Full Moon Film Marathon

 

Το βράδυ της πανσελήνου του Αυγούστου, ένας σινε-μαραθώνιος αφιερωμένος στον Stanley Kubrick.

Την Παρασκευή 28 Αυγούστου, κάτω από το φως της Πανσελήνου του Οξύρρυγχου, το Full Moon Film Marathon επιστρέφει στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) και αποτίνει κινηματογραφικό φόρο τιμής στον Stanley Kubrick, έναν από τους σπουδαιότερους δημιουργούς στην ιστορία του σινεμά που παραμένει, ταυτόχρονα, κλασικός και απόλυτα σύγχρονος.

Τελειομανής, οραματιστής και βαθιά επιδραστικός, ο Stanley Kubrick διαμόρφωσε όσο λίγοι τη γλώσσα του σύγχρονου κινηματογράφου, σκηνοθετώντας ταινίες που παραμένουν διαχρονικές, προκλητικές και απόλυτα αναγνωρίσιμες. Με αισθητική τόλμη και φιλοσοφικό βάθος, το έργο του συνεχίζει να εμπνέει γενιές δημιουργών και κατέχει μια ξεχωριστή θέση τόσο στην ιστορία του κινηματογράφου όσο και στη σύγχρονη pop κουλτούρα.

Αναλυτικά, το πρόγραμμα προβολών έχει ως εξής:

Σινε-μαραθώνιος με ταινίες του Stanley Kubrick
Ξέφωτο, Πάρκο Σταύρος Νιάρχος
Είσοδος ελεύθερη

21.00
S.O.S. Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα / Dr. Strangelove (1964)

Μία από τις καλύτερες μαύρες κωμωδίες στην ιστορία του κινηματογράφου, το S.O.S. Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα εξερευνά τους παραλογισμούς του Ψυχρού Πολέμου και της πυρηνικής απειλής. Όταν ένας Αμερικανός στρατηγός δίνει εντολή για πυρηνική επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία των δύο υπερδυνάμεων προσπαθεί απεγνωσμένα να αποτρέψει μια παγκόσμια καταστροφή. Με καυστικό χιούμορ, ευφυείς διαλόγους και την αξεπέραστη ερμηνεία του Peter Sellers σε τριπλό ρόλο, o Kubrick δημιουργεί μια διαχρονική αλληγορία για την εξουσία, την ανθρώπινη αδυναμία και τον κίνδυνο που γεννά η ανεξέλεγκτη τεχνολογία.

22.45
2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος / 2001: A Space Odyssey (1968)

Ορόσημο της επιστημονικής φαντασίας, το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος αποτελεί ένα συναρπαστικό κινηματογραφικό ταξίδι στην εξέλιξη της ανθρωπότητας και στα μυστήρια του σύμπαντος. Από τις απαρχές του ανθρώπινου πολιτισμού έως μια αποστολή στον Δία, η ταινία παρακολουθεί την ανακάλυψη ενός μυστηριώδους μονόλιθου που μοιάζει να καθοδηγεί την ανθρώπινη πρόοδο. Καθώς οι αστροναύτες έρχονται αντιμέτωποι με τον πανίσχυρο υπολογιστή HAL 9000, τα όρια μεταξύ ανθρώπου και μηχανής δοκιμάζονται. Με πρωτοποριακά, για την εποχή τους, οπτικά εφέ και φιλοσοφικό βάθος, ο Κιούμπρικ προσφέρει μια κινηματογραφική εμπειρία που εξακολουθεί να εμπνέει και να προβληματίζει.

01.15
Το Κουρδιστό Πορτοκάλι / A Clockwork Orange (1971)

Βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Anthony Burgess, To Κουρδιστό Πορτοκάλι είναι μια τολμηρή και προκλητική μελέτη πάνω στη βία, την ελευθερία της βούλησης και τον κοινωνικό έλεγχο. Ο Άλεξ, ένας χαρισματικός αλλά βίαιος νεαρός, ηγείται μιας συμμορίας που τρομοκρατεί την πόλη. Μετά τη σύλληψή του, συμμετέχει σε ένα αμφιλεγόμενο κρατικό πρόγραμμα
«θεραπείας» που υπόσχεται να εξαλείψει τις εγκληματικές του τάσεις. Ο Κubrick θέτει καίρια ερωτήματα γύρω από την ηθική, τη δικαιοσύνη και το δικαίωμα της επιλογής, μέσα από ένα μοναδικό οπτικό και αφηγηματικό ύφος.

03.45
Η Λάμψη / The Shining (1980)

Η Λάμψη, βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Stephen King, συγκαταλέγεται στις κορυφαίες ταινίες τρόμου όλων των εποχών. Ο συγγραφέας Τζακ Τόρανς αναλαμβάνει τη φύλαξη ενός απομονωμένου ορεινού ξενοδοχείου, όπου μετακομίζει μαζί με τη σύζυγο και τον μικρό γιο του. Καθώς οι μήνες περνούν και η απομόνωση, λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών, εντείνεται, το ξενοδοχείο αποκαλύπτει τα σκοτεινά μυστικά του, ενώ η ψυχική κατάσταση του Τζακ επιδεινώνεται δραματικά. Με ατμοσφαιρική σκηνοθεσία, εμβληματικές εικόνες και μια καθηλωτική ερμηνεία του Jack Nicholson, ο Kubrick δημιουργεί ένα αριστούργημα τρόμου που συνεχίζει να στοιχειώνει το κοινό.

Περισσότερα:
https://www.snfcc.org/event/full-moon-film-marathon-2026/

Χορηγός: Aperol

Μέγας Δωρητής ΚΠΙΣΝ: Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ)

Stavros Niarchos Foundation Cultural Center

Λεωφ. Συγγρού 364, 17674 Kallithéa, Greece

https://www.facebook.com/events/1396544809339687?locale=el_GR

CINE ATHENÉE Πρόγραμμα Εβδομάδας Πέμπτη 6/8 – Τετάρτη 12/8

 

CINE ATHENÉE

Πρόγραμμα Εβδομάδας

Πέμπτη 6/8 – Τετάρτη 12/8

Ο Ταξιτζής (Taxi Driver)

Προβολές

Πέμπτη 6/8 – Κυριακή 9/8: 20:50

Δευτέρα 10/8 – Τετάρτη 12/8: 23:00

Περίληψη:

Ένας μοναχικός βετεράνος του πολέμου του Βιετνάμ εργάζεται ως ταξιτζής στους σκοτεινούς δρόμους της Νέας Υόρκης. Η αποξένωση και η ψυχική του κατάρρευση τον οδηγούν στην εμμονή να «καθαρίσει» την πόλη από τη διαφθορά και το έγκλημα.

Σταυροί στο Μέτωπο (Paths of Glory)

Προβολές

Πέμπτη 6/8 – Κυριακή 9/8: 23:00

Δευτέρα 10/8 – Τετάρτη 12/8: 20:50

Περίληψη:

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ένας Γάλλος συνταγματάρχης υπερασπίζεται τρεις στρατιώτες που κατηγορούνται άδικα για δειλία μετά από μια αποτυχημένη επίθεση, σε μια συγκλονιστική καταγγελία του παραλογισμού του πολέμου και της στρατιωτικής εξουσίας.

Λευκωσίας 41–43, Πλατεία Αμερικής

210 8644906

Γενική Είσοδος: 8€

Μειωμένο: 6€ (Άνεργοι, Φοιτητές, ΑμεΑ, 65+, Πολύτεκνοι & Παιδιά)

Σας περιμένουμε στο Cine Athenée για μία εβδομάδα με δύο αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου!

Cine Athenée

Κώστας Καρούσος: προτομή του Αστακιώτη Ολυμπιονίκη Παντελή Καρασεβδά

 Ο Σύλλογος Απανταχού Αστακιωτών σας ενημερώνει ότι στα πλαίσια του προγράμματος δράσης του έχει προβεί στην κατασκευή προτομής του Αστακιώτη Ολυμπιονίκη Παντελή Καρασεβδά στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 στην Αθήνα. Η πρωτοβουλία αυτή πέρασε δια πυρός και σιδήρου και σημερα είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι την Παρασκευή 20/08/2021 και ώρα 19:00μ.μ. στην κεντρική πλατεία του Αστακού θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια. Στην εκδήλωση θα μας τιμήσουν με την παρουσία τους πολλοί εκλεκτοί άνθρωποι τόσο της πολιτείας όσο και των θεσμών που τη διέπουν. Αυτό όμως που θα μας έδινε τη μέγιστη χαρά και ικανοποίηση είναι η συμμετοχή όλων των κατοίκων του Δήμου Ξηρομέρου. Κορυφαία προσωπικότητα που θα έχουμε την τιμή να συμμετέχει είναι ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος. Επίσης το παρών θα δώσουν: Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης κ.Λιβανός, οι βουλευτές και οι δήμαρχοι του νομού μας, ο περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας κ.Φαρμάκης, ο Δήμαρχος Ξηρομέρου και το Δημοτικό Συμβούλιο, οι τοπικές αρχές του Δήμου Ξηρομέρου, ο Μητροπολίτης Αιτωλοακαρνανίας Σεβασμιότατος Κοσμάς, ο πρόεδρος της ΕΡΤ κ.Ζούλας, καθώς επίσης και ένας μεγάλος αριθμός μελών της αθλητικής κοινωνίας, με επικεφαλής τον Γ.Γ. της ΕΟΕ (Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή), τους προέδρους των ομοσπονδιών της ΕΟΕ: Σκοπευτικής κ.Παπαθανασίου, Άρσης Βαρών και TAEKBONTO κ.Μ.Φυσεντζίδη, τους Ολυμπιονίκες: Πύρρο Δήμα και Βούλα Κοζομπόλη (η οποία παράλληλα είναι και πρόεδρος του συλλόγου Ολυμπιονικών), και αναμένουμε, την απάντηση της Ολυμπιονίκη Σοφίας Μπεκατώρου. Επίσης θα παρευρεθούν οι πρόεδροι των διαμερισμάτων της Δημοτικής ενότητας Αστακού με επικεφαλής την πρόεδρο κ. Α. Γριτσίπη, ο (Αστακιώτης) πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών κ. Κ. Καρούσος και φυσικά εκπρόσωποι του μεγάλου αριθμού των χορηγών μας που θα αναγράφονται στο επίσημο πρόγραμμα. Σας περιμένουμε ΟΛΟΥΣ προκειμένου να γεμίσουμε την πλατεία αναδεικνύοντας, πέραν του αθλητικού ιδεώδους, τον τόπο μας και τους σπουδαίους άνδρες και Ολυμπιονίκες που "γεννά".Ας ενώσουμε τις φωνές μας και μαζί με το Δημοτικό Συμβούλιο να ζητήσουμε με επίσημο αίτημα να ανακηρυχθεί ο Αστακός Ολυμπιακή πόλη.

Κώστας Γ. Καρούσος Έλληνας λογοτέχνης και εικαστικός.

Αστακός: Τα αποκαλυπτήρια Ολυμπιονίκη Παντελή Καρασεβδά

• https://katounanews.gr/  22 Αυγούστου, 2021

https://katounanews.gr/astakos-ta-apokalyptiria-olympioniki-panteli-karasevda/

Maxim Vengerov: Ένας θρύλος της παγκόσμιας μουσικής στις Σπέτσες

 

Ο Maxim Vengerov και οι χαρισματικές κόρες του σε μια μοναδική συναυλία στα ΑΝΑΡΓΥΡΕΙΑ 2026 

Υπάρχουν συναυλίες που αποτελούν σημαντικά πολιτιστικά γεγονότα και υπάρχουν και εκείνες που γράφουν ιστορία. Μία τέτοια ξεχωριστή μουσική βραδιά θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν φέτος οι Σπέτσες, καθώς την Τρίτη 4 Αυγούστου 2026, το ιστορικό αρχαιόμορφο θέατρο της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών θα φιλοξενήσει έναν από τους σπουδαιότερους βιολονίστες του κόσμου, τον Maxim Vengerov, σε μια συναυλία που αναμένεται να αποτελέσει το κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός του φετινού καλοκαιριού. 

Ο θρυλικός βιρτουόζος θα εμφανιστεί σε μια ιδιαίτερα συγκινητική και σπάνια μουσική συνάντηση μαζί με τις δύο χαρισματικές κόρες του, την Elisabeth Vengerova στο πιάνο και την Pauline Vengerova στο βιολοντσέλο. Οι τρεις τους συμπράττουν ως Vengerov Trio, προσφέροντας στο κοινό μια εμπειρία όπου η οικογενειακή σχέση συναντά την υψηλή καλλιτεχνική δημιουργία. 

Ο Maxim Vengerov αποτελεί μία από τις εμβληματικότερες προσωπικότητες της κλασικής μουσικής παγκοσμίως. Με περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες διεθνούς καριέρας, έχει εμφανιστεί στις μεγαλύτερες αίθουσες συναυλιών του κόσμου, συνεργαζόμενος με κορυφαίες ορχήστρες και μαέστρους, ενώ οι ηχογραφήσεις του έχουν τιμηθεί με τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις, μεταξύ των οποίων Grammy Award και Gramophone Award. Παράλληλα, η πολύχρονη εκπαιδευτική του δράση και η προσφορά του στη νέα γενιά μουσικών τον έχουν καταστήσει μια από τις πλέον επιδραστικές μορφές της παγκόσμιας μουσικής κοινότητας. 

Στο πλευρό του θα βρίσκονται δύο εξαιρετικά ταλαντούχες νέες μουσικοί, που ήδη διαγράφουν τη δική τους πορεία. 

Η Elisabeth Vengerova, γεννημένη στο Μονακό το 2011, ξεκίνησε μαθήματα πιάνου σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών με την καθηγήτρια Victoria Power. Έχει εμφανιστεί σε συναυλίες μουσικής δωματίου σε Μονακό, Ελβετία, Γερμανία και Γαλλία, ενώ σε ηλικία επτά ετών πραγματοποίησε την πρώτη της εμφάνιση ως σολίστ με ορχήστρα. Το 2022 έκανε το ντεμπούτο της με το Vengerov Trio στο Gala Concert της Musica Mundi School στο Βέλγιο και την ίδια χρονιά απέσπασε το Α΄ Βραβείο στον 12ο Διεθνή Διαγωνισμό Musical Fireworks in Baden-Württemberg, καθώς και το Α΄ Βραβείο στον South Florida International Piano Competition. 

Η Pauline Vengerova, γεννημένη στο Μονακό το 2013, ξεκίνησε βιολοντσέλο σε ηλικία πέντε ετών υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας Velitchka Yotcheva. Έχει επίσης εμφανιστεί σε πολυάριθμες συναυλίες μουσικής δωματίου σε Μονακό, Ελβετία, Γερμανία και Γαλλία, ενώ το 2022 πραγματοποίησε το ντεμπούτο της με το Vengerov Trio στο ίδιο Gala Concert της Musica Mundi School. Το ταλέντο της έχει ήδη αναγνωριστεί διεθνώς, με το Α΄ Βραβείο στον διαγωνισμό Flame Competition στο Παρίσι (2022) και το Grand Prix στον Prodige Art Competition στο Παρίσι (2024). 

Η συναυλία στις Σπέτσες δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη εμφάνιση ενός μεγάλου καλλιτέχνη. Είναι μια σπάνια ευκαιρία να απολαύσει κανείς έναν ζωντανό θρύλο της κλασικής μουσικής να μοιράζεται τη σκηνή με τις κόρες του, σε ένα πρόγραμμα που συνδυάζει τη δεξιοτεχνία, τη μουσική ευαισθησία και τον μοναδικό δεσμό μιας οικογένειας που υπηρετεί με πάθος την τέχνη. 

Στο επιβλητικό σκηνικό του αρχαιόμορφου θεάτρου της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών, κάτω από τον καλοκαιρινό ουρανό του Αργοσαρωνικού, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ζήσει μια βραδιά υψηλής αισθητικής και διεθνούς ακτινοβολίας, αντάξια των μεγαλύτερων μουσικών φεστιβάλ της Ευρώπης. 

Η συναυλία πραγματοποιείται στο πλαίσιο των ΑΝΑΡΓΥΡΕΙΩΝ 2026, του ιστορικού θεσμού που επέστρεψε δυναμικά μετά από τέσσερις δεκαετίες, επιβεβαιώνοντας τον διαχρονικό ρόλο της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών ως κοιτίδας πολιτισμού, παιδείας και καλλιτεχνικής δημιουργίας. 

Τρίτη 4 Αυγούστου 2026 

Αρχαιόμορφο Θέατρο Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών

Συλλογικό έργο: «Κώστας Μουντάκης: Αναδρομή»

 

Ανθούλα Δανιήλ

 

 

Τον Κώστα Μουντάκη τον ξέρει όποιος γνωρίζει την κρητική μουσική. Οι υπόλοιποι τον μαθαίνουμε τώρα μέσα από το βιβλίο που προήλθε από τη συνεργασία του γιου του, του Μάνου Μουντάκη, του Θεμιστοκλή Παντελόπουλου και του εκδότη Θανάση Συλιβού.

Ο Μάνος Μουντάκης έγραψε τον Πρόλογο και μέσα σε τρεις σελίδες συνόψισε τη ζωή του μεγάλου καλλιτέχνη πατέρα του, που άφησε το στίγμα του στην κρητική μουσική αλλά και μια μεγάλη σελίδα στη βίβλο της ελληνικής παράδοσης. Ο Θεμιστοκλής Παντελόπουλος συνέθεσε με ψυχική ευγένεια τη βιογραφία και σεβάστηκε την ντοπιολαλιά του χειρογράφου. Την έκδοση, με τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη γέννηση του Κώστα Μουντάκη, ανέλαβε ο εκδότης Θανάσης Συλιβός. Και στους τρεις αξίζουν συγχαρητήρια, που με το βιβλίο αυτό κάνουν γνωστό έναν μεγάλο καλλιτέχνη στο ευρύτερο κοινό.

Σαν τα παλιά καλά μυθιστορήματα, το βιβλίο γεννήθηκε με έναν θαυματουργό τρόπο, που δεν είναι όμως επινοημένος, αλλά αληθινός. Ο Κώστας Μουντάκης είχε καταγράψει ο ίδιος την αυτοβιογραφία του σε ένα τετράδιο. Αυτό το τετράδιο, του οποίου την ύπαρξη αγνοούσε, βρήκε τυχαία στο πατάρι του σπιτιού ο Μάνος. Χρειάστηκαν δύο μήνες για να το διαβάσει ολόκληρο και να το ξαναδιαβάσει και να μάθει ποιος ήταν ο πατέρας του. Και είναι αυτή η ευκαιρία για να δει από την απόσταση του χρόνου την πραγματική αξία του ανθρώπου που κρατούσε τη λύρα στα χέρια σαν ευαγγέλιο και τώρα ο Μάνος σαν ευαγγέλιο κρατάει το τετράδιο που έγινε βιβλίο.

Συγκεκριμένα, το τετράδιο ολόκληρο βρίσκεται μέσα στο βιβλίο. Στην αριστερή σελίδα το χειρόγραφο, ευανάγνωστο και ορθογραφημένο. Ο Μάνος Μουντάκης στον Πρόλογό του μας δίνει τα βασικά χαρακτηριστικά του πατέρα του, τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγάλωσε, την αγάπη του για την Κρήτη και για τη μουσική. Αφηγείται με δέος την ιστορία του, με ευγνωμοσύνη προς τη γενέτειρα και ένα αίσθημα σεβασμού, αξιοπρέπειας και αγάπης για την Κρήτη, την ανθρώπινη ζωή και τον πολιτισμό του νησιού. Ο Κώστας Μουντάκης, τονίζει ο Μάνος, είχε «πραότητα, ευγένεια, σεβασμό, φιλότιμο, ειλικρίνεια, αλλά κυρίως απέραντη αγάπη για την Κρήτη. Οτιδήποτε κι αν έκανε είχε γνώμονα την Κρήτη... Η Κρήτη ήταν η μεγάλη του αγάπη».

Ήθελε να γίνει, και έγινε, κομμάτι της μεγάλης κρητικής παράδοσης.

Έμεινε ορφανός στις 80 μέρες από τη γέννησή του. Ο πατέρας του τον είχε τάξει στον Άγιο Κωνσταντίνο στο Αρκάδι, ήθελε να γεννηθεί αγόρι και να πάει παραγιός σαράντα μέρες σε μοναστήρι· και πήγε. Η διαμονή του εκεί ήταν μεγάλο σχολείο. Ο Κώστας σεβόταν και αγαπούσε το Αρκάδι, την ιστορία του οποίου τραγούδησε στον δίσκο του Ο Μεγάλος Κρητικός.

Με τον θάνατο του πατέρα, η πολυμελής οικογένεια είχε να αντιμετωπίσει τη φτώχεια. Ο Μουντάκης τελείωσε μόνο το Δημοτικό, ήταν μελετηρός και καλός μαθητής, πράγμα που φαίνεται στο χειρόγραφό του. Θεωρούσε τον κατασκευαστή της λύρας Σταγάκη διαμορφωτή του κρητικού ήχου. «Εμείς δεν είμαστε παρά οι απόστολοι του Σταγάκη για τη λύρα του», έλεγε. Υπήρξε και χωροφύλακας και με την ιδιότητα αυτή γνώρισε όλη την Κρήτη και τη μουσική της... Στην Αθήνα μετατέθηκε στην Υπηρεσία Υψηλών Προσώπων και παράλληλα έπαιζε λύρα σε σημαντικά μαγαζιά. Υπηρέτησε στην εταιρεία λιπασμάτων, παντρεύτηκε, απέκτησε τον Μάνο και του αγόρασε πιάνο. Πατέρας και γιος διαγκωνίζονταν ποιος θα κάτσει στο πιάνο: «Σήκω εσύ να κάτσω εγώ». Στο τέλος, συνεργάστηκαν η λύρα με το πιάνο. Με πρόγραμμα της ΕΡΤ ταξίδεψε στην Ινδία το 1976 και με προτροπή της Ελένης Καραΐνδρου δίδαξε λύρα στην γκαλερί Ώρα και έπειτα σε όλη την Κρήτη.

Δεξιοτέχνης, τραγούδησε όλα τα είδη, ήθελε να σώσει τον κρητικό ήχο («Α! να σώσω αυτόν τον ήχο», έλεγε ο γεννημένος στην Κρήτη, Οδυσσέας Ελύτης) και ήθελε ακόμα να καταγράψει όλα τα σημαντικά γεγονότα που έζησε. Ήθελε να γίνει, και έγινε, κομμάτι της μεγάλης κρητικής παράδοσης, δημιούργησε το «ύφος Μουντάκη» και ήταν σημείο αναφοράς στον Κρητικό Κύκλο. Ήταν πολύπλοκος και ευαίσθητος. Τηρούσε το αρχαίο ελληνικό μέτρο στη δουλειά του· μια «θαυμαστή ισορροπία». «Ήταν ένας γενναιόδωρος και απλός άρχοντας, γεμάτος καλοσύνη και οράματα. Ένας ιδανικός πατέρας».

Ο Παντελόπουλος, στο δικό του κείμενο, μιλάει για τα έργα του Μουντάκη, δίνει τους τίτλους, σχολιάζει τη διάδοση της μουσικής του σε όλον τον κόσμο, την αγιοποίηση των καλλιτεχνών – και φυσικά έχει δίκιο, γιατί για μερικούς ισχύει πως είναι «οι δικοί μας άγιοι».

Ο συγκεκριμένος «άγιος» άρχισε να γράφει μάλλον στα 59 του χρόνια, όταν πια ήταν καταξιωμένος. Τον απασχολούσε η καθιέρωση της κρητικής μουσικής στα ωδεία της Κρήτης και της Αθήνας και είχε μεγάλη έγνοια για τη συμπερίληψή της σε ένα πλαίσιο του «λόγιου» κόσμου και όχι του «δήθεν». Ο Μουντάκης δίδαξε πολλά χρόνια, τιμήθηκε πολλές φορές, έδωσε συναυλίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τελευταία του ηχογράφηση ήταν το Στον Ψηλορείτη θ’ ανεβώ. Και οΠαντελόπουλος υπογράφει: «με τρεμάμενη την ύπαρξή μου ολόκληρη και με βαθύτατο δέος».

Ο προπάππος του, ο Σφακιανομιχάλης, λέει, σκοτώθηκε από τους Τούρκους στο Φραγκοκάστελο των Σφακίων, 18 Μάη του 1827. Ο πατέρας του, Νικόλαος Μουντάκης, πέθανε τον Απρίλη του 1926. Η οικογένεια μεγάλωνε με στερήσεις και ορφάνια. Η φωτογραφία με τα παιδιά του δημοτικού –έξι κορίτσια και πάρα πολλά αγόρια– βεβαιώνουν με την εμφάνισή τους του λόγου το ασφαλές. Στην Ε’ Δημοτικού άρχισε να τραγουδά και να χορεύει· δεν λέει με δίδασκε ο... αλλά με διάβαζε ο... και όλοι τους ήταν καλοί... Ποτέ δεν ανταπέδιδε τον χλευασμό, αντιμετώπιζε με καρτερία κάθε πρόκληση, έδινε τόπο στην οργή, που λέμε, «Μην κοιτάζεις τι κάνει ο άλλος για σένα. Εσύ τι θα κάνεις γι’ αυτόν...». Ανάμεσα στα σημαντικά της ζωής του είναι το ότι αντικατέστησε τον αδελφό τους στη Φορτέτσα για σαράντα μέρες. Για να αγοράσει μια λύρα απαιτούνταν «ένα αρνί και πέντε οκάδες τυρί». Κάνει λόγο για το σεμνό ύφος του χορού, «το κέντημα του ζάλου... να παίρνεις σαν χορευτής μελωδία και ρυθμό και να τη μεταφέρεις στο πάτωμα, φθιάχνοντας γαϊτανοκέντημα και ζωγραφιά σε κάθε ζάλο».

Με τέτοιες αφηγήσεις, ιστορικές και οικογενειακές αναμνήσεις, με το συγκινητικό χειρόγραφο και απέναντι το έντυπο, με τις φωτογραφίες που υπομνηματίζουν, τεκμηριώνουν και επικυρώνουν τα λόγια του, κλείνει το βιβλίο για τον Κώστα Μουντάκη, που ήταν γεννημένος «μερακλής» καλλιτέχνης, που έπαιζε λύρα και ανοίγαν οι ουρανοί «με τους δακτυλισμούς και τα όμορφα γυρίσματα, τους αυτοσχεδιασμούς και τα γλυκά μοτίβα τους».

 

Κώστας Μουντάκης: Αναδρομή
Επετειακή έκδοση για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του (1926-2026)
Συλλογικό έργο
Μετρονόμος
112 σελ.
ISBN 978-618-5963-16-3
Τιμή €15,90

Η Ανθούλα Δανιήλ είναι δρ Φιλολογίας, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών και μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

https://diastixo.gr/kritikes/texnes/27092-syllogiko-ergo-kostas-mountakis-anadromi

https://diastixo.gr/ 

Έρση Σωτηροπούλου: «Σενιορίτα»

 

Έρη Σταυροπούλου 

Η Έρση Σωτηροπούλου κατορθώνει να ξαφνιάζει τους αναγνώστες της με κάθε καινούριο βιβλίο της, παρά τα διαμορφωμένα από καιρό σταθερά κύρια χαρακτηριστικά του έργου της, έναν συνδυασμό σκοτεινού χιούμορ, τολμηρού λεξιλογίου, ανατροπής της καθημερινότητας, φεμινιστικού προβληματισμού, μαζί με το μοτίβο του ταξιδιού, της ψυχικής περιπλάνησης και της αναζήτησης. Απροσδόκητοι άνθρωποι και απροσδόκητες καταστάσεις ανατέμνονται με μια λοξή ματιά άλλοτε ψυχρής αποστασιοποίησης, άλλοτε παρηγορητικής κατανόησης των συναισθηματικών τραυμάτων.

Ο τίτλος και το εξώφυλλο της πρόσφατης νουβέλας της μας οδηγούν κατευθείαν στη Γιορτή των νεκρών στο Μεξικό (όπου διαδραματιζόταν και το μυθιστόρημά της Μεξικό, 1982). Τη μέρα αυτή, σε πολλές χώρες της Κεντρικής Αμερικής γιορτάζεται η παροδική επιστροφή στη ζωή αγαπημένων προσώπων με ξέφρενους χορούς και μουσική, με επισκέψεις στα νεκροταφεία, τρομακτικές νεκρικές μάσκες – ένας συνδυασμός της χαράς της ζωής και του εξορκισμού της φρίκης του θανάτου. Πρόκειται για ένα αρχετυπικό καρναβάλι, όπως όρισε τα χαρακτηριστικά του μέσα στη λογοτεχνία ο Μ. Μπαχτίν: βιωματική συμμετοχή όλων, ανατροπή κάθε τάξης και ιεραρχίας, έμφαση στο σώμα, στις ανάγκες και τις επιθυμίες του, ασέβεια και ελευθεροστομία, εναλλαγή ταυτοτήτων, γέλιο, έρωτας, ζωή και θάνατος.[1]

