- Κωνσταντίνος Μπούρας
Μια εμπεριστατωμένη κραυγή αγωνίας για το μέλλον της ανθρωπότητας αλλά και της Γης ως πλανήτη, από τον εισηγητή του «πολίτη επιστήμονα» Ρομπ Νταν, καθηγητή Εφαρμοσμένης Οικολογίας, που υπερβαίνει τα καθιερωμένα της Βιολογίας και με διεπιστημονικό τρόπο εγγράφει υποθήκες τόσο για τον χαρακτηρισμό τους, όσο και για τη μαχητική αισιοδοξία να ευελπιστούμε σε ένα καλύτερο μέλλον με τη συνέργεια όλων… αλλιώς, ο χωροχρόνος θα μας θάψει ανακυκλώνοντας το πανάρχαιον άγος.
Η κατασπατάληση των φυσικών πόρων, η κατάληψη του πλανήτη, η άλογη εξάπλωση, ο ανορθολογικός τρόπος χρήσης της ενέργειας αλλά και η υπερκατανάλωση πλαστικού, που γυρίζει μέσω της τροφικής αλυσίδας και δηλητηριάζει το DNA μας. Ο Δαρβίνος είχε δίκιο για την επιβίωση των ανθεκτικότερων ειδών, που αποδεικνύονται συν τω χρόνω και ισχυρότερα, όμως επειδή το Σύμπαν είναι νοητικό, ας σκεφτούμε συνδημιουργικά κι ας πάψουμε να πριονίζουμε το ίδιο το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε.
Τα συνωμοσιολογικά σενάρια και η αποποίηση ευθυνών μόνον τη θυμηδία μπορούν να προκαλέσουν, όπως αποκαλύπτει ο χαριέστατος αφηγητής, ο οποίος με εξαιρετικά παραστατικό τρόπο καταδεικνύει το γελοίο των απερίσκεπτων, άστοχων, απρογραμμάτιστων επιλογών μας, που δημιουργούν χάος κι επαυξάνουν διαρκώς την εντροπία του οικοσυστήματος, πάνω στο οποίο λειτουργούμε ως παράσιτα και όχι ως «κορωνίδα της Δημιουργίας» ολάκερης. Φέρνει το χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός πλημμυρισμένου ποταμού, για τη σπάταλη δημιουργία φραγμάτων και για το υποτιθέμενο σαμποτάζ των γειτόνων (σύμφωνα με κάποιους άσκεπτους συνωμοσιολόγους). Όμως η φύση δεν υπακούει στις τοπικιστικές μωροφιλοδοξίες μας και το Σύμπαν το αχανές λειτουργεί σαφέστατα βάσει κάποιων νόμων που αγνοούμε ή παραβλέπουμε.
Ας σκεφτούμε συνδημιουργικά κι ας πάψουμε να πριονίζουμε το ίδιο το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε.
Χαρακτηριστικά γλαφυρό το απόσπασμα της σελίδας 15: «Φανταζόμαστε ένα μέλλον στο οποίο αποτελούμε τους μοναδικούς ζωντανούς πρωταγωνιστές. Επιδιώκουμε, συλλογικά, να απλοποιήσουμε τον έμβιο κόσμο και να τον κατευθύνουμε έτσι ώστε να μας εξυπηρετεί, να τον περιχαρακώσουμε τόσο απόλυτα μέσα στις δυνάμεις μας ώστε να πάψει να είναι καν ορατός. Χτίζουμε ένα φράγμα μεταξύ του πολιτισμού μας και της υπόλοιπης ζωής. Και τούτο είναι λάθος, τόσο γιατί είναι αδύνατο να συγκρατήσουμε τη ροή της ζωής, όσο και διότι προσπαθώντας να υλοποιήσουμε ένα τέτοιο σενάριο τελικά βγαίνουμε ζημιωμένοι. Πρόκειται για ένα λάθος που αφορά αφενός τη θέση μας στη φύση και τα όσα γνωρίζουμε για τους κανόνες που τη διέπουν, και αφετέρου τη σχέση των ανθρώπων μαζί της».
Φωτισμένος άνθρωπος, που κρούει εγκαίρως τον κώδωνα του κινδύνου. Η αποδοχή, η παραδοχή προηγείται κάθε αυτεπιγνώσεως-αυτογνωσίας, ικανής κι αναγκαίας συνθήκης για τη γνώση, προαπαίτηση κάθε ορθολογικής επιλογής που εγγυάται την επιτυχία της οργανωμένης συλλογικής δράσης. Στο Συμπέρασμα μιλάει για τη συνδημιουργικότητα και αναφέρει το παράδειγμα μυρμηγκιών και μελισσών. Απόλυτα χρηστικά τα ευρετήρια του τόμου, εκτενέστατη η βιβλιογραφία. Ένα εγχειρίδιο απαραίτητο για κάθε σπίτι, ακόμα και ως λογοτεχνικό πρότυπο εκθέσεως-αναπτύξεως ιδεών.
Τέλος, όπως διαβάζουμε και στο οπισθόφυλλο: «…αντί να αναρωτιόµαστε αν η φύση θα καταφέρει να επιβιώσει από εµάς, θα ήταν προτιµότερο να διερωτηθούµε αν θα επιβιώσουµε εµείς από αυτήν. Παρά τις καλύτερες –ή τις χειρότερες– προσπάθειές µας να θέσουµε υπό έλεγχο τον βιολογικό κόσµο, η ζωή έχει τους δικούς της κανόνες, τους οποίους καµιά ανθρώπινη παρέµβαση δεν µπορεί ν’ αλλάξει. Ρίχνοντας άπλετο φως σε αρκετούς θεµελιώδεις νόµους της οικολογίας, της εξέλιξης και της βιογεωγραφίας, ο Νταν µάς δείχνει για ποιους λόγους τη ζωή δεν µπορεί να τη σταµατήσει κανείς. Οργανώνουµε τις καλλιέργειές µας σε χωράφια αποκλειστικά µε ένα είδος, µόνο και µόνο για ν’ ανακαλύψουµε ότι µια νέα µορφή ζωής έχει ήδη εµφανιστεί και τους επιτίθεται. Απορρίπτουµε τα τοξικά µας απόβλητα κι αµέσως βλέπουµε ότι τα έχουν αποικήσει διάφοροι µικροοργανισµοί. Ακόµα και στο µετρό του Λονδίνου είδαµε να εµφανίζεται ένα νέο είδος κουνουπιού, ικανό να εκµεταλλεύεται το φαινοµενικά αφιλόξενο περιβάλλον του. Τη ζωή δεν θα την καταστείλουν ούτε τα τελειότερα σχέδιά µας. Αντίθετα, ο Νταν µάς εξηγεί ότι εκείνο που πράγµατι διακυβεύεται είναι το δικό µας µέλλον». Ίδωμεν.
Μια φυσική ιστορία του μέλλοντος
Οι νόμοι της βιολογίας και το πεπρωμένο της ανθρωπότητας
Ρομπ Νταν
μετάφραση: Δημήτρης Τομαράς – Χρήστος Σακελλαρίδης
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
400 σελ.
ISBN 978-618-230-098-5
Τιμή €18,00
Κωνσταντίνος Μπούρας ποιητής και κριτικός
https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/25377-fusikh-istoria-mellontos
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου