι μηχανισμοί προβολής, οι σιωπές που απαιτεί η επιτυχία, οι μικρές υποχωρήσεις που συσσωρεύονται.
Παράλληλα, συστήνει στον αναγνώστη την οικογένεια της Μαρίας και τις σχέσεις της με τους δικούς της, που την καθόρισαν. Ο πατέρας, η μητέρα και η θεία δεν παρουσιάζονται ως απλές αναμνήσεις, αλλά ως ο πυρήνας διαμόρφωσής της. Είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο φιλοτεχνείται η κεντρική τάση της Μαρίας προς την υπέρβαση των ορίων της, καθώς και η δυσκολία της να δεχτεί τον χρόνο, την απώλεια και τη μεταβολή της θέσης της στον δημόσιο χώρο.

Η Μαρία Σαντά αντιμετωπίζει το παρελθόν της με διαφορετικό συναίσθημα κάθε φορά. Υπάρχουν στιγμές αυτοπεποίθησης και στιγμές αυστηρής αυτοκριτικής. Αυτή η εναλλαγή είναι στοιχείο του χαρακτήρα της. Η ηρωίδα δεν διεκδικεί τη θέση του αθώου προσώπου που παρασύρθηκε από τις περιστάσεις. Αντιθέτως, με σαφήνεια διαφαίνεται η επιθυμία της για επιτυχία, η ανάγκη της για αναγνώριση, η προσκόλληση στην εικόνα της, οι παραχωρήσεις που επέλεξε να κάνει, οι σχέσεις που βίωσε, οι αυταπάτες που συντήρησε, οι διαψεύσεις που ένιωσε. Ο εξομολογητικός χαρακτήρας του μυθιστορήματος δίνει στην προσωπική της ιστορία ένα ιδιαίτερο ηθικό βάρος, επειδή δεν εκβιάζει τη συγκίνηση και, κυρίως, επειδή δεν επιζητά επιείκεια, απλώς αναδεικνύει την προσωπικότητα της Μαρίας Σαντά μέσα από ένα καλά φιλοτεχνημένο ψυχογραφικό πορτρέτο. Ο Χριστοδούλου σκάβει βαθιά στην ψυχή της και φέρνει στην επιφάνεια τα πιο μύχια συναισθήματά της, για να καταγράψει με ενάργεια και απόλυτη ακρίβεια τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς της.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στην αφήγηση η σχέση της ηρωίδας με τον νεότερο άντρα. Ο έρωτας αυτός είναι ο παράγοντας που διαταράσσει μια ήδη εύθραυστη ισορροπία και αναγκάζει την ηρωίδα να αναμετρηθεί εκ νέου με τα όριά της.

Για μια ακόμη φορά η γραφή του Χριστοδούλου έχει καθαρότητα, δημοσιογραφική εγρήγορση και, ταυτόχρονα, λογοτεχνική και γλωσσική αισθητική. Η αφήγηση επιμένει στην ψυχολογική αναμέτρηση της ηρωίδας με τον ίδιο της τον εαυτό και αφήνει να αναφανούν η σκληρότητα του ανταγωνισμού, η εξάρτηση από βλέμματα και αποφάσεις άλλων, η αγωνία της διατήρησης μιας εικόνας που έχει ημερομηνία λήξης, όλα όσα δηλαδή ταλανίζουν μια γυναίκα με την προσωπική φιλοδοξία να εκπληρώσει τα όνειρά της και μάλιστα στον καλλιτεχνικό χώρο. Η επιστροφή της στην Ελλάδα και οι απόπειρες επανεμφάνισης στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι της εποχής συνιστούν μια επώδυνη διαδικασία απογύμνωσης, όπου η ηρωίδα καλείται να αντικρίσει και επομένως να αντιμετωπίσει ό,τι απέμεινε από το κοινωνικό, καλλιτεχνικό και, κυρίως, από το υπαρκτικό της αποτύπωμα. Σταδιακά, η Μαρία Σαντά αδυνατεί να ξεχωρίσει πλήρως τον ρόλο από τον εαυτό της και έτσι ο τελευταίος απολογισμός μετατρέπεται σε προσωπική εξιλέωση.

Ένα μυθιστόρημα για την αυταπάτη της λάμψης, για το τίμημα της φιλοδοξίας, για τις απώλειες και τη σταδιακή φθορά, αλλά και για τη δύναμη των ονείρων να διαψεύδουν και να διαψεύδονται, γραμμένο από έναν συγγραφέα που χειρίζεται με ακρίβεια την ψυχογραφία, αποφεύγει τις εύκολες συγκινήσεις και οδηγεί την αφηγηματική φωνή σε έναν απολογισμό αιχμηρό και γι’ αυτό τόσο ουσιαστικό.

 

Έξι λεπτά ακόμα
Σταύρος Χριστοδούλου
Εκδόσεις Καστανιώτη
232 σελ.
ISBN 978-960-03-7434-6
Τιμή €16,00

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/26182-exi-lepta-akomi

https://diastixo.gr/ 

Ιωάννης Μαρωνίτης: Ελλάδα - Βιετνάμ: Διευρύνοντας τις γέφυρες συνεργασίας για τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την ειρήνη

 Η Ομοσπονδία Ομίλων και Συλλόγων για την UNESCO Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής (ENAFCAU), με Πρόεδρο τον Ιωάννη Μαρωνίτη, ενισχύει τη συνεργασία του κινήματος για την UNESCO.

Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε στο Βιετνάμ συνάντηση με την Ομοσπονδία Συλλόγων UNESCO Βιετνάμ (VFUA) και το Κέντρο Πληροφόρησης UNESCO (UNET), με αντικείμενο τη διαμόρφωση μιας μακροχρόνιας συνεργασίας και την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας.

Στη συνάντηση συμμετείχαν, από την πλευρά του Βιετνάμ, ο Nguyen Hung Son, Αντιπρόεδρος της VFUA και Γενικός Διευθυντής του UNET, ο Nguyen Tuan Anh, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Υποθέσεων Βουλευτών της 15ης Εθνοσυνέλευσης, η Nguyen Le Hang, Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας της VFUA και Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σύνταξης του περιοδικού Ngày Nay, καθώς και ο Pham Huu Quang, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της VFUA και Αναπληρωτής Διευθυντής Σύνταξης του περιοδικού.

Ο Ιωάννης Μαρωνίτης αναφέρθηκε στους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση αυτής της συνεργασίας. Έχοντας επισκεφθεί το Βιετνάμ τέσσερις φορές, εξέφρασε τη βαθιά αγάπη του για τη χώρα, την οποία χαρακτήρισε δεύτερη πατρίδα του, και τη βούλησή του για σταθερή συνεργασία στους τομείς του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της επιστήμης.

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν:

Στην προστασία, ανάδειξη και διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Στην εκπαίδευση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και στην ενίσχυση του ρόλου του πολιτισμού στο σχολείο.

Στη δικτύωση εκπαιδευτικών και πολιτιστικών φορέων.

Στις ανταλλαγές τεχνογνωσίας μεταξύ ειδικών, εκπαιδευτικών, καλλιτεχνών και ανθρώπων του πολιτισμού.

Στη διοργάνωση εκθέσεων τέχνης, μουσικών εκδηλώσεων και διαπολιτισμικών δράσεων.

Ο Παναγιώτης Καρούσος Συγκινεί τη Νέα Υόρκη στα Αποκαλυπτήρια του Αριστοτέλη στην Αστόρια

 ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Σάββατο 5 Απριλίου 2008 – Μια ιστορική στιγμή για τον ελληνισμό της Αμερικής εκτυλίχθηκε στο Athens Square Park της Αστόρια, κατά την τελετή των αποκαλυπτηρίων της χάλκινης προτομής του Αριστοτέλη. Η εκδήλωση, που συγκέντρωσε πλήθος ομογενών και επισήμων, σημαδεύτηκε από την καθηλωτική παρουσία του διακεκριμένου ομογενούς μουσικοσυνθέτη Παναγιώτη Καρούσου.

Στοιχεία για το Έργο και την Τελετή

• Γλύπτης: Η προτομή φιλοτεχνήθηκε από τον Έλληνα καλλιτέχνη Γιώργο Β. Τσαρᾶ.
• Δωρητής: Το έργο αποτελεί δωρεά του λαού της Χαλκιδικής και της οργάνωσης Athens Square, Inc. προς την πόλη της Νέας Υόρκης.
• Τοποθεσία: Το πάρκο βρίσκεται στη συμβολή της 30ής λεωφόρου (30th Avenue) και της 30ής οδού (30th Street) στην Αστόρια του Κουίνς.
• Παρουσίες: Στην τελετή παραβρέθηκαν εκπρόσωποι της δημοτικής αρχής της Νέας Υόρκης, ο τότε Νομάρχης Χαλκιδικής Βασίλης Βασιλάκης, ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ.κ. Δημήτριος, καθώς και εξέχοντα μέλη της ομογένειας.

Το μνημείο αυτό προστέθηκε δίπλα στα άλλα έργα αρχαίου ελληνικού πολιτισμού του πάρκου, όπως τα αγάλματα του Σωκράτη και της Θεάς Αθηνάς. Με την προσθήκη αυτή, ο Αριστοτέλης πλαισίωσε τα υπόλοιπα κλασικά αγάλματα της πλατείας (τον Σωκράτη, την Αθηνά και αργότερα τον Σοφοκλή), που σχεδιάστηκαν για να τιμήσουν την έντονη παρουσία και την πολιτιστική κληρονομιά της ελληνοαμερικανικής κοινότητας στην Αστόρια. Ο ίδιος γλύπτης, Γιώργος Τσαράς, έχει φιλοτεχνήσει και το εμβληματικό ολόσωμο άγαλμα του Αριστοτέλη που κοσμεί τον προαύλιο χώρο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ρίγη Συγκίνησης με «Μακεδονία Ξακουστή»

Ο κ. Καρούσος, προσκεκλημένος να πλαισιώσει μουσικά την τελετή, χάρισε στο κοινό μια συγκλονιστική ερμηνεία. Παρουσία των Ελλήνων και Αμερικανών κυβερνητικών παραγόντων, ο συνθέτης ερμήνευσε το «Μακεδονία Ξακουστή». Η ενέργεια και το πάθος της ερμηνείας του προκάλεσαν ρίγη συγκίνησης στην Πλατεία Αθηνών, αποσπώντας το θερμό χειροκρότημα των παρευρισκομένων.

Η εμφάνισή του ήταν τόσο εντυπωσιακή που μαγνήτισε το ενδιαφέρον του Δημάρχου της Νέας Υόρκης, Michael Bloomberg, ο οποίος έσπευσε να τον συγχαρεί προσωπικά για τη μεγάλη του επιτυχία.

Από το Σταθάκειο στη Μεγαλειώδη Παρέλαση του Μανχάταν

Η επιτυχία αυτή ήρθε ως συνέχεια της καλλιτεχνικής καταξίωσης του συνθέτη στη Νέα Υόρκη. Λίγες ημέρες νωρίτερα, στο πλαίσιο των εορτασμών για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821, η Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Νέας Υόρκης παρουσίασε την όπερα του κ. Καρούσου «Προμηθέας» στο Σταθάκειο Πολιτιστικό Κέντρο. Το έργο, που ερμηνεύθηκε στα αγγλικά με σολίστες από την Όπερα της Νέας Υόρκης και τη Συμφωνική Ορχήστρα της Αστόρια, απέσπασε διθυραμβικά σχόλια από τον εγχώριο τύπο.

Αμέσως μετά την εμφάνισή του στο Athens Square Park, οι διοργανωτές της Μεγαλειώδους Παρέλασης της 5ης Λεωφόρου στο Μανχάταν ζήτησαν από τον Παναγιώτη Καρούσο να συμμετάσχει ως σπέσιαλ προσκεκλημένος. Ο συνθέτης τίμησε την παρέλαση του ελληνισμού, επαναλαμβάνοντας την εντυπωσιακή του ερμηνεία με το «Μακεδονία Ξακουστή» και τα «Σαράντα Παληκάρια», καταχειροκροτούμενος από χιλιάδες θεατές στην καρδιά της Νέας Υόρκης.