- Αλεξία Βλάρα
Το καινούργιο μυθιστόρημα της Ιζαμπέλ Αλιέντε, Το όνομά μου είναι Εμίλια ντελ Βάγιε, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση της Δέσποινας Δρακάκη, είναι μια αφήγηση που κυλά σαν ποτάμι: άλλοτε ήρεμο, άλλοτε ορμητικό, πάντοτε όμως φορτωμένο με ιζήματα μνήμης, πάθους και αγώνα. Η συγγραφέας μάς προσκαλεί να συναντήσουμε την Εμίλια από την πρώτη στιγμή που συστήνεται με το όνομά της· κι αυτό το όνομα δεν είναι απλώς μια τυπική καταγραφή σε μητρώο, αλλά η πρώτη πράξη διεκδίκησης ταυτότητας σε έναν κόσμο που δεν χαρίζει εύκολα χώρο στις γυναίκες.
Η Εμίλια γεννιέται στο περιθώριο, κόρη ενός απαγορευμένου έρωτα, μαθαίνει όμως από νωρίς πως η ζωή δεν επιτρέπει σε κανέναν να την παρακολουθεί από το πλάι. Η διαδρομή της από το Σαν Φρανσίσκο του 19ου αιώνα ως τη Χιλή των εμφύλιων συγκρούσεων είναι μια πορεία ενηλικίωσης που ξεπερνά την προσωπική της ιστορία και γίνεται καθρέφτης μιας ολόκληρης εποχής. Η Αλιέντε δεν χτίζει απλώς το πορτρέτο μιας γυναίκας· στήνει μέσα από εκείνη ένα μωσαϊκό όπου η κοινωνία, η πολιτική και η ιστορία μπλέκονται αξεδιάλυτα με την ατομική μοίρα.
Το σπουδαίο είναι ότι η Εμίλια δεν περιορίζεται σε ρόλο μάρτυρα ή θύματος. Επιλέγει να γράψει, να διεκδικήσει δημόσιο λόγο, να μπει σε έναν χώρο –τη δημοσιογραφία– που τότε ανήκε σχεδόν αποκλειστικά σε άνδρες. Με το θάρρος της νιότης και τη δίψα της ελευθερίας, καταφέρνει να εισχωρήσει σε ένα πεδίο όπου ο κίνδυνος καραδοκεί, τόσο στο γραφείο της εφημερίδας όσο και στο πεδίο της μάχης. Έτσι, η ηρωίδα γίνεται η ίδια χρονικογράφος της ιστορίας της χώρας της, αλλά και της δικής της αυτοπραγμάτωσης.
Αυτή ακριβώς η ισορροπία ανάμεσα στην εξωτερική περιπέτεια και την εσωτερική αναζήτηση είναι που δίνει στο μυθιστόρημα τη δύναμή του.
Η Αλιέντε γνωρίζει καλά να υφαίνει τον ιστό της αφήγησης με νήματα προσωπικού και συλλογικού. Ο εμφύλιος πόλεμος στη Χιλή δεν παρουσιάζεται απλώς ως ιστορικό γεγονός αλλά ως εμπειρία που διαλύει, συγκλονίζει και αναγκάζει τους ανθρώπους να σταθούν γυμνοί απέναντι στις επιλογές τους. Η βία δεν ωραιοποιείται ούτε υποβαθμίζεται· είναι παρούσα με τρόπο που κάνει τον αναγνώστη να νιώσει την απειλή, αλλά και να καταλάβει πώς μέσα σε τέτοιες συνθήκες γεννιούνται η αλήθεια, η αλληλεγγύη και η ανάγκη για ελευθερία.
Η γλώσσα της Αλιέντε, όπως πάντα, διαθέτει έναν ιδιαίτερο ρυθμό, εκείνη τη λυρικότητα που μετατρέπει ακόμη και τις πιο σκληρές σκηνές σε κείμενο μεστό και ζωντανό. Δεν λείπουν όμως και οι στιγμές όπου η αφήγηση δείχνει να βαραίνει από το πλήθος των γεγονότων· σε ορισμένα σημεία η ιστορική λεπτομέρεια μοιάζει να απλώνεται σε βάρος της εσωτερικής ψυχογραφίας. Κι όμως, αυτή ακριβώς η ισορροπία ανάμεσα στην εξωτερική περιπέτεια και την εσωτερική αναζήτηση είναι που δίνει στο μυθιστόρημα τη δύναμή του.
Η Εμίλια είναι μια ηρωίδα που δεν θα μπορούσε να έχει γεννηθεί από άλλη συγγραφέα. Αν κάτι χαρακτηρίζει το έργο της Αλιέντε, είναι η επιμονή να χαρίζει φωνή σε γυναίκες που αρνούνται να μείνουν στη σκιά. Εδώ, η Εμίλια δεν είναι μόνο μια θαρραλέα ρεπόρτερ, είναι και μια γυναίκα που αναμετριέται με την κληρονομιά της, που αναζητά τον πατέρα, που πλάθει την ταυτότητά της ξανά και ξανά μέσα από τις επιλογές της. Η αναζήτηση αυτή τη μεταμορφώνει σε σύμβολο: η γυναίκα που γράφει, που ταξιδεύει, που κινδυνεύει, που τελικά δεν αποδέχεται τίποτα λιγότερο από την αλήθεια της.
Φυσικά, όποιος αναζητήσει το επικό εύρος άλλων βιβλίων της Αλιέντε ίσως βρει εδώ μια πιο περιορισμένη κλίμακα. Το μυθιστόρημα δεν φτάνει την πολυφωνία του Σπιτιού των πνευμάτων, ούτε την ιστορική πανοραμικότητα που διακρίνει το Μακρύ πέταλο από θάλασσα. Είναι όμως ένα έργο συγκεντρωμένο, σφιχτό, με πυρήνα έναν χαρακτήρα που μας μένει αξέχαστος. Στο τέλος, το «όνομά της» γίνεται πράξη ύπαρξης. Η Εμίλια γράφει την ιστορία της όχι για να μείνει στην αιωνιότητα, αλλά για να διεκδικήσει τον χώρο που της ανήκει. Και μέσα από εκείνη, η Αλιέντε μάς θυμίζει ότι η ταυτότητα δεν χαρίζεται – κατακτάται.
Το όνομά μου είναι Εμίλια ντελ Βάγιε είναι ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται σαν εξομολόγηση και σαν χρονικό, σαν προσωπικό ημερολόγιο και σαν πολιτική πράξη. Είναι μια ζωντανή μαρτυρία για τη δύναμη της γραφής, της γυναικείας φωνής και της μνήμης. Και γι’ αυτό μένει μαζί μας πολύ περισσότερο απ’ όσο υποψιαζόμαστε.
Το όνομά μου είναι Εμίλια ντελ Βάγιε
Ιζαμπέλ Αλιέντε
μετάφραση: Δέσποινα Δρακάκη
Ψυχογιός
400 σελ.
ISBN 978-618-01-6065-9
Τιμή €18,80
Αλεξία Βλάρα πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος
https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/25382-allende-onoma-emilia-del-vagie
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου