Camilla Hindborg & Erica Hindborg: «Τα εσώρουχα της θάλασσας»

 

Κατερίνα Ζαμαρία

 

  

Στο εκπαιδευτικό υλικό που δημιουργήθηκε από το WWF UK και τον οργανισμό TES και προσαρμόστηκε στα ελληνικά δεδομένα από το WWF Ελλάς, επισημαίνεται πως: «Η απέραντη γαλάζια θάλασσα αποτελεί περισσότερο από 70% της επιφάνειας της Γης. Οι παράκτιες περιοχές αποτελούν μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της Γης, καθώς περίπου 70% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει κοντά στη θάλασσα σε απόσταση έως 60 χιλιόμετρα από την ακτή. Όπου και αν μένουμε, όμως, είμαστε όλοι εξαρτημένοι από τη θάλασσα. Από τους παγετώνες των πολικών περιοχών έως τα ζεστά νερά των τροπικών κοραλλιογενών υφάλων, από τα ρεύματα στα βάθη των ωκεανών έως τα ρηχά θαλάσσια λιβάδια, η θάλασσα περιέχει τη μεγαλύτερη ποικιλία ζωής στη Γη. Περισσότερα από 700 εκατομμύρια ανθρώπων παγκοσμίως εξαρτώνται από το ψάρεμα για την επιβίωσή τους στον πλανήτη, ενώ δίνει οξυγόνο να αναπνεύσουμε και, μέσω του ρόλου της στον κύκλο του νερού, μας δίνει νερό να πίνουμε. Επίσης, απορροφά τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου και την περίσσεια θερμότητας. Όμως η θάλασσα απειλείται… έως το 2050, μπορεί τα πλαστικά να είναι περισσότερα από τα ψάρια».

Οι Σουηδές συγγραφείς και αδερφές Camilla και Erica Hindborg στο βιβλίο τους Τα εσώρουχα της θάλασσας, σε εικονογράφηση της Agnes Asplund, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση της Γιώτας Ποταμιάνου, δημιουργούν μια ιστορία για την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και για τη διαχείριση απορριμμάτων, που αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα προβλήματα του πλανήτη μας.

Η απλότητα του κειμένου, η χιουμοριστική προσέγγιση ενός, κατά τα άλλα, τραγικού θέματος κάνει το βιβλίο προσιτό στο ηλικιακό κοινό όπου απευθύνεται.

Πρωταγωνίστρια της ιστορίας η Μπίγκαν, ένας αχινός που κάποιος θα περίμενε να ζει χαρούμενη «στης θάλασσας μέσα τον βυθό, ανάμεσα σε βράχια μα και φύκια». Κι όμως! Μαζί με το σούπερ φιλαράκι της, τον Στεν το σαλιγκάρι, αναγκάζονται να ζουν μέσα σε ένα παλιό, φορεμένο εσώρουχο. Η δυσωδία και οι οσμές της «κατοικίας» των δύο πλασμάτων κάνουν τη ζωή τους ανυπόφορη… κανείς δεν πατά στο σπιτικό τους. Κι έτσι, η Μπίγκαν αποφασίζει να μετακομίσει. Διεκδικεί έναν χώρο, ένα σπίτι όπου θα ζει και θα αναπνέει ελεύθερα. Στην αναζήτηση αυτού του πολυπόθητου «σπιτιού», θα έρθει αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα. Ο βυθός της θάλασσας είναι γεμάτος με πράγματα που πετάχτηκαν ασυλλόγιστα σε αυτόν: μια τοστιέρα, ένα κουτί κονσέρβας, μια θήκη γυαλιών, ένα πλυντήριο… Τα ζώα της θάλασσας υποφέρουν: «η Ιρέν σε ένα σωλήνα κατοικεί, μα η σκουριά τής έχει κάνει έκζεμα που δεν υποχωρεί». Και κάπως έτσι οι μικροί αναγνώστες, μέσα από τον χιουμοριστικό έμμετρο λόγο της ιστορίας, μαθαίνουν για το πλήθος των αποβλήτων και των χιλιάδων τόνων απορριμμάτων στον βυθό της θάλασσας.

