Η Σφίγγα των Μυκηνών ή μήπως όχι;

 

Η Σφίγγα των Μυκηνών ή μήπως όχι;

Στις 3 Ιουλίου 1896 ο Χρήστος Τσούντας (διάσημος Έλληνας προϊστορικός αρχαιολόγος) στις Μυκήνες σημειώνει στο ημερολόγιο ανασκαφής λίγες μόνον λέξεις για ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα που έφερε ποτέ στο φως: «Ἐν τῇ ἀκροπόλει εὑρέθη ἐν διαδρόμῳ παρὰ τὸ τεῖχος κειμένῳ, κεφαλὴ γυναικεία ἐξ ἀσβέστου, ἐγχρώματος, ὕψ. 0,17 εκ.»

Πρόκειται για κεφαλή γυναικείας μορφής από ασβεστοκονίαμα, κοντά στο φυσικό μέγεθος, με πλαστικά και ζωγραφικά χαρακτηριστικά (13ος αι. π.Χ.). Η μορφή φέρει γαλάζιο πόλο (κάλυμμα κεφαλής) με ερυθρή ταινία από την οποία κρέμονται στο μέτωπο φλογόσχημες οι απολήξεις των μαλλιών. Τα μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια και τα τοξωτά φρύδια αποδίδονται με μελανό χρώμα, τα στενά χείλη βάφονται με ερυθρό, όπως και τα αυτιά. Τέσσερις ερυθροί στιγμορόδακες κοσμούν το μέτωπο, τις παρειές και το πηγούνι. Στο κάτω μέρος υπάρχει κατακόρυφη οπή για τη στερέωση με γόμφο στον λαιμό και το σώμα του αγάλματος που ήταν φτιαγμένα από άλλο υλικό, το οποίο έχει χαθεί, αποδεικνύοντας ότι η κεφαλή αποτελούσε τμήμα μεγάλου ξοάνου.

Ποια είναι όμως η γυναίκα αυτή που κοίταξε τον Χρήστο Τσούντα από τα βάθη των αιώνων;

Ο Τσούντας τότε οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι η γυναικεία αυτή κεφαλή παρίστανε σφίγγα. Σήμερα, η επικρατούσα ερμηνεία είναι ότι παριστάνει μια θεά. Το όνομα και οι ιδιότητές της μάς διαφεύγουν, αλλά ασφαλώς το ξόανό της θα είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις τελετές του Θρησκευτικού Κέντρου των Μυκηνών.

Μυστηριώδης, σοβαρή, αινιγματική σαν σφίγγα, αλλά όχι σφίγγα. Περιμένει σήμερα το βλέμμα του επισκέπτη στη μεγάλη Μυκηναϊκή Αίθουσα του Μουσείου…

EN

The Sphinx of Mycenae or maybe not?

On July 3, 1896, Christos Tsountas (renowned Greek prehistoric archaeologist) in Mycenae notes in his excavation diary only a few words about one of the most important finds he ever brought to light: “In the citadel, in a corridor laying along the fortification wall, a woman’s head was found, made of lime plaster, colored, height 0.17 cm”.

It is a lime plaster head of a female figure, close to life-size, with plastic and painted features (13th century BC). The figure wears a flat blue cap with a red ribbon from which the ends of the hair hang on the forehead in a flame-like shape. The large almond-shaped eyes and arched eyebrows are rendered in black, the narrow lips are painted red, as are the ears. Four red dot rosettes adorn the forehead, cheeks and chin. At the bottom there is a vertical hole for fixing with a peg to the neck and body of the statue which were made of another material that has been lost, proving that the head was part of a large statue.

But who is this woman who looked at Christos Tsountas from the depths of time?

Tsountas was led to the conclusion that this female head represented a sphinx. Nowadays, the prevailing interpretation for the female head is that it represents a goddess. Her name and attributes elude us, but her statue would certainly have played a leading role in the rituals of the Cult Center of Mycenae.

Mysterious, solemn, enigmatic like a sphinx, but not a sphinx. Today, she awaits the visitor’s gaze in the large Mycenaean Hall of the Museum.

Hellenic National Archaeological Museum / Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο