Συλλογικό έργο: «Lost Bodies»

 

Κώστας Αβαρίδης

 

  

Το ελληνικό underground είναι μια πλούσια σε πρόσωπα, τεχνουργήματα και καταστάσεις ιστορία, η οποία δεν έχει διερευνηθεί στον βαθμό που της αξίζει, οπότε κάθε προσπάθεια που γίνεται από εκδοτικούς οίκους και κινηματικές εκδοτικές ομάδες για την ανάδειξή του είναι ευπρόσδεκτη. Και γίνονται όλο και περισσότερες το τελευταίο διάστημα.

Οι Εκδόσεις στο Περιθώριο είναι μια τέτοια περίπτωση, καθώς εδώ και μερικά χρόνια διερευνούν, αναδεικνύουν και ανθολογούν στιγμές, πρόσωπα, έργα και τέχνες (φωτογραφία, κόμικς, γκράφιτι, μουσική, λογοτεχνία) του ελληνικού underground. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν κυκλοφορήσει από τον συγκεκριμένο οίκο μέσα στο 2025 δύο βιβλία: ένα για το θρυλικό underground περιοδικό Ανοικτή Πόλη (Για τα περάσματα που δεν βρέθηκαν ποτέ – Η ιστορία του περιοδικού Ανοιχτή Πόλη) και το παρόν έργο για ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά συγκροτήματα του ελληνικού underground, τους εμβληματικούς Lost Bodies από την Καλλιθέα.

Πρόκειται για το ντουέτο των Θάνου Κόη και Αντώνη Παπασπύρου, οι οποίοι εισέβαλαν στη μετα-πανκ αθηναϊκή σκηνή το 1988 με δύο κασέτες, Δο Ντίεση και Αναρόφηση Τροφής, παίζοντας ένα πολύ ιδιαίτερο μείγμα σκληρού και γρήγορου πανκ, σατιρικής πολιτικοποιημένης παρλάτας, μελοποιημένης ποίησης και ηλεκτρονικής μουσικής, ένα πρωτόφαντο μουσικό υβρίδιο που έγινε αμέσως αγαπητό από τους θαμώνες του ελληνικού underground. Ακολούθησαν μια ντουζίνα άλμπουμ, συνεργασίες με άλλους καλλιτέχνες του ελληνικού underground, συναυλίες σε όλη την Ελλάδα κι ένα ντοκιμαντέρ για την πρώτη περίοδό τους.

Οι Lost Bodies είναι η επιτομή του ελληνικού underground.

Η μπάντα, η οποία κατά τη διάρκεια των 37 χρόνων που κύλησαν έχει υποστεί αρκετές μεταβολές στη σύνθεσή της, με μόνο αρχικό μέλος της πια τον Θάνο Κόη, είναι ακόμα ενεργή τόσο συναυλιακά όσο και δισκογραφικά, με το πιο πρόσφατο άλμπουμ της (διπλό βινύλιο με 14 καινούργια κομμάτια και τίτλο Hot Stories), που κυκλοφόρησε λίγο πριν εκπνεύσει το 2025.

«Οι Lost Bodies είναι ποίηση, είναι “ζωγραφική”, ο μανιασμένος χορός της νιότης (μας)! Είναι μελωδία, κραυγή, θόρυβος· η εκκωφαντική σιωπή πριν την έκρηξη! Είναι διαμαρτυρία, σάτιρα, οργή, μελαγχολία, άγρια πλάκα! Είναι punk, post punk, post rock, jazz, ambient, electronic, experimental! Μια ανορθογραφία, μια λάθος φάλτσα νότα, μια λοξή ματιά! Οι Lost Bodies είναι η επιτομή του ελληνικού underground» διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του ανά χείρας βιβλίου και, όσοι έχουν ακούσει ή έχουν δει τους Lost Bodies σε κάποια ζωντανή εμφάνισή τους ανά την Ελλάδα, δεν μπορούν παρά να συμφωνήσουν.

Στην παρούσα καλαίσθητη έκδοση έχουν συγκεντρωθεί κείμενα γραμμένα από φίλους και συνοδοιπόρους των Lost Bodies. Το μεγαλύτερο κείμενο του βιβλίου είναι μια πλήρης εργογραφία της μπάντας από τις πρώτες κασέτες, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, μέχρι τις μέρες μας, γραμμένη από τον δημοσιογράφο Θανάση Αντωνίου. Ο ίδιος υπογράφει κείμενα που αναλύουν τον ρόλο, τη θέση και το εκτόπισμα της μπάντας στο στερέωμα του ελληνικού underground, με αναφορές τόσο στις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις της περιόδου όσο και στην πορεία του ανεξάρτητου μουσικού κυκλώματος στην Ελλάδα το οποίο παράγει μπάντες, άλμπουμ, συναυλιακούς χώρους, φεστιβάλ, φανζίνς κ.ά.

Ο ιστορικός Γιάννης Κολοβός σκιαγραφεί με πάθος την προσωπικότητα του Θάνου Κόη, τον οποίο θεωρεί έναν boomer (ο Θάνος Κόης γεννήθηκε το 1958) «που ποτέ δεν αποδέχθηκε τον ρόλο του», ενώ περιγράφει την μπάντα των Lost Bodies (με αρκετά νεότερους μουσικούς να τον συνοδεύουν σε μόνιμη βάση τα τελευταία χρόνια) ως «μια κοινότητα καλλιτεχνών που προσπαθούν να επιβιώσουν από την τέχνη τους χωρίς όμως να κάνουν εκπτώσεις και συμβιβασμούς».

Ο μουσικός Νίκος Βελιώτης, ο οποίος έχει συνεργαστεί κατ’ επανάληψη μαζί τους, θεωρεί ότι οι Lost Bodies «υπηρετούν ένα είδος underground όχι ακραία πειραματικό, κι αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό από τη μελέτη των στίχων και την ακρόαση της μουσικής τους».

Όπως συνηθίζουν οι Εκδόσεις Στο Περιθώριο, στο βιβλίο για την ιστορία των Lost Bodies τα κείμενα συνοδεύονται από μοναδικό φωτογραφικό υλικό (φωτογραφίες των μελών της μπάντας, αφίσες από συναυλίες τους, εξώφυλλα δίσκων και εικαστικές δημιουργίες των μελών), σπουδαία τεκμήρια μιας σχεδόν 40χρονης πορείας, η οποία αποθέωσε την ανεξάρτητη μουσική δημιουργία και τη θαρραλέα καλλιτεχνική ιδιαιτερότητα και πολιτική στάση.

