Ο Παναγιώτης Καρούσος με τον Φίλιπ Γκλας στο Μόντρεαλ: Όταν ο Μινιμαλισμός Συνάντησε τον Ελληνικό Λυρισμό

Ο Φίλιπ Γκλας με τον Παναγιώτη Καρούσο στο Place des Arts, Μόντρεαλ, Καναδάς

Ημερομηνία Άρθρων | 24 Φεβρουαρίου 2000 (Σελίδα 10) και 2 Μαρτίου 2000 (Σελίδα 10) (Εφημερίδα "Ταχυδρόμος" Μόντρεαλ)| 

Τον Μάρτιο του 2000, το ζωντανό πολιτιστικό κέντρο του Μόντρεαλ έγινε το σκηνικό για μια ιστορική μουσική συνάντηση. Ο Παναγιώτης Καρούσος, ο καταξιωμένος Έλληνας-Καναδός κλασικός συνθέτης, γνωστός για τον λυρισμό και τα οπερατικά του έργα, συνάντησε πρόσωπο με πρόσωπο τον Φίλιπ Γκλας, τον θρυλικό Αμερικανό μετρέ του μινιμαλισμού.

Εκείνη την εποχή, παράλληλα με την καριέρα του ως συνθέτης, ο Καρούσος εργαζόταν ως κριτικός τέχνης για την εφημερίδα του Μόντρεαλ Ταχυδρόμος. Από αυτόν τον δημοσιογραφικό ρόλο κάλυψε ολόκληρο το φεστιβάλ και έγραψε ένα αποκλειστικό αφιέρωμα, εμπλουτισμένο με απευθείας συνεντεύξεις από τον Φίλιπ Γκλας και τον ιμπρεσάριο Μάριο Λαμπέ (Mario Labbé).

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του πολυαναμενόμενου φεστιβάλ "L'Événement Glass", μιας τριήμερης γιορτής που διοργάνωσε ο θρυλικός παραγωγός του Μόντρεαλ, Φρανσουά Μάριο Λαμπέ, ιδρυτής της Analekta —της μεγαλύτερης και πιο αξιόπιστης ανεξάρτητης εταιρείας κλασικής μουσικής στον Καναδά.

Μια Διαπολιτισμική Ανταλλαγή: Από τον Σκαλκώτα στον Μινιμαλισμό

Πέρα από τα δημοσιογραφικά του καθήκοντα, ο Καρούσος μοιραζόταν μια βαθιά καλλιτεχνική σύνδεση με τον Γκλας. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεών τους στο τραπέζι της συνέντευξης τύπου, ο Γκλας έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για το υπόβαθρο του Καρούσου και την πλούσια ελληνική του κληρονομιά. Θέλοντας να εξερευνήσει τις μελωδικές βάσεις της μεσογειακής μουσικής, ο Γκλας ζήτησε ρητά από τον Καρούσο παρτιτούρες παραδοσιακής ελληνικής μουσικής για να τις μελετήσει περαιτέρω. Σε απάντηση, ο Καρούσος τον παρέπεμψε στις εξαιρετικές σουίτες των Ελληνικών Χορών του Νίκου Σκαλκώτα, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ του ελληνικού κλασικού μοντερνισμού και της αμερικανικής πρωτοπορίας (αβάν-γκαρντ).

Ως αντάλλαγμα, ο Καρούσος έλαβε πολύτιμες, άμεσες τεχνικές συμβουλές από τον Αμερικανό μετρέ. Καλύπτοντας τις εκδηλώσεις του φεστιβάλ από τις πρώτες σειρές για την εφημερίδα του, ανέλυσε προσεκτικά τη χρήση των επαναλαμβανόμενων δομών από τον Γκλας και την ξεχωριστή διαχείριση των εναλλασσόμενων οργανικών επιπέδων.

Η Γέννηση της "Ελευθερίας" και το Standing Ovation

Αυτή η άμεση καθοδήγηση άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην εξελισσόμενη υφολογική ταυτότητα του Καρούσου. Εμπνευσμένος από τις υπνωτικές υφές του Philip Glass Ensemble, έμαθε να ενσωματώνει στοιχεία του μινιμαλιστικού στυλ και μοναδικά αρμονικά ιδιώματα μέσα σε μεγάλες κλασικές δομές —μια επιρροή που διαμόρφωσε άμεσα την ενορχήστρωση της Συμφωνίας του Αρ. 1 «Ελευθερία» (Liberty).

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό με τον τίτλο Συμφωνικό Ποίημα "Esprit de Liberté" (Πνεύμα Ελευθερίας). Αυτή η ιστορική πρεμιέρα πραγματοποιήθηκε μέσα στην εντυπωσιακή, γεμάτη αντήχηση αρχιτεκτονική της Εκκλησίας Saint-Jean-Baptiste, και ζωντάνεψε από τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Laval-Laurentides υπό τη σταθερή μπαγκέτα του μαέστρου Αντρέ Γκοτιέ (André Gauthier).

Με επίτιμο προσκεκλημένο τον πρώην πρωθυπουργό του Καναδά, Πιερ Έλιοτ Τριντό, η πρεμιέρα απέσπασε εξαιρετικές κριτικές και κέρδισε ένα θερμό, όριο χειροκρότημα από το κοινό.

Το Χορωδιακό Όραμα του Γκλας Υλοποιείται στο Place des Arts

Ακολουθώντας μια συγκεκριμένη δομική πρόταση που έκανε ο Φίλιπ Γκλας κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεών τους, ο Καρούσος επέλεξε να επεκτείνει τα ηχητικά όρια της συμφωνίας του ενσωματώνοντας φωνητικές υφές. Ο Γκλας είχε προτείνει την προσθήκη μιας χορωδίας για τον εμπλουτισμό του μνημειώδους έργου, κάτι που ο Καρούσος υλοποίησε στην επόμενη μεγάλη εξέλιξή του.

Στις 25 Μαρτίου 2002, αυτή η μεγαλύτερη, χορωδιακή εκδοχή της Συμφωνίας της Ελευθερίας έκανε το θριαμβευτικό της ντεμπούτο στο περίφημο Θέατρο Maisonneuve του Place des Arts. Ερμηνεύτηκε και πάλι από τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Laval-Laurentides, ενώ στη σκηνή πλαισιώθηκε από τη χορωδία Choeur Chanterelle του Collège Laval, υπό την αυστηρή διεύθυνση του διευθυντή χορωδίας Φρεντερίκ Φόγκελ (Frédéric Vogel). Ενισχυμένη από αυτές τις δυναμικές φωνές και τα έντονα μινιμαλιστικά ιδιώματα, η παράσταση σταθεροποίησε τη διαρκή επίδραση της καθοδήγησης του Γκλας προς τον Καρούσο στην καναδική κλασική μουσική.

             Mario Labbé, Philip Glass, Panagiotis Karousos

Ένα Τριήμερο Ταξίδι στον Ηχητικό Μινιμαλισμό

Στην αρχική του κριτική στην εφημερίδα, ο Καρούσος υπογράμμισε την εξαιρετική σύμπραξη επαναλαμβανόμενης μουσικής και κινηματογράφου ρεπερτορίου που χαρακτήρισε την εκδήλωση της Analekta στο Place des Arts. Το φεστιβάλ περιλάμβανε τρεις εμβληματικές προβολές ταινιών, με τη μουσική επένδυση να εκτελείται ζωντανά από τον ίδιο τον Γκλας στα πλήκτρα:

• 1η Ημέρα: Koyaanisqatsi, το εντυπωσιακό, καταιγιστικό οπτικό αριστούργημα του Γκόντφρεϊ Ρέτζιο (σε παραγωγή Φράνσις Φορντ Κόπολα).
• 2η Ημέρα: Powaqqatsi, ένα ρυθμικό, παγκόσμιο μωσαϊκό (σε παραγωγή Κόπολα και Τζορτζ Λούκας).
• 3η Ημέρα: Η παγκόσμια πρεμιέρα του Anima Mundi, μιας καθηλωτικής ταινίας μικρού μήκους που υμνεί την αλληλένδετη ανάσα της φύσης.

Το ιστορικό άρθρο που δημοσίευσε ο Καρούσος στον Ταχυδρόμο παραμένει μια πολύτιμη μαρτυρία μιας εποχής όπου το Μόντρεαλ επιβεβαίωνε τη θέση του ως σταυροδρόμι της παγκόσμιας κλασικής καινοτομίας —απαθανατίζοντας την ακριβή στιγμή όπου ο ελληνικός λυρισμός συνάντησε το μαθηματικό πνεύμα του αμερικανικού μινιμαλισμού.

---