Η Μπίγκαν νιώθει πολύ θυμωμένη! «Σωροί από θραύσματα, κομμάτια, πλαστικά, αντικείμενα που δεν ανήκουν στον τόπο αυτό… μας έχουν διώξει από τα ίδια μας τα σπίτια!» διαπιστώνει και αποφασίζει να δράσει. Γιατί οι συγγραφείς δεν αρκούνται στο να παρουσιάσουν το πρόβλημα· σπεύδουν να δείξουν στα παιδιά και ποιος είναι ο υπεύθυνος γι’ αυτό, αλλά και τι μπορεί να γίνει για την αντιμετώπισή του.

Η απλότητα του κειμένου, η χιουμοριστική προσέγγιση ενός, κατά τα άλλα, τραγικού θέματος κάνει το βιβλίο προσιτό στο ηλικιακό κοινό όπου απευθύνεται (παιδιά νηπιαγωγείου και πρώτων τάξεων του δημοτικού), δίνοντας τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί και ως εκπαιδευτικό υλικό. Η ευαισθητοποίηση για μείζονα προβλήματα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική όταν ξεκινά από τις μικρές ηλικίες και αξιοποιεί τρόπους που αποκλίνουν από τα παραδοσιακά μοντέλα διδακτισμού. Δεδομένου ότι τα παιδιά στις μικρές ηλικίες έχουν μια πολύ πιο οξυμμένη αντίληψη για τις ορθές ή λανθασμένες συμπεριφορές, το βιβλίο δίνει αφορμές για συζητήσεις και προβληματισμό γύρω από ένα από τα μείζονα προβλήματα της εποχής μας.

Ειδικά στην Ελλάδα είναι ακόμα πιο σημαντική η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των μικρών παιδιών, δεδομένου ότι η Μεσόγειος είναι –σύμφωνα με έρευνες– μία από τις πιο ρυπασμένες θάλασσες του πλανήτη, καθώς χιλιάδες τόνοι απορριμμάτων καταλήγουν κάθε χρόνο εκεί τραυματίζοντας ή ακόμα και θανατώνοντας εμβληματικά θαλάσσια είδη –κάποια εκ των οποίων είναι προστατευόμενα και απειλούμενα–, αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό, που κάθε χρόνο προσελκύει περίπου 200 εκατομμύρια επισκέπτες, αυξάνοντας τον όγκο των ρύπων, ενώ ως κόμβος διεθνών θαλάσσιων μεταφορών οι συνήθεις απορρίψεις αποβλήτων από τα πλοία αποτελούν μόνιμους επιβαρυντικούς παράγοντες.

Ο έμμετρος λόγος του πρωτοτύπου, που έχει κρατηθεί κι εδώ, βοηθά τα μικρά παιδιά να «συνδεθούν» με το κείμενο, καθώς ο ρυθμός, η συμπύκνωση της ιστορίας, η οικονομία και η απουσία υπογράμμισης των νοημάτων –που χαρακτηρίζει τον έμμετρο λόγο– πάντα προσελκύουν τους μικρούς αναγνώστες.

Η εικονογράφηση, που κινείται στην παλέτα των μπλε χρωμάτων, αποδίδει εικαστικά όσα αφηγείται το κείμενο. Άλλοτε με μικρές λεπτομέρειες, άλλοτε με εστίαση στα διάφορα θαλάσσια πλάσματα, καταφέρνει να μεταφέρει το μέγεθος της βλάβης του οικοσυστήματος. Με το οπτικό εφέ της θολής αίσθησης που προκαλεί η ρυπασμένη θάλασσα, βοηθά τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τη μεγάλη εικόνα και να καταλάβουν πώς οι ανθρώπινες συμπεριφορές μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες. Έτσι, όπως υποστηρίζει και το WWF, «κατανοώντας τον ρόλο που μπορούν να παίξουν στη δημιουργία ενός καλύτερου μέλλοντος για τις θάλασσές μας, θα γίνουν πολίτες του κόσμου και πρωταθλητές βιωσιμότητας του μέλλοντος».

 

Τα εσώρουχα της θάλασσας
Καμίλα και Έρικα Χίντμποργκ
εικονογράφηση: Άγκνες Άσπλουντ
μετάφραση: Γιώτα Ποταμιάνου
Εκδόσεις Βακχικόν
36 σελ.
ISBN 978-618-231-238-4
Τιμή €8,48

https://diastixo.gr/kritikes/paidika/25954-esorouxa-thalassas

https://diastixo.gr/