Στο βιβλίο περιλαμβάνονται κείμενα που έχουν γράψει τρίτοι για τους Lost Bodies, καθώς και συνεντεύξεις με καλλιτέχνες που έχουν συνεργαστεί μαζί τους τις τελευταίες δεκαετίες (ενδεικτικά, συμμετέχουν οι: Θανάσης Αντωνίου, Νίκος Βελιώτης, Παυσανίας Καραθανάσης, Γιάννης Κολοβός, Γιάννης Μισουρίδης, Αντώνης Ξαγάς και Μαριάννα Παπαγεωργίου). Η έκδοση συνοδεύεται από CD, στο οποίο περιέχονται επτά συνθέσεις των Lost Bodies συνολικής διάρκειας 35 λεπτών, καθώς και μικρές –εικαστικές– εκπλήξεις που φέρουν τη δημιουργική σφραγίδα του σημαντικού ιδρυτή και φυσικού ηγέτη της μπάντας, του Θάνου Κόη. Tου «Θάνου Lost» για τους φίλους του…

 

Lost Bodies
Στ@ρχίδ#@ μας οι έξυπνοι που πάνε πιο ψηλά…
Συλλογικό έργο
Εκδόσεις στο Περιθώριο
120 σελ.
ISBN 978-618-87280-5-9
Τιμή €13,00

https://diastixo.gr/kritikes/texnes/26126-syllogiko-ergo-lost-bodies

https://diastixo.gr/ 

S. A. Cosby: «Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα»

 

Αλεξία Βλάρα

 

 

Από την πρώτη κιόλας σελίδα, το βιβλίο Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα  σε αιχμαλωτίζει και δεν σε αφήνει μέχρι την τελευταία σελίδα και λέξη. Ο Σ. Α. Κόσμπι ξέρει να χτίζει σασπένς σαν σκηνοθέτης κινηματογραφικής ταινίας, όπου κάθε λεπτομέρεια, κάθε πρόσωπο, κάθε διαλογική ατάκα κινείται με ακρίβεια στον ρυθμό ενός σαρωτικού θρίλερ. Ο πυροβολισμός ενός αγαπητού καθηγητή από έναν νεαρό μαθητή στη μικρή Κομητεία του Χάροντα στη Βιρτζίνια, ως αφετηρία της πλοκής, είναι η πύλη που οδηγεί σε έναν κόσμο βίας, σήψης και μυστικών που δεν φαντάζεται κανείς.

Ο Τάιτους Κράουν, ο πρώτος μαύρος σερίφης της περιοχής και πρώην πράκτορας του FBI, καλείται να ερευνήσει έναν φόνο που δεν είναι απλώς ένα ατομικό έγκλημα, αλλά ένα ξέσπασμα κοινωνικών, φυλετικών και ηθικών εντάσεων. Ο Κόσμπι, περιγράφοντας αυτό το συμβάν, ξετυλίγει ταυτόχρονα ένα πολυεπίπεδο κοινωνικό σύμπαν: από τον θεσμικό ρατσισμό και την πίεση που δέχεται ο Κράουν από τη μαύρη κοινότητα, μέχρι τα κρυμμένα σκοτάδια μιας μικρής κοινωνίας, όπου ισχυρές διασυνδέσεις και μυστικά μπορούν να καλύψουν τα πιο φρικτά εγκλήματα.

Συνδυάζει σασπένς, κοινωνική αιχμηρότητα και κινηματογραφική ένταση, εξερευνώντας τα πιο σκοτεινά βάθη της ανθρώπινης φύσης και κοινωνίας.

Η αφήγηση είναι άμεση και ο ρυθμός της καταιγιστικός – σαν ο αναγνώστης να βλέπει, να ακούει και να νιώθει τη δράση, ενώ οι συνεχείς ανατροπές δεν του αφήνουν περιθώρια χαλάρωσης κι αισθάνεται συνεχώς ότι βρίσκεται στο επίκεντρο της δράσης. Αυτό όμως που κάνει τον Κόσμπι να ξεχωρίζει από τα τυπικά αστυνομικά μυθιστορήματα είναι η βαθιά του σύνδεση με την κοινωνική πραγματικότητα του νότου των ΗΠΑ. Η Βιρτζίνια, η γενέτειρά του, είναι ένας τόπος γεμάτος ιστορικά φαντάσματα: η πρώτη μόνιμη αποικία, οι στρατηγοί της Συνομοσπονδίας, η κληρονομιά του εμφυλίου. Μέσα από τη μυθοπλασία του, ο συγγραφέας θίγει θέματα που ξεπερνούν το προσωπικό έγκλημα: τη διαιώνιση του μίσους, τα ταξικά χάσματα, τον ρατσισμό που διαπερνά τις δομές της κοινωνίας και τα ψυχολογικά τραύματα που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.

Η γραφή του Σ. Α. Κόσμπι είναι ωμή, χωρίς φτιασίδια, και οι χαρακτήρες του πολυδιάστατοι, με αντιφάσεις και βάθος. Το μυθιστόρημά του βυθίζει τον αναγνώστη σε έναν κόσμο όπου η αμαρτία, η βία και η αδικία κληροδοτούνται και επιβιώνουν κάτω από την επιφάνεια ενός υποκριτικού καθωσπρεπισμού. Είναι ένα έργο που αιχμαλωτίζει, σοκάρει και τελικά καθηλώνει τον αναγνώστη, ένα έργο που συνδυάζει σασπένς, κοινωνική αιχμηρότητα και κινηματογραφική ένταση, εξερευνώντας τα πιο σκοτεινά βάθη της ανθρώπινης φύσης και κοινωνίας.

 

Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα
S. A. Cosby
μετάφραση: Σέργιος Τρεχλής
Gutenberg
429 σελ.
ISBN 978-960-01-2657-0
Τιμή €19,00

Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/26145-oi-amartoloi-stazoun-aima

https://diastixo.gr/ 

Terry Eagleton: «Ρεαλισμός»

 

Ανθούλα Δανιήλ

 

  

Ο Τέρι Ίγκλετον είναι διακεκριμένος καθηγητής Αγγλικής Λογοτεχνίας, απόφοιτος και διδάκτωρ του Κέμπριτζ, ενδιαφέρεται για την ιστορία και τη λογοτεχνία της βικτοριανής περιόδου, την αγγλική λογοτεχνία του 20ού αιώνα, τη θεωρία της λογοτεχνίας και την πολιτισμική θεωρία. Έχει διδάξει στα πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Μάντσεστερ κι έχει γράψει 50 βιβλία, στα οποία εκτός από θέματα λογοτεχνίας έχει ασχοληθεί με την πολιτική, ηθική ιδεολογία και θρησκεία. Από τις Εκδόσεις Πεδίο κυκλοφορούν τα βιβλία του: Ιδεολογία: Μια εισαγωγή (μτφρ. Μελέτης Λάμπρου, 2019), Χιούμορ (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, 2021), Πώς να διαβάζουμε λογοτεχνία (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, 2023) και Περί κακού (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, 2024).

Το βιβλίο του Ρεαλισμός: Αντικατοπτρισμοί του πραγματικού στη λογοτεχνία, σε μετάφραση Γιώργου Μαραγκού, περιέχει πέντε κεφάλαια, Σημειώσεις και Ευρετήριο. Ο συγγραφέας εξετάζει τον ρεαλισμό μόνο στη λογοτεχνία, αν και αρκετά από αυτά που γράφει ισχύουν και γενικότερα. Ρεαλισμός λοιπόν είναι να βλέπει κανείς τα πράγμα όπως είναι, να μην επηρεάζεται από τον περίγυρο, να αποδέχεται στωικά την κατάσταση, πράγμα που σημαίνει πως εξισώνει τη φιλοσοφία με τον στωικισμό, και εν τέλει «να στέκεται κάποιος με σταυρωμένα χέρια». Ο ρεαλιστής δηλαδή αναγνωρίζει τα όριά του και είναι αντίθετος του φαντασιόπληκτου και ιδεαλιστή.