Η κεντρική ηρωίδα, μια Ελληνίδα που βρίσκεται στο Μεξικό, παρακούοντας τη συμβουλή της φίλης της να μην κυκλοφορεί όταν βραδιάζει, βγαίνει έξω και φτάνει στην «κακή πλευρά της Avenida», εκεί που ο κίνδυνος παραμονεύει. Ποιος κίνδυνος; Για την ίδια, ο φόβος και το κακό είναι ήδη γνωστά. Η πρώτη φράση του κειμένου είναι καθηλωτική: «Το πρόβλημα είναι οι γιατροί, όχι ο καρκίνος» (9). Θαρραλέο ξεκίνημα το να ονομάσεις μιαν αρρώστια για την οποία κυριαρχεί ακόμη η μυστικότητα και ο μεταφορικός λόγος.[2]

Απροσδόκητοι άνθρωποι και απροσδόκητες καταστάσεις ανατέμνονται με μια λοξή ματιά άλλοτε ψυχρής αποστασιοποίησης, άλλοτε παρηγορητικής κατανόησης των συναισθηματικών τραυμάτων.

Ωστόσο, η γυναίκα μοιάζει να βρίσκεται σε σύγχυση. Η συνεχής εναλλαγή από το τρίτο στο πρώτο πρόσωπο αποδίδει από τη μια την αποστασιοποιημένη αφήγηση και από την άλλη τη φωνή της ηρωίδας μέσα στην οποία, όχι πάντα καθαρά, περιέχεται και ο λόγος των άλλων (συχνά ακούγεται και ο λόγος της συγγραφέα με τα ενδολογοτεχνικά παιχνίδια της): «Κάτι είχε σφηνωθεί σαν κουκούτσι στο μυαλό της και περίμενε κρυμμένο. Και πιο πριν; Τι σκεφτόταν τη στιγμή που ξεπήδησε η φράση; Κενό. Δεν θυμόταν τίποτα. […] Πώς κατέληξα εδώ, αναρωτήθηκε» (11). Όλα όσα βλέπει ή ζει της φαίνονται ακατανόητα: «Μα πώς της ήρθε; Τι είχε στον νου της όταν μπήκε στην taqueria, […] Και πιο πριν; […] Αδύνατον να θυμηθεί. Και λίγο πιο πριν; […] Και ακόμα λίγο πιο πριν; Όλα είχαν σβήσει. Και πριν από το πριν; Τίποτα. Δεν υπήρχε τίποτα. Είδε τον καρκίνο σαν ένα μεγάλο χιονάνθρωπο με απλανές βλέμμα και τους γιατρούς μικροσκοπικούς σαν μελισσούλες να ζουζουνίζουν γύρω του. Ο σιωπηλός χιονάνθρωπος μεταμορφωνόταν αδιάκοπα, γινόταν ουρανός, δράκος, ποντίκι, μεγάλωνε, μίκραινε, κοβόταν στα δυο. Εξαφανιζόταν, τριπλασιαζόταν, αόρατος, ακέφαλος, διχοτομημένος, έλιωνε, φούντωνε, πυρακτωνόταν, πέθαινε, ανασταινόταν και δώσ’ του οι μελισσούλες να στροβιλίζονται» (12-13). Αυτή η τρομαχτική μεταφορά για έναν καρναβαλικό βασιλιά, που σου παγώνει το αίμα μόλις συνειδητοποιήσεις ποιον εκπροσωπεί (33), διαλύεται από τις απροσδόκητες εικόνες της φτωχικής γειτονιάς και τους ήχους από εκκλησιαστική μουσική ως κάθε λογής τραγούδια. Υπάρχει, εξάλλου, με το τέλος του καρναβαλιού και η παρηγορητική αποκαθήλωση και το κάψιμο του βασιλιά.

Η ηρωίδα προσπαθεί να παραμείνει στο παρόν, παρακολουθώντας τα πρόσωπα άγνωστων περαστικών, γυναίκες που περνούν, δυο μικρά κορίτσια, που χαϊδεύονται με την ίδια λαιμαργία που καταβροχθίζουν ένα φρούτο, έναν ζητιάνο ή ίσως σαμάνο (μάγος, ιερέας, που επικοινωνεί με τα πνεύματα), μια παρέα ανδρών που αλληλοπειράζονται, ακόμη και το φανάρι που σταθερά αναβοσβήνει, δίνοντας έναν ρυθμό από τον οποίο πασχίζει να πιαστεί. Προσπαθεί να θυμηθεί, να απωθήσει όσα άσχημα βλέπει γύρω της ή να ξεχάσει;

Αλλά αυτή η ανάμνηση, που με τόση δυσκολία ψάχνει να βρει τον δρόμο για την επιφάνεια, δεν αφορά την ίδια, όπως η αφήγηση αρχικά φαίνεται να εννοεί. Η πραγματικότητα, που αναδύεται μέσα από άλλες τραυματικές αναμνήσεις και εικόνες, είναι ακόμη πιο τραγική, πρόκειται για την αρρώστια και τον θάνατο του αγαπημένου άνδρα και για τη δική της ενοχή ότι δεν μπόρεσε να τον σώσει, αφού «το πρόβλημα είναι οι γιατροί». Από τα πιο διεισδυτικά σημεία του κειμένου η καταδικαστικά ειρωνική περιγραφή της διπλής σαν του Ιανού όψης των γιατρών, που η συμπεριφορά τους αλλάζει όταν βρίσκονται με ασθενείς και όταν γυρνούν στην ιδιωτικότητά τους. Γιατροί, φαρμακευτικές εταιρείες, τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ φαίνονται να συμμετέχουν στο καρναβάλι, όπου βασιλεύει ο καρκίνος, και η αυθεντία και η εξουσία τους ανατρέπονται.