Για να αναπτύξει τα επιχειρήματά του δανείζεται έργα από τη λογοτεχνία. Συγκεκριμένα, αρχίζει με την Τζορτζ Έλιοτ και το έργο της Adam Bede, οι άνθρωποι είναι όπως είναι και πρέπει να τους αποδεχτεί κανείς με συγκατάβαση, να τους αγαπά και να τους λυπάται. Ο ρεαλιστής όμως υποστηρίζει το αντίθετο. Οι άνθρωποι πρέπει να αξιοποιήσουν δυνάμεις που έχουν μέσα τους και να μεταμορφωθούν. Ωστόσο, οι εξεγερμένοι φοιτητές στο Παρίσι τον Μάη του 1968 είχαν σαν σύνθημα το: «Soyez realiste: demandez l’imposible» (Να είστε ρεαλιστές: να ζητάτε το αδύνατο).

Στην εποχή του Διαφωτισμού το να είναι κανείς λογικός οδηγεί στον αποκεφαλισμό του βασιλιά. Ορθολογιστικός και ρεαλιστικός μπορεί καμιά φορά, λέει ο Ίγκλετον, να είναι συνώνυμα…

Πραγματικό είναι το πρωτόνιο, το ρίγος στη ράχη, η Ανάσταση του Χριστού, η Μάχη στο Αούστερλιτς, όμως κανείς δεν μπορεί όλα αυτά να τα αναπαραστήσει παρά μόνο με λέξεις. Η πραγματική ζωή είναι γεμάτη γκροτέσκα περιστατικά, όπως το ότι ο Κίσιγκερ που «είχε βομβαρδίσει παράνομα την Καμπότζη» τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης. Επίσης, το γεγονός ότι «οι ιθύνοντες του παγκόσμιου ποδοσφαίρου είναι εδώ και δεκαετίες διεφθαρμένοι ως το κόκαλο». Άλλωστε, οι εποχές αλλάζουν όπως και οι απόψεις και οι άνθρωποι. Οι μεταμοντερνιστές υποστηρίζουν πως «κάθε γνώση εξαρτάται από το πλαίσιο και την Ιστορία».

Ο Ίγκλετον υποστηρίζει ότι τα λογοτεχνικά έργα είναι καθρέφτες μιας εποχής και κοινωνίας, μας δείχνουν αλλά και μας κρύβουν πολλά. «Η τέχνη είναι ελεύθερη μόνο όταν δεν υποδουλώνεται σε κόσμους πέρα από αυτή την ίδια».

Το θέμα έχει πολλές αντανακλάσεις. Ας πούμε ότι η Τρικυμία του Σαίξπηρ και ως προς το περιεχόμενο και ως προς τη γλώσσα είναι μη ρεαλιστικό έργο. Ο αποχαιρετισμός στα όπλα είναι έργο μυθοπλασίας. Ωστόσο, και τα δύο αυτά έργα είναι ρεαλιστικά και με τις δύο έννοιες. Γενικά ο ρεαλισμός είναι ζήτημα αληθοφάνειας.

Τα λογοτεχνικά έργα είναι καθρέφτες μιας εποχής και κοινωνίας, μας δείχνουν αλλά και μας κρύβουν πολλά.

Ο Ρολάν Μπαρτ θεωρεί πως ο μύθος ή η ιδεολογία κάνει τα πράγματα να φαίνονται πιο αθώα απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Η ρεαλιστική γραφή κάθε άλλο παρά ουδέτερη είναι, γεμάτη από τα πιο εξόφθαλμα σημάδια της κατασκευής της. Υπάρχουν συγγραφείς που είναι αντιρεαλιστές στην τέχνη και ριζοσπαστικοί στην πολιτική τους, όπως ο Μπέρτολτ Μπρεχτ ή η Βιρτζίνια Γουλφ, και άλλοι, όπως ο Έζρα Πάουντ, ο Μπόρχες, ο Ναμπόκοφ, που είναι αντιρεαλιστές στη ζωή αλλά συντηρητικοί στην πολιτική.

Ο ρεαλιστικός συγγραφέας «διαπιστώνει πολύ γρήγορα ότι διεξάγεται πάντα μια μάχη ανάμεσα στις απαιτήσεις της λογοτεχνικής μορφής και του ευλογοφανούς περιεχομένου». Η Τζέιν Έιρ θα παντρευτεί τον Ρότσεστερ, αλλά το μυθιστόρημα θα πρέπει πρώτα να σκοτώσει την πρώτη σύζυγό του. Αυτό είναι ένα ευτυχισμένο τέλος. Ο Ναμπόκοφ όμως δεν θέλει ένα τέτοιο τέλος, γιατί «ο ρεαλισμός πρέπει να είναι ζοφερός, αφού έτσι είναι ο κόσμος». Ο Μαξ Βέμπερ υποστηρίζει ότι ο το ρεαλιστικό μυθιστόρημα δείχνει την απομάγευση του κόσμου. Ωστόσο, ο μύθος, το παραμύθι, η μαγεία και το υπερφυσικό δεν εξαφανίζονται έτσι απλά.

Ένα άλλο στοιχείο που θίγει ο Ίγκλετον είναι η καταγωγή του συγγραφέα, ο οποίος μπορεί να συλλάβει την ιδέα ενός ήρωα που ζει μέσα σε πολύ δυσμενείς συνθήκες, όπως φτώχεια, ανεργία, συγκρούσεις εργατικών σωματείων και πολλά άλλα. Ο Χάρντι αφήνει πίσω του τον ρεαλισμό και «καταφεύγει στο βουκολικό δράμα». Ο τόπος είναι τόπος εργασίας, αλλά η Τζέιν Όστεν βλέπει ένα κομμάτι γης, όπου κανείς δεν εργάζεται εκεί και η γη είναι τόπος για περισυλλογή. Ο Χάρντι όμως βλέπει μέσα από τους εργαζόμενους στη γη την ανάπτυξη του καπιταλισμού, τους γαιοκτήμονες και τους μισθωτούς ακτήμονες εργάτες, τεχνίτες, εμπόρους, δασκάλους, μια τάξη στην οποία ανήκε και ο ίδιος, και φυσικά και οι ήρωές του. Ο συγγραφέας βρίσκει τον ρεαλισμό του Χάρντι «νοθευμένο» με παραδοσιακές λογοτεχνικές φόρμες και προσβλέπει σε ένα μέλλον που δεν έχει ακόμα περιγράψει.

Κατά τη βικτοριανή εποχή, η λογοτεχνία έπρεπε να διαπαιδαγωγεί και να ψυχαγωγεί. Η ζοφερότητα θεωρούνταν ιδεολογικά επικίνδυνη, αφού η δυσαρέσκεια φέρνει απείθεια και τάση για εξέγερση, όπως και η αθεΐα. Ο Χάρντι και η Τζορτζ Έλιοτ είναι οι πρώτοι σπουδαίοι μυθιστοριογράφοι που τόλμησαν να δηλώσουν με θάρρος ότι είναι άθεοι. Η σεξουαλικότητα, που δείχνει κυρίως υποταγή, είναι κατακριτέα, γιατί «είναι δύσκολο για μια γυναίκα να προσδιορίσει τα συναισθήματά της σε μια γλώσσα που φτιάχτηκε κυρίως από άντρες για να εκφράζουν τα δικά τους». Όμως έχει αρχίσει η εμφάνιση του φεμινιστικού κινήματος και τα πράγματα αλλάζουν.

Ο συγγραφέας αφιερώνει μεγάλο κεφάλαιο στον Γκέοργκ Λούκατς, κομμουνιστή του οποίου η θεωρία για τον λογοτεχνικό ρεαλισμό οφείλει πολλά στον Χέγκελ, κάτι που δεν άρεσε σε πολλούς υλιστές συναδέλφους του. Στον Σαίξπηρ και στον Μπαλζάκ ο Λούκατς έβρισκε τον συνδυασμό του τυπικού με το ατομικό. Ο ρεαλισμός δεν είναι ζήτημα τεχνικής, αλλά τρόπος που θα ήθελε να αναπαρίσταται ο κόσμος, όπως το βλέπουμε στον Σταντάλ και τον Τόμας Μαν. Με τον μοντερνισμό, η λογοτεχνία «απέκτησε νοσηρή εμμονή με το αποκλίνον και ψυχοπαθές».

Ο Τέρι Ίγκλετον κλείνει το εξαιρετικό βιβλίο του με την ευχή ο ρεαλισμός –μυθοπλασία, ντοκιμαντέρ, ρεπορτάζ– «να μας προσφέρει έναν γνωσιακό χάρτη και να το κάνει με πιο ευχάριστο τρόπο απ’ ό,τι οι περισσότερες άλλες μορφές παγκόσμιας γνώσης».

Εξώφυλλο «ρεαλιστικό» και μετάφραση ευχάριστη στον αναγνώστη.

 

Ρεαλισμός
Αντικατοπτρισμοί του πραγματικού στη λογοτεχνία
Terry Eagleton
μετάφραση: Γιώργος Μαραγκός
Πεδίο
224 σελ.
ISBN 978-618-249-024-2
Τιμή €15,90

Η Ανθούλα Δανιήλ είναι δρ Φιλολογίας, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών και μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/26127-realismos

https://diastixo.gr/ 

Βασιλική Νίκα: «Μιλώντας στους μεγάλους για τα βιβλία των μικρών»

 

Κατερίνα Ζαμαρία

 

  

«Πώς θα κάνουμε τα παιδιά να αγαπήσουν την ανάγνωση; Δεν τους αρέσει να διαβάζουν βιβλία. Προτιμούν το τάμπλετ, τι μπορούμε να κάνουμε;» Σε αυτές τις τόσο συχνά επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις (γονέων, εκπαιδευτικών, ανθρώπων που ασχολούνται με παιδιά) έρχεται να δώσει απάντηση το βιβλίο της Βασιλικής Νίκα Μιλώντας στους μεγάλους για τα βιβλία των μικρών, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Η συγγραφέας ξεκινά με μια αναλογία. Όπως ακριβώς ένας γονιός ή φροντιστής βρίσκει και εφαρμόζει τρόπους, προκειμένου να πείσει ένα παιδί να φάει το φαγητό του, έτσι πρέπει να αναζητήσει τρόπους ώστε να διασφαλίσει και πνευματική τροφή στο παιδί του. Ταυτόχρονα, μέσα από τη διαδικασία της συνανάγνωσης χτίζεται ένας διά βίου δεσμός γονιού-παιδιού, καθώς μετατρέπεται σε μια κοινή εμπειρία, μια συναρπαστική παύση από την πίεση της καθημερινότητας. Σε όλο το βιβλίο δίνεται έμφαση στη συντροφικότητα του ενήλικα με το παιδί. Η διαδικασία αυτή υπερβαίνει την επιλογή και την ανάγνωση ενός βιβλίου. Είναι μια αφορμή και μια ευκαιρία να δημιουργηθεί μια σχέση που τρέφεται από τον μεταξύ τους διάλογο, την ανταλλαγή απόψεων και κοινών συναισθημάτων.

Με σπουδές στα παιδαγωγικά και ανάλογη εμπειρία της στην τάξη, διδάκτωρ Κοινωνικής Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, διδάσκουσα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ, συγγραφέας πολλών εκπαιδευτικών βιβλίων, ενώ παράλληλα διευθύνει και τις λογοτεχνικές σειρές «Χωρίς σωσίβιο» και «Στα βαθιά», που κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Πατάκη, διοργανώτρια πολλών δράσεων φιλαναγνωσίας, η Βασιλική Νίκα γνωρίζει καλά τον χώρο του βιβλίου για παιδιά.

Είναι σκόπιμο, ωστόσο, να ξεκαθαριστεί εξαρχής ότι το εν λόγω βιβλίο δεν αποτελεί ένα «συνταγολόγιο» που απαντά στα –τόσο συχνά– ερωτήματα κάποιων που θεωρούν ότι το βιβλίο έχει χρηστικό και διδακτικό χαρακτήρα. Η Νίκα έγραψε ένα ευσύνοπτο δοκίμιο, που απευθύνεται στο ευρύ κοινό και που εστιάζει στο πώς θα ανακαλύψετε τρόπους για να ενσωματώσετε την ανάγνωση στην καθημερινή σας ζωή με τα παιδιά όχι ως υποχρέωση, αλλά ως χαρά και απόλαυση. Ένα βιβλίο για όσους πιστεύουν πως η επαφή με τη λογοτεχνία μπορεί να αλλάξει τη ζωή ενός παιδιού. Χάρη στις μόλις 112 σελίδες, γραμμένο με τρόπο απλό, είναι ένα βιβλίο προσιτό, ακόμα και για αναγνώστες που δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία με παιδαγωγικά ή λογοτεχνικά δοκίμια.

Εστιάζει στο πώς θα ανακαλύψετε τρόπους για να ενσωματώσετε την ανάγνωση στην καθημερινή σας ζωή με τα παιδιά όχι ως υποχρέωση, αλλά ως χαρά και απόλαυση.

Δομημένο σε μικρά κεφάλαια-ενότητες με κριτήριο την ηλικία των παιδιών (0-4, 5-8, 9-12, 13-16), παρουσιάζει τις διαφορετικές αναγνωστικές ανάγκες των παιδιών, καθώς και το πώς αυτές μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω των βιβλίων. Εκείνο που πρέπει να τονιστεί, δεδομένου ότι αποτελεί ιδιαίτερο στοιχείο του βιβλίου, είναι το γεγονός ότι σε κάθε κεφάλαιο ενσωματώνονται παραθέματα από δημοσιευμένα κείμενα καθηγητών παιδικής λογοτεχνίας ή ερευνητών, μαρτυρίες γονέων σχετικά με την αναγνωστική συμπεριφορά των παιδιών τους, καθώς και εκπαιδευτικών που μεταφέρουν τις δικές τους εμπειρίες, προσδίδοντας έτσι στο κείμενο τη ρεαλιστική εκείνη πτυχή που το κάνει ακόμα πιο πειστικό. Στο τέλος κάθε κεφαλαίου υπάρχει μια σύντομη λίστα (με τον χαρακτηριστικό τίτλο: Μμμ… καλή ιδέα! / Ουπς… όχι και τόσο καλή ιδέα!), που δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να επανέρχεται διαρκώς στα βασικά σημεία, εν είδει επανάληψης.