Σαν ένα ποτάμι τα συναισθήματα για εκείνον τον άνδρα, οι ιδέες, οι οδυνηρές διαπιστώσεις, την κατακλύζουν. «Ήταν βαθιά θιγμένος. Ταπεινωμένος. Ο θάνατος τον είχε προσβάλει» (58). Η αρρώστια, η θεραπευτική αγωγή, ο θάνατος, η ταφή με την κοινωνική τους διάσταση συγκρούονται με τη ζωογόνα καρναβαλική ελευθερία. Όσο παράλογη μοιάζει η γιορτή που τελειώνει γύρω της, τόσο παράταιρες είναι οι σκέψεις της, καθώς το παρόν της αντιστέκεται στο παρελθόν της. Τότε, όμως, θυμάται το ερωτικό τραγούδι «Sexual Healing», που άκουγαν στην αρχή της γνωριμίας τους. Το τραγούδι με την ιαματική του δύναμη διασχίζει τη γη και φτάνει στην ερημική πια Avenida, όπου τα δύο μικρά κορίτσια απολαμβάνουν με πάθος τον έρωτά τους.

Η Σωτηροπούλου γράφει για το πένθος, τις αναμνήσεις, τον έρωτα, εναλλάσσοντας το γκροτέσκο με την ποίηση, ντύνοντας την πραγματικότητα με υπερρεαλιστικά στοιχεία, αλλά και αποκαλύπτοντας τη σκληρή πλευρά της ζωής. Στην ιστορία της και στις αντιδράσεις της ηρωίδας της φαίνονται να ξετυλίγονται τα τυπικά πέντε στάδια του πένθους: η άρνηση με την αδυναμία της να θυμηθεί τον θάνατο, ο θυμός με τις ευθύνες που αποδίδει στους γιατρούς, η διαπραγμάτευση, καθώς αναρωτιέται για τις δικές της ευθύνες και πράξεις, η κατάθλιψη και, τέλος, η αποδοχή. Μιλώντας με πόνο, θυμό αλλά και θάρρος για το ανείπωτο: την αρρώστια, τον θάνατο και τη συμπόρευση μαζί τους, δημιουργεί έναν παράφορο θρήνο και μαζί δείχνει έναν δρόμο για την επανένωση με τη ζωή, «την παντοδυναμία του έρωτα μέσα στη δίνη της παροδικότητας».[3]

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Μιχαήλ Μπαχτίν, Ζητήματα της ποιητικής του Ντοστογιέφσκι, μτφρ. Αλεξ. Ιωαννίδου, Πόλις, Αθήνα 2000, σσ. 195-212.
[2] Σούζαν Σόντακ, Η νόσος ως μεταφορά. Το Aids και οι μεταφορές του, μτφρ. Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Στέφανος Ροζάνης, Ύψιλον/βιβλία, Αθήνα 1993, σσ. 11-14.
[3] Η φράση της Έρσης Σωτηροπούλου: «Γράφω σημαίνει σκάβω, πετάω μπάζα» από συνέντευξη στον Γρηγόρη Μπέκο, Το Βήμα, 28.04.26.

[Η Έρη Σταυροπούλου είναι ομότιμη καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας.]

 

Σενιορίτα
Έρση Σωτηροπούλου
Εκδόσεις Πατάκη
72 σελ.
ISBN 978-618-07-1749-5
Τιμή 8,80€

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/27093-ersi-sotiropoulou-seniorita

https://diastixo.gr/ 

Χαρούκι Μουρακάμι: «Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της»

 

Κωνσταντίνα Μόσχου 

Με ένα πολυσέλιδο μυθιστόρημα, ο μεγάλος Ιάπωνας συγγραφέας Χαρούκι Μουρακάμι μάς ταξιδεύει για μια ακόμα φορά σε ανοίκειους τόπους, άλλοτε ήμερους και άλλοτε σκληρούς. Λυρικός και ζοφερός ταυτόχρονα, ο Μουρακάμι χρησιμοποιεί και σε αυτό το βιβλίο τα κλασικά μοτίβα του, τη μοναξιά, και απέναντί της το δίπολο πραγματικότητας και μαγικού ρεαλισμού. Ο αναγνώστης ακολουθεί την πορεία του ήρωα στον δρόμο της απώλειας και της αυτογνωσίας. Το ποτάμι της ζωής του ήρωα, από την εφηβεία του ως την ενήλικη ζωή του, φαίνεται να μην πατάει σε νόρμες, τα τρελά νερά του μπορεί να είναι ακόμα και ανάδρομα.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, ο κεντρικός χαρακτήρας μοιάζει χαμένος όταν ο εφηβικός του έρωτας, μια όμορφη δεκαεξάχρονη κοπέλα, εξαφανίζεται από τη ζωή του, αναζητώντας μια φανταστική πόλη. Οι όμορφες εικόνες και σκέψεις με τη νεαρή αγαπημένη του να περπατά δίπλα του ξυπόλυτη, με το κρύο νερό να γλείφει τους αστραγάλους τους και τη λεπτή άμμο στον βυθό του ποταμού να τυλίγει τα πόδια τους σαν απαλά σύννεφα σε όνειρο, έχουν σβήσει. Τώρα πλέον πρέπει να κυνηγήσει το όνειρο στην πόλη όπου μετοίκησε η αγαπημένη του. Θα είναι όνειρο ή εφιάλτης;

Σύντομα ανακαλύπτει πως αυτή η πόλη είναι γεμάτη αντιφάσεις. Από τη μια, οι άνθρωποι ζουν ειρηνικά, χωρίς να γερνούν, ευχαριστημένοι από τη μονότονη ζωή τους, λιτοδίαιτα, χωρίς τίποτε περιττό. Εκεί δεν υπάρχουν ζώα, παρά μόνο όμορφοι μονόκεροι που υπακούν στο κέρας του Φύλακα και τον χειμώνα πεθαίνουν από την παγωνιά. Ειδυλλιακές οι αμμουδερές όχθες του ποταμού με τις ιτιές, όμως διαπιστώνει την έλλειψη μουσικής και συναισθημάτων, και είναι η ίδια πόλη που απαγορεύει την έξοδο στους κατοίκους και χρησιμοποιεί τον φόβο για να διατηρήσει την ισορροπία.