Και θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στα Comic Strips του Τόμεκ Γιοβάνη (τα οποία είχαν πρωτοδημοσιευτεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των Εκδόσεων Πατάκη). Το καθένα από αυτά, διαβασμένο είτε στο πλαίσιο του κειμένου είτε μεμονωμένα, αποτελεί ένα ευφάνταστο μικροανάγνωσμα, που συμπληρώνει ή προεκτείνει όσα η συγγραφέας υποστηρίζει.

Δύο είναι οι βασικές αρχές που διατρέχουν ολόκληρο το βιβλίο και που επαναλαμβάνονται διαρκώς, άσχετα με το σε ποια ηλικία αναφέρεται. Η πρώτη αφορά την αντίληψη ότι το διάβασμα είναι απόλαυση, γι’ αυτό και δεν πρέπει να συνδέεται με καμιά χρησιμοθηρική στοχοθεσία. Επισημαίνεται ότι πρέπει να είναι ξεκάθαρο στους γονείς, που έχουν παιδιά σχολικής ηλικίας –και όχι μόνον–, πως το διάβασμα για το σχολείο δεν είναι το ίδιο με το διάβασμα για απόλαυση. Όπως χαρακτηριστικά γράφει: «για να προτιμήσει ένα παιδί να πάρει ένα βιβλίο και να διαβάσει περνώντας καλά, θα πρέπει να έχει καταγραφεί στη συνείδησή του ως μια ευχάριστη δραστηριότητα που αξίζει να έχει χώρο στη ζωή και την καθημερινότητά του».

Η δεύτερη βασική αρχή που επισημαίνεται εμφατικά αφορά τον καθοριστικό ρόλο των γονιών στη διαμόρφωση αναγνωστικής κουλτούρας στα παιδιά. Ο γονιός πρέπει να λειτουργεί ως διαρκές πρότυπο, ακόμα και σε περιόδους όπου τα παιδιά φαίνεται να διακόπτουν τη σχέση τους με το βιβλίο (όπως, για παράδειγμα, στην εφηβεία). Η συγγραφέας τονίζει τη σημασία τού να έχει το παιδί πρόσβαση στο βιβλίο, από τη βρεφική κιόλας ηλικία. Οι πρώτες βιβλιοθήκες –με ένα ή δύο βιβλία το πολύ– πρέπει να είναι διαθέσιμες παντού: στο μπάνιο, στο πάτωμα, δίπλα στο ριλάξ, μέσα στη βρεφική τσάντα της βόλτας. Γι’ αυτό, ΠΧΒ! Αυτό είναι το σύνθημα που δημιουργεί και που, μακάρι, να ακουστεί παντού: «Πουθενά Χωρίς Βιβλίο». Δεν έχει σημασία το είδος του βιβλίου, μας λέει, απενοχοποιώντας έτσι τις επιλογές των παιδιών που συχνά διαφοροποιούνται από τις προσδοκίες των γονιών. Δεν έχει σημασία αν κερδίζουν την προσοχή των παιδιών, που γεννήθηκαν μέσα στις οθόνες, τα ebooks και τα audiobooks. Ούτε έχει σημασία το πόση ώρα θα αφιερώσει ένα παιδί στην ανάγνωση. «Διαβάζοντας έρχεται η όρεξη», υποστηρίζει.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο κεφάλαιο «Ο καιρός της επανάστασης», που αφορά την αναγνωστική ανταπόκριση –ή μάλλον τη μη αναταπόκριση– των νεαρών ατόμων 13-16 ετών, την πιο «δύσκολη» ίσως αναγνωστική ομάδα. Είναι η ηλικία όπου η σχέση των ατόμων με την ανάγνωση όχι μόνο διαρρηγνύεται, αλλά αμφισβητείται και υποκαθίσταται από άλλες επιλογές. Ξεχωρίζω το εν λόγω κεφάλαιο για τη βαθιά κατανόηση με την οποία αντιμετωπίζει τους εφήβους και τη βεβαρημένη καθημερινότητα με την οποία έρχονται αντιμέτωποι. Αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα αυτής της ηλικιακής φάσης και υπογραμμίζει το ότι οι έφηβοι αναζητούν αναγνώσματα που συνάδουν με την επαναστατικότητα αλλά και τις αναζητήσεις αυτής της ηλικίας (παρατήρηση που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από όσους προτείνουν ή γράφουν βιβλία για εφήβους). Ακριβώς γι’ αυτό αποτελεί στοίχημα το να κερδηθούν αυτοί οι αναγνώστες, καθώς η ανάγνωση καλείται να υποστηρίξει μια κρίσιμη ηλικιακή περίοδο. Για τη Βασιλική Νίκα η εφηβεία, ως ένα βήμα πριν από την ενηλικίωση, συνιστά μια εποχή όχι «προβλήματος» αλλά ευκαιρίας να δούμε τη λογοτεχνία ως χώρο ελευθερίας, προβληματισμού και δημιουργικής συνύπαρξης μεταξύ ενηλίκων και νέων.

Το Μιλώντας στους μεγάλους για τα βιβλία των μικρών έρχεται να γίνει μέρος μιας «τριλογίας»: μαζί με το βιβλίο του Μακ Μπαρνέτ Η μυστική πύλη  και την αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου της Μαρί Μποναφέ Τα βιβλία κάνουν καλό στα μωρά (βιβλία που έχει μεταφράσει και επιμεληθεί η Νίκα), έρχονται να καλύψουν το κενό στο καίριο ερώτημα του πώς διαμορφώνεται η αναγνωστική κουλτούρα των παιδιών.

Για το τέλος κρατώ την, καίριας σημασίας, επισήμανση της συγγραφέως: «Η φιλαναγνωσία είναι ένα στοίχημα που κερδίζεται. Είναι όμως ένας αγώνας μαραθώνιος και όχι ταχύτητας. Απαιτεί υπομονή, ανοιχτό μυαλό, αναγνώριση της αξίας των αποτελεσμάτων που προσφέρει η ανάγνωση και σταθερή, διαρκή προσπάθεια».

 

Μιλώντας στους μεγάλους για τα βιβλία των μικρών
Πώς να διαλέγουμε και να διαβάζουμε παιδικά βιβλία
Βασιλική Νίκα
Εκδόσεις Πατάκη
112 σελ.
ISBN 978-618-07-1346-6
Τιμή €8,80

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/26144-milontas-stous-megalous-gia-vivlia

https://diastixo.gr/ 

Iida Turpeinen: συνέντευξη στον Χρήστο Ιωάννου

 

Χρήστος Ιωάννου

 

  

Η Ίντα Τουρπέινεν γεννήθηκε το 1987 στο Ελσίνκι. Ως συγγραφέας, αντλεί έμπνευση από τις λογοτεχνικές δυνατότητες της επιστημονικής έρευνας και τα παράξενα συμβάντα της ιστορίας της επιστήμης. Το 2014 κέρδισε τον Διαγωνισμό Νέων Συγγραφέων J. H. Erkko για διηγήματα που εξερευνούν τη σχέση μεταξύ ανθρώπου και φύσης. Το πρώτο της μυθιστόρημα, Έμβια όντα, πήρε το Βραβείο Helsingin Sanomat και ήταν υποψήφιο για τα Βραβεία Finlandia και Torch-Bearer, έχει αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές και μεταφράζεται σε περισσότερες από 20 γλώσσες. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίκαρος, σε μετάφραση της Βίκυς Αλυσσανδράκη. Η συγγραφέας βρέθηκε στην Ελλάδα με αφορμή το πρόγραμμα «Συγγραφείς του κόσμου ταξιδεύουν στο Μέγαρο» του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης και είχαμε την ευκαιρία για την ακόλουθη συνέντευξη εκ του σύνεγγυς μαζί της.

Πώς προέκυψε η ιδέα για αυτό το βιβλίο; Ποια ήταν η αρχική σπίθα;

Για πολύ καιρό ονειρευόμουν να γράψω ένα μυθιστόρημα για τη σχέση μας με τη φύση μέσα από το πρίσμα της ιστορίας της επιστήμης. Πίστευα ότι θα ήταν ένας ενδιαφέρων τρόπος να καταλάβουμε γιατί βρισκόμαστε σήμερα εδώ που βρισκόμαστε. Όμως το θέμα ήταν τόσο τεράστιο, που δεν ήξερα από πού να αρχίσω. Βρήκα το σημείο εκκίνησής μου εντελώς τυχαία. Το 2016, επισκέφτηκα το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Ελσίνκι για να δω μια έκθεση τέχνης. Έπειτα, κατέβηκα στον χώρο με τη συλλογή οστών. Σε μια γωνία είδα έναν πολύ παράξενο σκελετό – ένα μεγάλο, ογκώδες ζώο που δεν μπορούσα να αναγνωρίσω. Σκέφτηκα: «Τι στο καλό είναι;» Διάβασα την πινακίδα και έμαθα ότι ήταν η θαλάσσια αγελάδα του Στέλερ, ένα ζώο που εξαφανίστηκε μόλις 27 χρόνια μετά την ανακάλυψή του από την επιστήμη. Σήμερα υπάρχουν μόνο δύο έως τέσσερις πλήρεις σκελετοί. Αυτές οι λιγοστές πληροφορίες μού δημιούργησαν πάμπολλες απορίες. Έτρεξα κατευθείαν στην Εθνική Βιβλιοθήκη και άρχισα να ερευνώ. Σύντομα κατάλαβα ότι αυτή ήταν η ιστορία που έψαχνα. Μου επέτρεπε να εξερευνήσω όλα όσα ήθελα να μελετήσω. Ήξερα όμως ότι θα απαιτούσε εκτενή έρευνα. Τελικά, χρειάστηκαν επτά χρόνια για να ολοκληρωθεί.

Πώς αποφασίσατε την αφηγηματική οπτική της ιστορίας σας;

Στην αρχή δεν είχα έτοιμη ιστορία. Είχα μόνο δύο βασικά ερωτήματα: Τι συνέβη σε αυτά τα 27 χρόνια; Και πώς κατέληξε ο σκελετός στο Ελσίνκι; Αυτά τα ερωτήματα έγιναν το θεμέλιο των δύο πρώτων μερών του βιβλίου. Αργότερα ένιωσα ότι χρειαζόμουν έναν επίλογο για όσα συνέβησαν μετά την άφιξη του σκελετού στο Ελσίνκι. Αυτό με οδήγησε στα αρχεία των μουσείων και σε συνεντεύξεις, που άνοιξαν ολότελα νέες πτυχές της ιστορίας.

Οι γυναίκες φαίνονται συχνά απούσες από την ιστορία της επιστήμης. Ήταν αυτό σημαντικό για εσάς;

Πάρα πολύ. Όταν διαβάζω μυθιστορήματα για την ιστορία της επιστήμης, οι γυναίκες συχνά είναι αόρατες. Είναι κάτι φοβερά απογοητευτικό. Όταν άρχισα να γράφω, έθεσα συνειδητά ως στόχο να βρω τις γυναίκες που συνδέονταν με αυτή την ιστορία. Μόλις άρχισα να ψάχνω, τις βρήκα παντού. Η παρουσία τους έκανε το βιβλίο πολύ πιο πλούσιο και ρεαλιστικό.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στη μετατροπή επιστημονικού υλικού σε λογοτεχνία;

Η εκμάθηση της επιστήμης ήταν απόλαυση. Μου άρεσε να συνεργάζομαι με επιστήμονες και να έχω ειδικούς να ελέγχουν τη δουλειά μου. Το πιο δύσκολο ήταν η διαμόρφωση του υλικού. Είχα στη διάθεσή μου πολλή έρευνα, πολλές ιστορίες και πολλές οπτικές. Το να αποφασίσω τι θα συμπεριλάβω και τι θα αφήσω έξω ήταν πολύ δύσκολο. Αλλιώς, το βιβλίο θα είχε χίλιες σελίδες.

Η πεποίθηση ότι η φύση υπάρχει για ανθρώπινη χρήση είναι ακόμα βαθιά ριζωμένη στον πολιτισμό μας.

Πώς προσεγγίσατε τα ηθικά ζητήματα όταν γράφατε για πραγματικά πρόσωπα;

Ένιωθα μεγάλη ευθύνη. Χρησιμοποίησα όσα οι ίδιοι είχαν επιλέξει να μοιραστούν σε ημερολόγια και επιστολές, αλλά απέφυγα να εισβάλω στην ιδιωτική τους ζωή. Πάντα προσπαθούσα να φανταστώ με τι θα ένιωθε άνετα κάθε άνθρωπος να αφηγηθώ.

Το βιβλίο σας ασχολείται με την εξαφάνιση, τη μνήμη και την ανθρώπινη ευθύνη. Ποιο είναι πιο επείγον σήμερα;

Η μνήμη είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ενώ έγραφα, ήθελα να δείξω ότι η θαλάσσια αγελάδα ήταν μέρος μιας μακράς αλυσίδας εξαφανίσεων που προκάλεσε ο άνθρωπος. Αν δεν θυμόμαστε τι έχει χαθεί, πώς μπορούμε να αλλάξουμε; Τιμούμε τους πολέμους, αλλά σπάνια τα χαμένα είδη. Αυτό είναι ένα τεράστιο κενό στη συλλογική μας μνήμη.

Πιστεύετε ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά έχει αλλάξει με τον χρόνο;

Ναι και όχι. Σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα απ’ ό,τι οι άνθρωποι τον 18ο αιώνα. Ωστόσο, η πεποίθηση ότι η φύση υπάρχει για ανθρώπινη χρήση είναι ακόμα βαθιά ριζωμένη στον πολιτισμό μας. Ζούμε με ένα είδος γνωστικής ασυμφωνίας: ξέρουμε καλύτερα, αλλά συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να μην ξέρουμε.