Λυρικός και ζοφερός ταυτόχρονα, ο Μουρακάμι χρησιμοποιεί και σε αυτό το βιβλίο τα κλασικά μοτίβα του.

Ο ήρωας, που δεν μπορεί να διαχειριστεί την απώλεια της αγαπημένης του, την ξαναβρίσκει εκεί. Αυτός είναι πλέον σαράντα ετών κι εκείνη ακόμα δεκαέξι. Το κυριότερο όμως, το κορίτσι δεν τον θυμάται. Μοιάζει χαμένος ανάμεσα στον έρωτα που είχε νιώσει και στον φανταστικό κόσμο που αποδέχτηκε, προκειμένου απλώς να τη βλέπει κάθε μέρα. «Δεν είσαι εσύ εκείνη. Το ξέρω. Εσύ, αυτή που ζει εδώ δεν ονειρεύεται και δεν αγαπάει κανέναν» (σελ. 135).

Η επανάληψη και οι εμμονές του ήρωα είναι το χαρακτηριστικό του πρώτου ονειρικού μέρους του βιβλίου. Ο Μουρακάμι χρησιμοποιεί μια γοητευτική γλώσσα και συνηθίζει να απλώνει το κείμενό του χωρίς να φοβάται το αποτέλεσμα, δεν τον ενδιαφέρει να γίνει περιεκτικός, γράφει χωρίς όρια.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, το κείμενο είναι λιγότερο λυρικό, περισσότερο προσγειωμένο και ολοκληρωμένο. Η πλοκή ανατρέπεται σταδιακά από τα δεδομένα, με την εμφάνιση του πρώην διευθυντή της βιβλιοθήκης και του έφηβου αναγνώστη με τις ειδικές ανάγκες. Εδώ οι χαρακτήρες αποκτούν μια στιβαρότητα και είναι αξιοπρόσεκτος ο τρόπος που χρησιμοποιεί ο Μουρακάμι για να δώσει την αληθινή διάσταση του εξωπραγματικού, με έναν ήρωα που δεν μοιάζει πια εγκλωβισμένος στον ορεινό τόπο όπου επέλεξε να ζει. Μπορεί πλέον να προσφέρει, να ερωτευτεί, να δώσει λύσεις, να κρυφτεί μακριά από τα ονειρεμένα τείχη. Αλλά ως πότε; Ο μέντοράς του δεν είναι παρά ένα φάντασμα, ίσως ο πιο γοητευτικός χαρακτήρας του μυθιστορήματος, κάποιος που αποζητάς την εμφάνισή του σε κάθε σελίδα.

Στο τρίτο μέρος του βιβλίου, που είναι ολιγοσέλιδο, ξανασυναντάμε το παράξενο αγόρι της βιβλιοθήκης, τον έφηβο αναγνώστη. Τα όρια στενεύουν και αντιλαμβανόμαστε ότι το τείχος ακολουθεί παντού τον ήρωα, κατά συνέπεια η πόλη επανέρχεται σε ένα δομημένα σκληρό και ονειρικό κείμενο, με τη μη κάθαρση να στέκεται απειλητική. Εδώ, όπως και στο πρώτο μέρος, το ανοίκειο δεν σε ξαφνιάζει αλλά παραμένει τρομακτικό, σε αντίθεση με το δεύτερο μέρος όπου φαίνεται απόλυτα φυσικό.

«Η πραγματικότητα είναι το ίδιο σκληρή σε όποια πλευρά των τειχών κι αν ζεις», έγραψε ο Βασίλης Κιμούλης, που μετέφρασε στα ελληνικά το πρόσφατο βιβλίο του Μουρακάμι. Αυτή είναι μια διαπίστωση που αντικατοπτρίζει την κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος. Ίσως μάλιστα να ήταν και ο κινητήριος τροχός για να γράψει από την αρχή ο Μουρακάμι το παλαιότερο διήγημά του και να το μετατρέψει σε μυθιστόρημα, σε μια φρέσκια μορφή και εμπλουτισμένο με εικόνες και βαθιές σκέψεις.

Το βιβλίο μοιάζει με αυτοσχεδιασμό. Σαν ένα μουσικό κομμάτι τζαζ, που αρέσει πολύ στον Μουρακάμι. Παίζει κελαρυστά με συναισθήματα, ήχους και εικόνες, και ξεφεύγει απ’ το κέντρο, μια κεντρομόλος δύναμη που μπορεί να εισέλθει παντού ρεαλιστικά ή σουρεαλιστικά. Υπάρχει ή δεν υπάρχει αυτό που περιγράφεται στις σελίδες του βιβλίου; Είμαστε στο τώρα ή στο χθες; Ο χρόνος, σχετικός, μπορεί να σταματά όπως το ρολόι χωρίς δείκτες στην πόλη των τειχών. Η πόλη και τα τείχη της μοιάζουν με έναν ζωντανό οργανισμό που πάλλεται και ο αναγνώστης καλείται να ανακαλύψει τα όριά της, όμοια με τον ήρωα που, χαμένος στις αναζητήσεις του, καθίσταται ο ίδιος ο εφιάλτης του εαυτού του. Η ανάγνωση του βιβλίου είναι σαν μια κουταλιά γεμάτη μέλι και πικραμύγδαλο. Αν του το επιτρέψεις, η σκέψη του θα σε παγιδέψει.

 

Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της
Χαρούκι Μουρακάμι
Μετάφραση: Βασίλης Κιμούλης
Εκδόσεις Ψυχογιός
544 σελ.
ISBN 978-618-01-6324-7
Τιμή €22,20

Η Κωνσταντίνα Μόσχου είναι συγγραφέας.

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/27099-haruki-murakami-i-poli-kai-ta-avevaia-teichi-tis

https://diastixo.gr/