Πότε ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για τη φύση;

Όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, με γοήτευαν τα ζώα. Ως παιδί, θυμόμουν κάθε κατοικίδιο στην πολυκατοικία μου, αλλά όχι τους ανθρώπους. Η πρώτη μου δουλειά ήταν να βοηθάω ερευνητές να συλλέγουν δείγματα και να μετρούν πουλιά. Αυτή η εμπειρία με διαμόρφωσε βαθιά και έκανε δύσκολη την επιλογή ανάμεσα στην επιστήμη και τη λογοτεχνία. Τώρα έχω βρει έναν τρόπο να συνδυάζω και τα δύο. Εργάζομαι μάλιστα στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας ως συγγραφέας. Νιώθω πως έχω στη διάθεσή μου ό,τι καλύτερο και από τους δύο κόσμους. Όπου κι αν μετακομίσω, χρειάζομαι δύο πράγματα: μια βιβλιοθήκη και ένα δάσος. Αν τα έχω αυτά, είμαι ευτυχισμένη.

Πώς επηρέασε η συγγραφή αυτού του βιβλίου τη σχέση σας με τη φύση;

Συνειδητοποίησα ότι πολλές από τις επιβλαβείς μας στάσεις είναι πολιτισμικές. Και αν είναι πολιτισμικές, μπορούν να αλλάξουν. Έχουμε μεταμορφώσει την κοινωνία και στο παρελθόν, άρα μπορούμε να το ξανακάνουμε.

Πώς ελπίζατε να νιώθουν οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες, όταν τελειώσουν το βιβλίο;

Ελπίζω να αναλογιστούν τη σχέση τους με τη φύση και να δουν τον εαυτό τους ως μέρος μιας μακράς ιστορικής συνέχειας. Δεν ήθελα να κάνω κήρυγμα. Ήθελα να καταλάβω γιατί οι άνθρωποι έκαναν τις επιλογές που έκαναν και να αφήσω τους αναγνώστες να αποφασίσουν μόνοι τους.

Πώς ήταν η υποδοχή του βιβλίου;

Εντελώς απροσδόκητη. Δεν περίμενα ότι θα αποσπούσα ιδιαίτερη προσοχή. Μου έλεγαν ότι θα το διάβαζαν μόνο λίγοι αναγνώστες. Η διεθνής του επιτυχία ήταν συγκλονιστική. Νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι σκέφτονται πλέον αυτά τα ζητήματα, γι’ αυτό και συνδέθηκαν μαζί του.

Πώς αντιμετωπίζετε την κριτική;

Προσπαθώ να μη διαβάζω τα πάντα. Οι περισσότερες κριτικές ήταν θετικές, αλλά ένας Γερμανός κριτικός είπε ότι οι ιστορίες των γυναικών ήταν άσχετες. Κατά κάποιον τρόπο, χάρηκα, γιατί έδειξε ότι τέτοιες αντιλήψεις εξακολουθούν να υπάρχουν. Απέδειξε γιατί αυτές οι ιστορίες έχουν σημασία.

Έχει επηρεάσει αυτή η επιτυχία τη δουλειά σας στο δεύτερο μυθιστόρημα;

Ναι. Είναι πιο δύσκολο να μη σκέφτεσαι τις προσδοκίες των άλλων. Στόχος μου είναι να δουλέψω ξανά ελεύθερα, να ακολουθήσω το ένστικτό μου χωρίς να ανησυχώ για την αποδοχή. Δεν περίμενα ποτέ ότι η ιστορία της θαλάσσιας αγελάδας θα γινόταν δημοφιλής. Απλώς ακολούθησα αυτό που με ενδιέφερε.

Μπορείτε να μας πείτε κάτι για το επόμενο βιβλίο σας;

Βασίζεται σε μία από τις πιο παράξενες επιστημονικές απάτες του 19ου αιώνα: Οι άνθρωποι πίστεψαν ότι η επικοινωνία μπορούσε να γίνει μέσω ζωντανών σαλιγκαριών με τη βοήθεια του ζωικού μαγνητισμού. Σοβαρές εφημερίδες το ανέφεραν και η ιδέα έλαβε κρατική χρηματοδότηση. Ήταν μια ξεκάθαρη απάτη, που θέτει ερωτήματα για την εμπιστοσύνη, τη γνώση, τα μέσα ενημέρωσης και την αφήγηση. Έπειτα από επτά χρόνια γραφής για την εξαφάνιση της θαλάσσιας αγελάδας, αυτό μοιάζει αναζωογονητικό.

Τι θα θέλατε να πείτε στο ελληνικό κοινό;

Διαβάστε βιβλία, χαρείτε τη ζωή και σεβαστείτε τα πλάσματα γύρω σας. Ακόμα και στις πόλεις, η φύση είναι παντού. Γνωρίστε τα πουλιά, τα έντομα και τα ζώα γύρω σας. Υπάρχει τόση ομορφιά ολόγυρα! Αυτό μου δίνει μεγάλη χαρά και ελπίζω να τη βρουν κι άλλοι.

 

Έμβια όντα
Iida Turpeinen
μετάφραση: Βίκυ Αλυσσανδράκη
Ίκαρος
328 σελ.
ISBN 978-960-572-772-7
Τιμή €17,70

O Χρήστος Ιωάννου είναι δημοσιογράφος

https://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/26140-iida-turpeinen

https://diastixo.gr/ 

Η όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» του Παναγιώτη Καρούσου στον Πολιτιστικό Χώρο «Μάνος Λοΐζος»

 

Ο Όμιλος για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων και ο Δ.Ο. International Action Art παρουσιάζουν την Όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» του διεθνούς φήμης μουσικοσυνθέτη Παναγιώτη Καρούσου βασισμένη στην ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου.

Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, στον Πολιτιστικό Χώρο «Μάνος Λοΐζος» ώρα 19:00, Θηβών 243, Νίκαια. Στα πλαίσια του Διεθνές Φεστιβάλ Πολιτισμού «5 Ηπείρων», Ελεύθερη είσοδος

Χαιρετισμός: Ιωάννης Μαρωνίτης, Πρόεδρος του Ομίλου για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων και Γενικός Πρόεδρος του International Action Art

Πρωταγωνιστούν:

Προμηθέας: Βασίλης Δημητρακάκης, Γιάννης Δάρρειος

Ιώ: Ειρήνη Κώνστα

Ωκεανίδα: Ρέα Βουδούρη

Κράτος/Ερμής: Αθανάσιος Λιάνος

Ήφαιστος/Ωκεανός: Γιάννος Κοτζιάς

Κορυφαία: Νάντια Καραγιάννη

Βία/Θεά Αθηνά: Βαρβάρα Κυρίτση

Δίας: Κώστας Βενετσάνος

Ήρα: Ελένη Γκόγκου

Νύμφη/Αμφιτρίτη: Μαρία Γρηγορίου

Χορωδία και Τμήμα Αρχαίας Όρχησης του Πανηπειρωτικού Συνδέσμου Ελευσίνας. Πρόεδρος: Ελένη Γκόγκου

Πιάνο: Χριστιάνα Μάνου

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Παναγιώτης Καρούσος

 

Η όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» του Παναγιώτη Καρούσου στο Δημοτικό Θέατρο Καλλιθέας

 

Η όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» του Παναγιώτη Καρούσου θα παρουσιαστεί υπό την αιγίδα του Ομίλου UNESCO Τεχνών, Λόγου και Επιστημών Ελλάδος τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 20:00, στο Δημοτικό Θέατρο Καλλιθέας, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.                 

Χαιρετισμός: Διακοβασίλη Νίνα, Πρόεδρος του Ομίλου UNESCO Τεχνών, Λόγου και Επιστημών Ελλάδος

Όπερα Προμηθέας Δεσμώτης του Παναγιώτη Καρούσου βασισμένη στην ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου

Πρωταγωνιστούν:

Προμηθέας: Βασίλης Δημητρακάκης

Ιώ: Ειρήνη Κώνστα

Ωκεανίδα: Ρέα Βουδούρη

Ερμής: Αθανάσιος Λιάνος

Ήφαιστος/Ωκεανός: Γιάννος Κοτζιάς

Αμφιτρίτη: Νίνα Διακοβασίλη

Κορυφαία: Νάντια Καραγιάννη

Βία/Θεά Αθηνά: Βαρβάρα Κυρίτση

Δίας: Κώστας Βενετσάνος

Κράτος: Γιάννης Δάρρειος

Ήρα: Ελένη Γκόγκου

Νύμφη: Μαρία Γρηγορίου

Χορωδία και Τμήμα Αρχαίας Όρχησης του Πανηπειρωτικού Συνδέσμου Ελευσίνας. Πρόεδρος: Ελένη Γκόγκου

Πιάνο: Χριστιάνα Μάνου

Φωτισμοί: Λουκάς Γεωργιάδης
Καλλιτεχνική επιμέλεια: Παναγιώτης Καρούσος

Ιστορικό του έργου:

Ο Προμηθέας πρωτοπαρουσιάστηκε στο Μόντρεαλ του Καναδά, στο Place des Arts, και παιζόταν κατά διαστήματα στα Γαλλικά μέχρι το 2006 σε μετάφραση Jacques Bouchard (ακαδημαϊκός και διευθυντής του Κέντρου Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ). Το έργο είναι βασισμένο στην ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου «Προμηθέας Δεσμώτης» σε μετάφραση Γρυπάρη. Το 2008 ανέβηκε στην Νέα Υόρκη και στην Ουάσινγκτον των ΗΠΑ υπό την διεύθυνση του μαέστρου Grant Gilman με σολίστες από την όπερα της Νέας Υόρκης. Στην Ελλάδα ο Προμηθέας ανέβηκε στα Δημοτικά Θέατρα του Χολαργού, Κορινθίων, Χαλκίδας, Σαλαμίνας, Καλλιθέας, Αργοστολίου, Ιθάκης, στην αίθουσα συναυλιών Παρνασσός, στην Παλαιά Βουλή, στο Θέατρο Βεάκειο, στον Πολυχώρο του Δήμου Αθηναίων, στο Θέατρο της Αρχαίας Μεσσήνης, στην Αρχαία Αγορά, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, και στις Φυλακές Σωκράτους, Λόφος Μουσών (Φιλοπάππου). Το Μάρτη του 2014 η όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» με πρωταγωνιστή τον Βασίλη Ασημακόπουλο παρουσιάστηκε στο Queens’ Mamie Fay Auditorium και στον ΟΗΕ στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στο Μανχάταν εκπροσωπώντας την Ελλάδα στην UNESCO, και διακρίθηκε ανάμεσα σε 80 χώρες. Υπό την διεύθυνση του μαέστρου Ελευθέριου Καλκάνη παρουσιάστηκε στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ και στην Αίθουσα Συναυλιών «Παρνασσός». Το 2016 παρουσιάστηκε στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στο Παρίσι (Αμφιθέατρο Richelieu της Σορβόννης) με πρωταγωνιστές τους: Βασίλης Ασημακόπουλος, Ειρήνη Κώνστα, Βανέσσα Καλκάνη, Κασσάνδρα Δημοπούλου, Φίλιππος Μοδινός, και Βικτωρία-Φιοράλμπα Κιαζίμη στο πιάνο, και το 2017 στην Εθνική Όπερα της Σόφιας (Sofia National Opera and Ballet). Επίσης η όπερα παρουσιάστηκε για σειρά ετών στα σχολεία με ένα εγκεκριμένο πρόγραμμα του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.), του Υπουργείου Παιδείας, για την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με εισαγωγικό σεμινάριο "Η προσωδία ως συνδετικός κρίκος της όπερας με την αρχαία ελληνική τραγωδία". Πρόσφατα 2024, η όπερα παρουσιάστηκε σε σειρά 10 παραστάσεων στα Αγγλικά με κοστούμια από το Theatre of the NO, το πρώτο αγγλόφωνο θέατρο της Αθήνας.  Την Δευτέρα 23 Σεπτεμβρίου 2024, ο Όμιλος για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων σε συνεργασία με το Λυρικό Θέατρο Κρήτης (ΛΥΘΕΚ) και τη στήριξη του Δ.Ο. International Action Art παρουσίασαν με μεγάλη επιτυχία την όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Συμμετείχαν οι λυρικοί καλλιτέχνες: Μαρία Κόκκα, (υψίφωνος – πρωταγωνίστρια της Εθνικής Λυρικής Σκηνής), Μάνος Χριστοφακάκης (βαθύφωνος – Καλλιτεχνικός διευθυντής του ΛΥΘΕΚ), Ρέα Βουδούρη (σοπράνο),  Νίκος Κοτζιάς (βιολοντσέλο), Αντώνης Γιαμβριάς (φλάουτο), Mélisande Sinsoulier (πιάνο), και Παναγιώτης Καρούσος (συνθέτης).

Το 2026 στις 7  Μαΐου, η όπερα παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα «Γιάννης Μαρίνος» της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» και ο συνθέτης βραβεύτηκε από τον διάσημο κινηματογραφικό σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή. Συμμετείχαν:  Προμηθέας: Βασίλης Δημητρακάκης, Ιώ: Ειρήνη Κώνστα, Ωκεανίδα: Ρέα Βουδούρη, Ωκεανός-Ερμής: Αθανάσιος Λιάνος, Αμφιτρίτη/Κορυφαία: Νάντια Καραγιάννη, Δίας: Κώστας Βενετσάνος, Ήφαιστος/Προμηθέας: Βασίλης Βασιλείου, ηθοποιός, Βία/Θεά Αθηνά: Βαρβάρα Κυρίτση, ηθοποιός, Κράτος/Ερμής: Δημήτρης Πρωτογεράκης, ηθοποιός, Ήρα: Μαρίνα Κουρουνιώτη, ηθοποιός, Μουσική διεύθυνση: Harry Giann, πιάνο, Καλλιτεχνική επιμέλεια: Παναγιώτης Καρούσος.